EU-Mercosur Deal Under Scrutiny: Implications for Cypriot Farmers

Στο επίκεντρο της έκτακτης συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής επιτροπής Γεωργίας θα βρεθεί σήμερα η πολυσυζητημένη εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur (Mercado Común del Sur – Κοινή Αγορά του Νότου) δηλαδή των χωρών της Λατινικής Αμερικής ( Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία). Με φόντο την πρόσφατη έγκριση της συμφωνίας από την Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων (COREPER) στις 9 Ιανουαρίου 2026, η κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή διοργάνωσε στις Βρυξέλλες υψηλού επιπέδου συνάντηση εργασίας με τους υπουργούς Γεωργίας των κρατών-μελών της ΕΕ.
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur είναι η κίνηση της ΕΕ για «ανοικτή στρατηγική αυτονομία», μέσω διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων και διεύρυνσης των στρατηγικών συνεργασιών σε περίοδο αυξημένης διεθνούς αστάθειας.
Σε μια περίοδο όπου οι ΗΠΑ επιβάλλουν δασμούς στις εισαγωγές τροφίμων από ΕΕ και η Κίνα υιοθετεί επιθετική εμπορική συμπεριφορά, η ΕΕ στρέφεται στη Λατινική Αμερική για να διασφαλίσει νέες αγορές των προϊόντων της, γεωργικών και μη, καθώς και νέες πηγές για την προμήθεια πρώτων υλών.
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελευθέρου εμπορίου παγκοσμίως, που καλύπτει 780 εκατομμύρια καταναλωτές και το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur ανοίγει σημαντικές προοπτικές για επιχειρήσεις και παραγωγούς της Κύπρου.
• Περίπου 99.000 θέσεις εργασίας στην Κύπρο (δηλαδή 1 στις 5) υποστηρίζονται άμεσα από τις εξαγωγές.
• Η συμφωνία εξαλείφει δασμούς στο 91% των προϊόντων, γεγονός που καθιστά τις κυπριακές επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές.
• Θετικό πρόσημο στις εισαγωγές: Η Κύπρος, ως καθαρός εισαγωγέας πρώτων υλών ζωοτροφών (όπως η σόγια), αναμένεται να επωφεληθεί από την κατάργηση των δασμών, μειώνοντας το κόστος παραγωγής για τους ντόπιους κτηνοτρόφους.
• Η συμφωνία αναμένεται να ανοίξει το εμπόδιο του σημερινού υψηλού επιπέδων δασμών που φθάνει σε ορισμένα αγροτικά προϊόντα 55%, δίνοντας την ευκαιρία στους αγρότες της Κύπρου να ενισχύσουν τις εξαγωγές των προϊόντων τους.
Ευκαιρίες για την Κύπρο
1. Οι κυπριακές επιχειρήσεις και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα βρουν πολύ ευκολότερο και φθηνότερο τρόπο να δραστηριοποιηθούν στις χώρες της Mercosur.
2. Οι κυπριακές εταιρείες παροχής υπηρεσιών θα έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση και μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες πιο αποδοτικά και με λιγότερα διοικητικά εμπόδια.
3. Οι παραγωγοί αγαθών και γεωργικών προϊόντων από την Κύπρο θα έχουν βελτιωμένη πρόσβαση σε εξαγωγές στις αγορές της Mercosur.
4. Παραδοσιακά κυπριακά προϊόντα αναμένεται να πωλούνται σε premium τιμές στις αγορές αυτές, λόγω του καλύτερου εμπορικού περιβάλλοντος.
Δίχτυ ασφαλείας και ο ρόλος της κυπριακής Προεδρίας
Η Κύπρος, ασκώντας την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις. Στις 7 Ιανουαρίου 2026, η κυπριακή Προεδρία συγκάλεσε υψηλού επιπέδου συνάντηση στις Βρυξέλλες, καταφέρνοντας να γεφυρώσει τις διαφορές και να διασφαλίσει κρίσιμα ανταλλάγματα για τους αγρότες:
>> Αύξηση προϋπολογισμού ΚΑΠ: Εξασφαλίστηκε επιπλέον κονδύλι €45 δισ. (+20%) ως αντιστάθμισμα για την έγκριση της συμφωνίας.
