Γιατί σιωπούν τα αραβικά κράτη για την αναταραχή στο Ιράν – Ποιοι οι φόβοι τους

Το Ιράν βρισκόταν το 2022 στο επίκεντρο εκτεταμένων διαμαρτυριών, με αρκετές αραβικές χώρες – ακόμη και εκείνες όπου η Ισλαμική Δημοκρατία διέθετε συμμάχους – να εκτιμούν ότι οι κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευκαιρία για τον περιορισμό ή ακόμη και την εξάλειψη της επιρροής της Τεχεράνης, σε μια συγκυρία που αποκτά νέα βαρύτητα καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται με απειλές στρατιωτικής επέμβασης.
Αραβικά ΜΜΕ, που χρηματοδοτούνταν από τις ισχυρές οικονομίες του Κόλπου, κάλυπταν τις διαμαρτυρίες των Ιρανών. Ενώ οι ηγεσίες των χωρών αυτών, αν και προσεκτικές, δεν έκρυβαν την ικανοποίησή τους για τις εξελίξεις στο Ιράν. Σε βαθμό ώστε ο τότε διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Σαλαμί, να κατηγορήσει αυτά τα αραβικά ΜΜΕ ότι υποκινούν περαιτέρω τις ταραχές.
Τώρα, όμως, κάτι έχει αλλάξει. Παρά το γεγονός ότι αυτές οι κινητοποιήσεις των Ιρανών φαίνεται να είναι περισσότερο απειλητικές για την κυβέρνηση στην Τεχεράνη. Παρά το γεγονός ότι αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να αντέξει.
Ο Economist επισημαίνει ότι τα αραβικά ΜΜΕ στα δελτία ειδήσεων έχουν άλλα θέματα στο επίκεντρο, συστημάτικά. Οι εξελίξεις στο Ιράν περνούν σε δεύτερο πλάνο. Και οι αξιωματούχοι είτε εμφανίζονται νευρικοί, όταν καλούνται να σχολιάσουν, είτε δεν λένε τίποτα.
Η εξήγηση είναι ότι ανησυχούν για την υποβάθμιση του ιρανικού καθεστώτος και το ενδεχόμενο χάος στον Περσικό Κόλπο.
Όλα άλλαξαν την 7η Οκτωβρίου
Σύμφωνα με την ανάλυση του Economist, η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023 και οι πόλεμοι που έκανε ακολούθως το Ισραήλ, άλλαξαν τα δεδομένα. Οι συμμαχικές οργανώσεις του Ιράν έχουν ηττηθεί ή αποδυναμωθεί.
Η Χεζμπολάχ, ο κάποτε ισχυρός σύμμαχός της στον Λίβανο, έχει αποδυναμωθεί σοβαρά και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σχεδόν καθημερινές ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές. Το φιλοϊρανικό καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία δεν υπάρχει πια. Το ίδιο το Ιράν επλήγη από αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς τον Ιούνιο. Και ο Σαλαμί δολοφονήθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στην αρχή αυτού του πολέμου.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του, στον Economist, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου περιέγραψε το Ιράν ως «υποβιβασμένο σε δύναμη δεύτερης κατηγορίας». Πολλοί Άραβες αξιωματούχοι φαίνεται ότι συμμερίζονται αυτή την άποψη.
Παρ’ όλα αυτά, το Ιράν δεν είναι αμελητέα δύναμη. Και αυτός είναι ο λόγος που οι αραβικές χώρες του Κόλπου τηρούν συγκρατημένη στάση στις πρόσφατες εξελίξεις. Και παρακολουθούν με νευρικότητα τις ΗΠΑ, για το ενδεχόμενο να επιτεθούν στο Ιράν, όπως έχει απειλήσει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πει ότι θα δράσει, αν η Τεχεράνη συνεχίσει να σκοτώνει διαδηλωτές. Και κάλεσε τους Ιρανούς να συνεχίσουν να διαμαρτύρονται, προσθέτοντας ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν». Και μπορεί το Ισραήλ, στον «πόλεμο των 12 ημερών» τον Ιούνιο να κατέστρεψε το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν, αλλά η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει χιλιάδες βλήματα μικρού βεληνεκούς. Τα οποία είναι ικανά να χτυπήσουν στόχους σε όλο τον Κόλπο.
Ο φόβος των αντιποίνων
Όταν οι Αμερικανοί έπληξαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, εκείνο απάντησε με πυραυλική επίθεση εναντίον της αεροπορικής βάσης αλ-Ουντέιντ στο Κατάρ. Εκεί φιλοξενείται το περιφερειακό αρχηγείο της κεντρικής διοίκησης των ΗΠΑ. Η επίθεση ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβολική: το Ιράν έστειλε ένα μήνυμα στις ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι όλοι οι πύραυλοί του εκτός από έναν αναχαιτίστηκαν από την αεράμυνα του Κατάρ.
Τώρα, Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν τις χώρες του Κόλπου ότι θα διευρύνουν τους στόχους τους εάν δεχθούν ξανά επίθεση από τις ΗΠΑ. Θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στους στόχους και το Μπαχρέιν, έδρα του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ. Μια ιρανική επίθεση που θα προκαλέσει πραγματική ζημιά στον Κόλπο πιθανότατα θα πυροδοτήσει μια τεράστια αμερικανική αντίδραση.
Και είτε η Τεχεράνη μπλοφάρει είτε όχι, οι ηγέτες του Κόλπου δεν έχουν καμία επιθυμία να δοκιμάσουν την τύχη τους.
Επίσης, ανησυχούν επίσης για τα επακόλουθα της κατάρρευσης του καθεστώτος της Τεχεράνης. Οι συνέπειες από την κατάρρευση του κράτους στο Ιράκ, μετά την αμερικανική επέμβαση, ο εμφύλιος στη Συρία, ο πόλεμος με το Ισλαμικό Κράτος, ήταν σοβαρές κρίσεις. Επίσης, είναι σε εξέλιξη ο εμφύλιος στην Υεμένη, αλλά και ο πόλεμος στο Σουδάν.
Πρόσφυγες και ουράνιο
Οι χώρες του Κόλπου δεν θα ήθελαν να δουν να καταρρέει το Ιράν, μια χώρα 92 εκατομμυρίων κατοίκων. Διότι αυτό θα είχε δύο συνέπειες: προσφυγικό κύμα και όπλα. Όπως τονίζει ο Economist, ένα κατακερματισμένο Ιράν μπορεί να χάσει τον έλεγχο του οπλοστασίου του από πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Επίσης, εξακολουθεί να αγνοείται η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου που «εξαφανίστηκε» μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς.
Οι αραβικές χώρες του Κόλπου θα έβλεπαν πολύ θετικά μια νέα ιρανική κυβέρνηση που θα ήταν πρόθυμη να περιορίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Και που θα σταματούσε να υποστηρίζει ομάδες όπως η Χεζμπολάχ ή οι Χούθι στην Υεμένη. Αλλά τα τωρινά γεγονότα στο Ιράν τις κάνουν να ανησυχούν. Γιατί θεωρούν βέβαιο ότι θα οδηγήσουν σε περισσότερο χάος.