From Social Support to Crisis Management: The Rise in Revenues, the 'Emily' Bomb, and the Future of the Fund

Το πολύκροτο βίντεο που δημοσίευσε ο λογαριασμός με την επωνυμία «Emily Thompson» και που δημιουργεί το αφήγημα για ύπαρξη μηχανισμού διαφθοράς στο Προεδρικό Μέγαρο, έφερε ξανά στην επιφάνεια το ζήτημα του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης. Οι φερόμενες ως ύποπτες χρηματοδοτήσεις -όπως αυτές αφήνεται να νοηθούν ότι γίνονταν στο επίμαχο βίντεο- προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η σύνδεση με το ταμείο που διαχειριζόταν μέχρι πριν από μερικές μέρες η σύζυγος του, Φιλίππα Καρσερά, είχαν ως αποτέλεσμα τη σχεδόν καθολική πλέον απαίτηση για πλήρη διαφάνεια στον Φορέα. Το μέλλον του ταμείου μέχρι τη στιγμή που γράφτηκαν αυτές οι γραμμές ήταν αβέβαιο, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να έχει αποκαλύψει σε δημόσιες δηλώσεις του μετά την παραίτηση της συζύγου του από την προεδρία της διαχειριστικής επιτροπής ότι η πρώτη του σκέψη ήταν η πλήρης κατάργηση του. Εξέφρασε πάντως επιφυλάξεις σε ιδέες που διατυπώνονται για μεταφορά του ταμείου στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών, τα μέλη του οποίου διορίζονται επίσης από το Υπουργικό Συμβούλιο. Το μέλλον του ΑΦΚΣ αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», να αποφασιστεί κατά πάσα πιθανότητα στην επόμενη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Τα κόμματα παρουσιάζονται διχασμένα καθώς ο ΔΗΣΥ προτίθεται να καταθέσει αναθεωρημένη πρόταση νόμου για διατήρηση του Φορέα ενώ το ΑΚΕΛ και μικρότερα κόμματα τάσσονται υπέρ της κατάργησής του.
Το ιστορικό του ΑΦΚΣ
Ο Ανεξάρτητος Φορέας Κοινωνικής Στήριξης ιδρύθηκε το 2015 από τη σύζυγο του τότε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Άντρη Αναστασιάδου. Ο αρχικός στόχος ήταν να μπορέσουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους τα παιδιά των οποίων οι γονείς έμειναν άνεργοι λόγω της οικονομικής κρίσης του 2013. Να μην υποχρεωθούν δηλαδή για οικονομικούς λόγους να εγκαταλείψουν τις βασικές σπουδές τους, για την απόκτηση πρώτου πτυχίου. Στην ιστοσελίδα του Φορέα, αναφέρεται ως ιδρυτικός στόχος η παροχή κατά το δυνατό οικονομικής στήριξης σε φυσικό πρόσωπο, το οποίο η Επιτροπή κρίνει ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας που διέπει τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, είναι πρόσωπο που δυσπραγεί. Οικονομική στήριξη παρεχόταν μέχρι σήμερα σε άτομα τα οποία λόγω έκτακτων κοινωνικών περιστατικών ή άλλων εξαιρετικών συμβάντων έχουν επηρεαστεί και παρουσίαζαν σοβαρές δυσκολίες στην συνέχιση της πανεπιστημιακής τους εκπαίδευσης.
