Why Turkey is Building a Spaceport in Somalia

Η είδηση ότι η Τουρκία προχωρά στην κατασκευή διαστημικού λιμανιού στη Σομαλία προκαλεί εύλογα ερωτήματα, τόσο για τον σκοπό όσο και για την επιλογή της τοποθεσίας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Turkiye Today, το έργο εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Άγκυρας να αποκτήσει πλήρη αυτονομία στις διαστημικές της δραστηριότητες και να μειώσει την εξάρτησή της από ξένες δυνάμεις.
Η στρατηγική της διαστημικής αυτονομίας
Το επίσημο πρόγραμμα διαστήματος της Τουρκίας περιλαμβάνει στόχους όπως αποστολή στη Σελήνη, δημιουργία σώματος Τούρκων αστροναυτών, ανάπτυξη εγχώριας βιομηχανίας δορυφόρων και, κυρίως, λειτουργία διαστημικού λιμανιού που θα εξυπηρετεί τόσο κρατικές όσο και εμπορικές εκτοξεύσεις. Η Άγκυρα επιδιώκει να ενταχθεί στο κλαμπ χωρών με αυτόνομη διαστημική υποδομή, αποφεύγοντας την εξάρτηση από εταιρείες όπως η SpaceX, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει υπογράψει τις Συμφωνίες Artemis, επιλέγοντας εγγύτερη συνεργασία με τον άξονα Κίνας–Ρωσίας.
Γιατί Σομαλία
Γεωγραφικά, η Σομαλία προσφέρει πλεονεκτήματα, καθώς βρίσκεται κοντά στον Ισημερινό και έχει άμεση πρόσβαση στον Ινδικό Ωκεανό, στοιχεία ιδανικά για διαστημικές εκτοξεύσεις. Ωστόσο, η επιλογή συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους. Η χώρα παραμένει σε κατάσταση χρόνιας αστάθειας από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, με αδύναμο κεντρικό κράτος και συνεχιζόμενη δράση της τρομοκρατικής οργάνωσης Al Shabaab.
Αντάλλαγμα επιρροής και πόρων
Το διαστημικό λιμάνι αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου τουρκικού πακέτου στρατιωτικής, οικονομικής και ανθρωπιστικής στήριξης προς τη Σομαλία, με στόχο την ενίσχυση της κυβέρνησης του προέδρου Hassan Sheikh Mohamud. Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία αποκτά στρατηγική παρουσία στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας και πρόσβαση σε φυσικούς πόρους, ενισχύοντας το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στο Κέρας της Αφρικής.
Το δύσκολο προηγούμενο της Μογκαντίσου
Η επιτυχία του σχεδίου δεν θεωρείται δεδομένη. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μια αμερικανική επιχείρηση σταθεροποίησης κατέληξε στη Μάχη του Μογκαντίσου και στο επεισόδιο «Black Hawk Down», με αποτέλεσμα την αποχώρηση των δυνάμεων και την εγκατάλειψη της χώρας στο χάος. Πολλοί αναλυτές αμφιβάλλουν κατά πόσο η Τουρκία μπορεί να πετύχει εκεί όπου απέτυχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Υποδομές και τεχνολογικές προκλήσεις
Παράλληλα, η Άγκυρα καλείται να αναπτύξει και τα ίδια τα μέσα εκτόξευσης. Η τουρκική εταιρεία Fergani Space έχει ήδη κατασκευάσει δορυφόρους και εργάζεται σε διαστημικό ρυμουλκό, ενώ η Baykar αναπτύσσει πύραυλο 50 τόνων με πρώτη δοκιμή εντός του 2026. Παρ’ όλα αυτά, η Τουρκία απέχει ακόμη από την ικανότητα ανταγωνισμού στη διεθνή αγορά εκτοξεύσεων.
Η σκιά του Ισραήλ και της Σομαλιλάνδης
Νέες γεωπολιτικές παράμετροι περιπλέκουν το σκηνικό. Η Σομαλιλάνδη, αποσχισθείσα περιοχή που λειτουργεί de facto ως ανεξάρτητο κράτος, απέκτησε πρόσφατα αναγνώριση από το Israel, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στην Άγκυρα. Η προοπτική ισραηλινής παρουσίας δίπλα σε ζώνη τουρκικής επιρροής θεωρείται απειλή, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης μεταξύ των δύο χωρών.