>> Μηχανισμός αμοιβαιότητας (mirror clauses): Υιοθετήθηκε η απαίτηση τα εισαγόμενα προϊόντα να πληρούν αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα υγείας, ασφάλειας και περιβάλλοντος.
>> Ρήτρες ασφαλείας: Ενεργοποιούνται αυτόματα εάν οι εισαγωγές ευαίσθητων προϊόντων αυξηθούν πάνω από 5% ή εάν οι τιμές στην εσωτερική αγορά υποχωρήσουν επικίνδυνα.
Προστασία Γεωγραφικών Ενδείξεων και τι γίνεται με το χαλλούμι
Ένα από τα σημαντικότερα κέρδη της συμφωνίας είναι η προστασία 350 ευρωπαϊκών προϊόντων από απομιμήσεις στις αγορές της Λατινικής Αμερικής. Ο μηχανισμός προστασίας διασφαλίζει ότι μόνο αυθεντικά προϊόντα τα οποία παράγονται σε συγκεκριμένες περιοχές μπορούν να διατίθενται στην αγορά της Mercosur υπό τις παραδοσιακές ονομασίες τους. Αποτρέπει, δηλαδή, την παραπλάνηση των καταναλωτών και ενισχύει την προστιθέμενη αξία των ευρωπαϊκών προϊόντων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
• Λουκούμι Γεροσκήπου.
• Κουμανδαρία.
• Ζιβανία.
• Ούζο.
• Τοπικοί Οίνοι Πάφος.
• Τοπικοί Οίνοι Λεμεσός.
Έντονη συζήτηση έγινε για την απουσία του χαλλουμιού από τον τρέχοντα κατάλογο. Όπως διευκρινίστηκε, το προϊόν δεν είχε εγγραφεί ως ΠΟΠ όταν καταρτιζόταν ο αρχικός κατάλογος. Ωστόσο, η Λευκωσία έχει ήδη εξασφαλίσει τη δέσμευση για αναθεώρηση του καταλόγου αμέσως μετά την επικύρωση της ολοκληρωμένης Εταιρικής Συμφωνίας (EMPA), ώστε το «λευκό χρυσός» της Κύπρου να τύχει της προστασίας που του αξίζει.
Αυτές οι προστασίες ενισχύουν την εξωστρέφεια και την προστιθέμενη αξία των κυπριακών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.
Η Συμφωνία EΕ – Mercosur προσφέρει στην Κύπρο:
• Μεγαλύτερη πρόσβαση στις αγορές της Λατινικής Αμερικής.
• Μείωση δασμών σε ευρύ φάσμα προϊόντων.
• Προστασία και προώθηση αυθεντικών κυπριακών προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης.
• Αύξηση της ανταγωνιστικότητας και των ευκαιριών για μικρές επιχειρήσεις.
• Μηχανισμούς προστασίας για ευαίσθητους τομείς της παραγωγής.
Οι ποσοστώσεις για τα ευαίσθητα προϊόντα
Για να μην κατακλυστεί η αγορά, η ΕΕ επέβαλε αυστηρές ποσοστώσεις (TRQs) σε προϊόντα που ανταγωνίζονται άμεσα την ευρωπαϊκή παραγωγή. Η συμφωνία επιτρέπει την είσοδο 99.000 τόνων βοείου κρέατος Mercosur στην αγορά της ΕΕ με προτιμησιακό δασμό 7,5%, ως εξής: 55% αφορά υψηλής αξίας νωπά ή ψυγείου τεμάχια, ενώ 45% αφορά χαμηλότερης αξίας κατεψυγμένο κρέας. Η ποσόστωση των 99.000 τόνων αντιστοιχεί μόλις στο 1,5% της συνολικής παραγωγής βοείου κρέατος στην Ευρώπη. Οι συνολικές εισαγωγές από Mercosur το 2024 ανήλθαν ήδη σε 206.000 τόνους, γεγονός που σημαίνει ότι η συμφωνία ουσιαστικά μεταφέρει μέρος αυτού του ήδη υφιστάμενου εμπορίου σε ένα πιο ελεγχόμενο και προτιμησιακό πλαίσιο.