Ο νόμος που διέπει τη λειτουργία του ΑΦΚΣ, ορίζει ως πρόεδρο την εκάστοτε σύζυγο του Προέδρου της Δημοκρατίας και ταμία τον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας. Στην επιτροπή του Φορέα συμμετέχουν επίσης οι Γενικοί Διευθυντές των Υπουργείων Παιδείας, Υγείας, Εργασίας). Στηρίζεται αποκλειστικά σε ιδιωτικές εισφορές από φυσικά και νομικά πρόσωπα και δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Εκτόξευση εσόδων επί Φιλίππας
Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις που έδωσε στη δημοσιότητα τον περασμένο Οκτώβριο η Επιτροπή Διαχείρισης του ΑΦΚΣ, τα έσοδα αυξήθηκαν σημαντικά κατά τα έτη 2023-24 που στην διακυβέρνηση της χώρας βρίσκεται ο Νίκος Χριστοδουλίδης και συνεπώς υπεύθυνη ήταν η σύζυγος του, Φιλίππα Καρσερά. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2024 ο ΑΦΚΣ κατέγραψε συνολικά έσοδα 2,17 εκατ. ευρώ, παραμένοντας κοντά στα επίπεδα του 2023, όταν τα έσοδα έφτασαν τα 2,26 εκατ. ευρώ. Όσον αφορά τα συνολικά έξοδα, αυτά κυμάνθηκαν στα 1,60 εκατ. ευρώ το 2024, την ώρα που το 2023 ήταν γύρω στις 548.000 ευρώ. Το πλεόνασμα για το έτος 2024 ήταν περίπου 573.000 ευρώ, ενώ το 2023 ήταν 1,72 εκατ. ευρώ. Η μεγάλη αύξηση στις εισφορές στα έτη διακυβέρνησης του Νίκου Χριστοδουλίδη είναι ευδιάκριτη στις οικονομικές καταστάσεις. Ενδεικτικά, τα έσοδα το 2020 ήταν στις 650.000 ευρώ, το 2021 στις 368.000 ευρώ και το 2022 στις 260.000 ευρώ.
Δωρητές στο σκοτάδι
Η αδιαμφισβήτητη κοινωνική προσφορά του ΑΦΚΣ επισκιάστηκε τα τελευταία χρόνια από τις φωνές πολιτικών κομμάτων για αδιαφάνεια. Ένα ζήτημα το οποίο έθιξε και η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφοντας σε Έκθεση της ότι η έλλειψη διαφάνειας που χαρακτηρίζει τη λειτουργία του Ταμείου δημιουργεί συνθήκες που δύνανται να προκαλέσουν δημόσια αμφισβήτηση, αφού ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να λάβει αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τους επιχειρηματίες και τις ιδιωτικές εταιρείες που προβαίνουν στις εισφορές. Ο Ανδρέας Παπακωνσταντίνου είχε προτείνει επίσης τη δημοσιοποίηση των εισφορών άνω των €20.000, κάτι το οποίο μετά τον σάλο του επίμαχου βίντεο εξαγγέλθηκε ότι θα υιοθετηθεί από τούδε και στο εξής, με τη συγκατάθεση του δωρητή. Η εξέλιξη προκάλεσε εκ νέου αντιδράσεις, αφού οι μεγάλες εισφορές που έγιναν μέχρι σήμερα εξακολουθούν να παραμένουν κρυφές.
Η βόμβα της «Emily» δεν άφησε περιθώρια…
Το περιεχόμενο του βίντεο που όλοι είδαμε στα κινητά μας τηλέφωνα το απόγευμα της 8ης Ιανουαρίου και οι διαστάσεις που έλαβε το ζήτημα τις επόμενες ώρες, δημιούργησαν την ανάγκη για άμεση δράση από πλευράς Κυβέρνησης. Οι αναφορές που περιλαμβάνονται στο μονταρισμένο οπτικοακουστικό υλικό, τόσο από τον πρώην υπουργό Ενέργειας Γιώργο Λακκοτρύπη όσο και από τον μέχρι πριν λίγες μέρες διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου Χριστοδουλίδη, Χαράλαμπο Χαραλάμπους, εντείνουν τις υποψίες και τις ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί από το 2024 από βουλευτές του ΔΗΣΥ και του ΑΚΕΛ σχετικά με τη λειτουργία του συγκεκριμένου Ταμείου.
Υπενθυμίζεται ότι πέρυσι ξέσπασε μεγάλη πολιτική σύγκρουση γύρω από τον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, μετά την ψήφιση νόμου που προέβλεπε τη δημοσιοποίηση των δωρητών και των ποσών που προσέφεραν, στο όνομα της διαφάνειας. Η κυβέρνηση και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αντέδρασαν, θεωρώντας ότι η υποχρεωτική αποκάλυψη παραβιάζει το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανέπεμψε τον νόμο στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο τελικά τον έκρινε αντισυνταγματικό. Ο νόμος προέβλεπε τη δημοσιοποίηση ονομάτων και ποσών για δωρεές άνω των €5.000.
