CT Analysis: Shares Responsibilities, but on a New Basis by Guterres. Changes in the Framework of Reports

Νότα αισιοδοξίας για την επόμενη μέρα δίνει μέσα από τις εκθέσεις του για ΟΥΝΦΙΚΥΠ και Καλές Υπηρεσίες ο Γκουτέρες – Σημαντικά μηνύματα στο πολιτικό πεδίο με έμφαση το περιεχόμενο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας – Μοιράζονται οι ευθύνες για την κατάσταση επί του εδάφους – Διαπιστώνεται μείωση των εντάσεων
Μπορεί για μια ακόμη φορά να εξισώνει θύτη και θύμα για την κατάσταση επί του εδάφους, ωστόσο για πρώτη φορά μετά από έξι χρόνια δίνει μια ουσιαστική νότα αισιοδοξίας για την εξέλιξη των συζητήσεων. Στις εξαμηνιαίες εκθέσεις του για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ και τις Καλές Υπηρεσίες, ο Αντόνιο Γκουτέρες διαπιστώνει πως κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025 μειώθηκαν τα γκρίζα σημεία έντασης στη νεκρή ζώνη και άνοιξε ένα παράθυρο ευκαιρίας σε πολιτικό επίπεδο.
Για την κατάσταση επί του εδάφους, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών διαπιστώνει πως δεν υπήρξαν νέες σοβαρές κρίσεις μολονότι παραμένουν ανοιχτά ουσιώδη ζητήματα όπως είναι η τουρκική επέμβαση στα Βαρώσια και το θέμα της Πύλας. Για τις κινήσεις που έγιναν κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός καταγράφει μειωμένο αριθμό παραβιάσεων συγκριτικά με προηγούμενα εξάμηνα. Συνολικά 146 παραβιάσεις, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων (112) έγινε από τον κατοχικό στρατό. Στην Εθνική Φρουρά αποδίδονται 34 παραβιάσεις.
Ταυτόχρονα, κατά την περίοδο αναφοράς διαπιστώθηκε ότι συνεχίστηκε η εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης (κάμερες – αισθητήρες) στην πράσινη γραμμή και από τις δύο πλευρές. Πάλι όμως η αύξηση αυτή φαίνεται πως είναι περιορισμένης κλίμακας καθώς καταγράφει μόνο την τοποθέτηση τριών νέων συσκευών από την Εθνική Φουρά, ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των συσκευών στις 28 σε 34 πύργους επιτήρησης. Αντίστοιχα ο κατοχικός στρατός τοποθέτησε έξι νέες συσκευές και δύο επιπρόσθετους πύργους, φτάνοντας σε σύνολο 66 συσκευών και 64 πύργων.
Αυτό που προβληματίζει ιδιαίτερα τον Αντόνιο Γκουτέρες φαίνεται πως είναι το ζήτημα της διάκρισης μεταξύ στρατιωτικής και πολιτικής πτυχής, για την οποία θεωρεί πως υπάρχει «σκόπιμη θόλωση». Η αναφορά αυτή παραπέμπει σε μια προσπάθεια τοποθέτησης στρατιωτικού εξοπλισμού σε πολιτικά υποστατικά στη νεκρή ζώνη. Για τα Ηνωμένα Έθνη τέτοιες ενέργειες μεταφράζονται σε βήματα που στοχεύουν σε μόνιμη μεταβολή του στρατιωτικού στάτους κβο.
Για το ζήτημα των Βαρωσίων αποδίδει εκ νέου τις ευθύνες στην Τουρκία για τις κινήσεις που άρχισαν από το 2020 και παραβιάζουν τα ψήφισματα 550 και 789. Η διαπίστωση του είναι πως δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στις εκκλήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας για «αναστροφή των ενεργειών». Αντιθέτως καταγράφηκαν νέες εργασίες ανακαίνισης εγκαταστάσεων, αύξηση της επισκεψιμότητας και διατήρηση στρατιωτικών παραβιάσεων.
Παράλληλα μοιράζει τις ευθύνες για τη μη εφαρμογή της συμφωνίας που επιτεύχθηκε για την Πύλα το 2023, στη βάση των ίσων αποστάσεων. Ο Γενικός Γραμματέας προειδοποιεί πως πρέπει να υπάρξει συνεργασία των δύο πλευρών με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ ώστε να βρεθούν οι τρόποι να ξεπεραστούν οι διαφορές και να υπάρξει πρόοδος. Θεωρεί πως αυτό αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση, ωστόσο από τις αναφορές του φαίνεται πως δεν βλέπει φως στην άκρη του τούνελ.
Η σημαντική διαφοροποίηση συγκριτικά με τις αμέσως προηγούμενες εκθέσεις είναι οι διαπιστώσεις για αλλαγή της πορείας στο πολιτικό πεδίο. Ο Γκουτέρες σημειώνει ως σταθμό την ανάληψη καθηκόντων από τον νέο κατοχικό ηγέτη, σημειώνοντας πως ο Τουφάν Έρχιουρμαν «εξελέγη» με πολιτικές επιστροφής σε συνομιλίες στη βάση ομοσπονδιακής δομής. Μια σημαντική διαπίστωση, η οποία ωστόσο δεν αναφέρεται ευθέως στο σημείωμα με τα σχόλια του κατοχικού ηγέτη που συμπεριλαμβάνεται στην έκθεση.
Εντούτοις ο Γενικός Γραμματέας προσεγγίζει ως ιδιαίτερα θετικά τα αποτελέσματα των πρώτων συναντήσεων ανάμεσα σε Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν. Επικαλείται την ανακοίνωση της 11ης Δεκεμβρίου και τη συμφωνία των ηγετών για την επαναφορά του στόχου της επίτευξης λύσης με πολιτική ισότητα, όπως αυτή περιγράφεται στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες διαπιστώνει πως «υπάρχει μια νέα στιγμή ευκαιρίας για να προχωρήσει το Κυπριακό», που ενδεχομένως τερματίσει το χρονικά μεγαλύτερο κενό χωρίς ενεργές συνομιλίες στην ιστορία του Κυπριακού. Όπως είναι σημαντική η επανάληψη της δήλωσης δέσμευσης και προσήλωσης στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το μοναδικό «όχημα» που μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό το επόμενο διάστημα.