A Divided Cyprus Presides over the EU – Zelensky's Visit Highlights Tensions

Με έντονη αστυνόμευση, βαριά πρωτόκολλα και την παρουσία του Προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε και επίσημα τα ηνία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η επίσημη τελετή έναρξης στην Κεντρική Σκηνή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου επισκιάστηκε σε μεγάλο βαθμό από την ουκρανική ατζέντα, η οποία κυριάρχησε πλήρως στην πολιτική και ειδησεογραφική επικαιρότητα της ημέρας.
Οι εργασίες ξεκίνησαν με κατ’ ιδίαν συνάντηση στο Προεδρικό Μέγαρο μεταξύ του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Από τις δηλώσεις που ακολούθησαν, κατέστη σαφές ότι το Κίεβο προσδοκά να αξιοποιήσει την Κυπριακή Προεδρία ως μοχλό πίεσης για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών κεφαλαίων ένταξης στην ΕΕ, καθώς και για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς την Ουκρανία.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος έθεσε μετ’ επιτάσεως το ζήτημα της ενίσχυσης των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, κάνοντας λόγο για νέο πακέτο μέτρων που θα στοχεύει τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» της Μόσχας. Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία ότι το πακέτο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ θα αρχίσει να υλοποιείται άμεσα, φτάνοντας στο σημείο να δηλώσει ότι «είναι δυνατό ο πόλεμος να τερματιστεί κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας», υπό την προϋπόθεση άσκησης επαρκούς πίεσης στη Ρωσία.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η γλώσσα που επέλεξε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις αναφορές του στην Κύπρο. Τόσο στις διμερείς επαφές όσο και στην επίσημη ομιλία του στο ΘΟΚ, έκανε λόγο για ένα «κράτος-μέλος που δυστυχώς παραμένει διαιρεμένο», αποφεύγοντας συστηματικά οποιαδήποτε αναφορά σε τουρκική εισβολή ή κατοχή. Η επιλογή αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τη ρητορική που η ίδια η Ουκρανία αξιώνει διεθνώς για τη δική της εδαφική ακεραιότητα.
Στον αντίποδα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επέλεξε να υπενθυμίσει ότι η Κύπρος βιώνει εδώ και δεκαετίες τις συνέπειες της «παράνομης εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής», επιχειρώντας να συνδέσει ευθέως το κυπριακό ζήτημα με το ουκρανικό. Ωστόσο, η διαφοροποίηση αυτή ανέδειξε για ακόμη μία φορά τα όρια της διεθνούς αλληλεγγύης όταν αυτή συγκρούεται με γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η επίσκεψη Ζελένσκι στην Αρχιεπισκοπή προσέθεσε μια κοινωνική διάσταση στο πρόγραμμα, με τον Μακαριώτατο να κάνει λόγο για «όμοιες καταστάσεις κατοχής εδαφών». Ερωτηθείς για την απουσία αναφοράς του Ουκρανού Προέδρου στην τουρκική κατοχή, ο Αρχιεπίσκοπος δήλωσε ότι το ζήτημα τέθηκε, σημειώνοντας ωστόσο πως «δεν έδειξε να μην ενδιαφέρεται», μια απάντηση που μάλλον άφησε περισσότερα ερωτήματα παρά έδωσε εξηγήσεις.
Η ημέρα ολοκληρώθηκε με την τελετή έναρξης της Προεδρίας, παρουσία της Προέδρου της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα, με τίτλο «ΜΝΗΜΗ–ΠΑΡΟΝ–META», επένδυσε στους συμβολισμούς και την πολιτιστική αφήγηση της Κύπρου ως ευρωπαϊκού χώρου, την ώρα που τα ουσιαστικά πολιτικά διακυβεύματα της Προεδρίας παραμένουν ανοιχτά και γεμάτα προκλήσεις.
Παρά τις ευχές για μια «παραγωγική Προεδρία», το ερώτημα που μένει είναι κατά πόσο η Κύπρος θα καταφέρει να προωθήσει τα δικά της κρίσιμα ζητήματα ή αν η εξάμηνη θητεία της θα καταγραφεί κυρίως ως σκηνικό για ξένες ατζέντες, υψηλές προσδοκίες και λόγια που δύσκολα μεταφράζονται σε πράξεις.