Το βίντεο όπως ήταν φυσικό αναζωπύρωσε την ένταση και ξεσήκωσε θύελλα πολιτικών αντιδράσεων. Όλα τα κόμματα, αντιπολιτευόμενα και συγκυβερνώντα, ζήτησαν εξηγήσεις για όσα αποκαλύπτονται με ήχο και εικόνα στους δέκτες τους, με την Κυβέρνηση να εισέρχεται σε βαθιά κρίση, όπως άλλωστε παραδέχτηκε και ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τρεις μέρες μετά τον σάλο που ξέσπασε, η Φιλίππα Καρσερά ανακοίνωσε την αποχώρηση της από την προεδρία του ΑΦΚΣ, ώστε «να πάψει να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για ανυπόστατες επιθέσεις και συκοφαντία», όπως έγραψε σε ανάρτηση της. Ακολούθησε η παραίτηση του διευθυντή του Προέδρου της Δημοκρατίας την επόμενη ημέρα. Ο Χαράλαμπος Χαραλάμπους υπογράμμισε στη δήλωση του ότι δεν θα επιτρέψει η παρουσία του στην Κυβέρνηση να μετατρέπεται σε εργαλείο εκμετάλλευσης με σκοπό να πληγεί ο Πρόεδρος και η χώρα. Ο δε Πρόεδρος Χριστοδουλίδης αποδέχτηκε την παραίτηση Χαραλάμπους, χαρακτηρίζοντας την ως «πράξη αυτοπεποίθησης και εμπιστοσύνης».
Οι κινήσεις του Προεδρικού και ο επικοινωνιακός χειρισμός των παραιτήσεων, επί της ουσίας δεν ερμηνεύθηκαν ως ανάληψη πολιτικής ευθύνης, αλλά ως μια προσπάθεια να προστατευτεί το όνομα του Προέδρου της Δημοκρατίας και της οικογένειας του.
Τι γίνεται τώρα;
Ο Πρόεδρος με δηλώσεις του προανήγγειλε αποφάσεις σε σχέση με τον φορέα. Παραδέχτηκε πως πρώτη του σκέψη ήταν η πλήρης κατάργηση, δεν είναι ωστόσο σαφές ακόμη αν αυτό είναι και η τελική του απόφαση. Πολιτικά κόμματα και βουλευτές διατύπωσαν διάφορες απόψεις για το μέλλον του Φορέα. Ιδέες υπήρξαν για μεταφορά του στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών, ωστόσο ο Νίκος Χριστοδουλίδης υποστήριξε πως πάλι για κάποιους θα υπάρχει ζήτημα, αφού ο ίδιος διορίζει τον πρόεδρο και τα μέλη του.
Τα δύο μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης παρά το γεγονός ότι συμφωνούν στην ανάγκη δραστικών αλλαγών και διαφάνειας, έχουν διαφορετικές απόψεις ως προς το μέλλον του ΑΦΚΣ. Το ΑΚΕΛ ζητά την πλήρη κατάργηση του Ταμείου, ενώ ο ΔΗΣΥ εισηγείται εκ νέου νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος, ώστε να αποκαλύπτονται τα ονόματα όσων δωρίζουν χρήματα σε αυτό. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου, σε προσωπικό επίπεδο, προτείνει κατάργηση και μεταφορά στο ΙΚΥ. Στο μεταξύ δεν πέρασε απαρατήρητη παρέμβαση που έκανε στην εκπομπή «Αιχμές» του Omega ο τέως διευθυντής του ΙΚΥ, Γιώργος Σκαλιάς, υποστηρίζοντας πως κανένας ιδιώτης δεν έχει συνεισφέρει σε εκείνο το ταμείο ούτε σεντ, αφήνοντας αιχμές για τους λόγους που επιλέγουν τον ΑΦΚΣ. Η δική του πρόταση είναι μεταφορά του ταμείου στην Υπηρεσία Φοιτητικής Μέριμνας, αφού δεν υπάρχει λόγος ύπαρξης ξεχωριστού φορέα.
Κατά πάσα πιθανότητα το τι μέλλει γενέσθαι με τον ΑΦΚΣ θα ξεκαθαρίσει εντός της ερχόμενης εβδομάδας.
Γενικός Λογιστής: Η ενίσχυση των μηχανισμών Διακυβέρνησης, Ελέγχου και Διαφάνειας του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης τα τελευταία έτη
Η λειτουργία του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης (ο «Φορέας») από το 2023 έχει σηματοδοτήσει μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η παροχή οικονομικής βοήθειας σε φοιτητές που βρίσκονται σε δυσχερή θέση.
Μετρήσιμα κριτήρια και αντικειμενικότητα
Εφαρμόζονται μετρήσιμα, τεκμηριωμένα και δημοσιευμένα κριτήρια επιλογής, τα οποία ενισχύουν περαιτέρω τη διαφάνεια της διαδικασίας παροχής οικονομικής βοήθειας και είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα του Φορέα (www.socialsupport.gov.cy).
Υποεπιτροπή υπηρεσιακών: ένας θεσμός που εξασφαλίζει αμεροληψία
Κομβικό στοιχείο της βελτιωμένης διαδικασίας παροχής οικονομικής βοήθειας αποτελεί η σύσταση υποεπιτροπής από υπηρεσιακούς λειτουργούς για την αξιολόγηση των αιτήσεων. Με τον τρόπο αυτό, η τελική εισήγηση προς την Επιτροπή Διαχείρισης υποβάλλεται χωρίς κανένα προσωπικό στοιχείο των
αιτητών, παρακάμπτοντας έτσι κάθε πιθανότητα επηρεασμού ή προκατάληψης.
Υπεύθυνη διαχείριση αποθεματικών και διαφάνεια δωρητών
Το αποθεματικό του Φορέα τηρείται σε Ειδικό Λογαριασμό της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, όπου διενεργούνται αποκλειστικά μέσω εμβασμάτων όλες οι δωρεές, όχι μετρητά, σύμφωνα με τις αρχές της σύνεσης, σταθερότητας και βιωσιμότητας. Με πρωτοβουλία της Προέδρου και σεβασμό στην Απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, τα λογότυπα των δωρητών, στην πλειονότητα τους, βρίσκονται στην ιστοσελίδα του Φορέα κατόπιν έγκρισης από τα νομικά πρόσωπα.
Οικονομικές καταστάσεις με διεθνή πρότυπα και πολλαπλούς ελέγχους
Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις του Φορέα ετοιμάζονται σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα δημόσιου τομέα και υποβάλλονται για έλεγχο στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας. Η διαδικασία περιλαμβάνει την κατάθεσή τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, εξασφαλίζοντας πλήρη δημόσια λογοδοσία. Οι εξελεγμένες καταστάσεις μέχρι και το 2024 αποτυπώνουν «αληθινή και δίκαιη εικόνα» για τη δραστηριότητα και τη διαχείριση των πόρων του Φορέα, σύμφωνα με τους Ανεξάρτητους Ελεγκτές.
Η ανθρώπινη διάσταση και η κοινωνική υπευθυνότητα
Με γνώμονα και εμπιστοσύνη τις δομές και διαδικασίες, την διαφάνεια και του ότι δεν υπάρχουν οικονομικές συναλλαγές ή διοικητικό κόστος, καθώς επίσης και την διαδικασία ανοικτού ετήσιου απολογισμού, πολλοί πολίτες και οργανισμοί ανταποκρίνονται με ειλικρινή διάθεση προσφοράς, επιβεβαιώνοντας ότι η κοινωνική συνοχή και η αλληλεγγύη παραμένουν ζωντανές αξίες, ενώ συνάμα αναγνωρίζοντας ότι η εκπαίδευση αποτελεί επένδυση στο μέλλον της χώρας και ότι όλοι οι νέοι δικαιούνται ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση.
Χρίστος Χριστοφίδης: Ένα σκάνδαλο τεραστίων διαστάσεων
Στις 10 Μαίου 2024 είχα αποστείλει μια μακροσκελή επιστολή στην Ελεγκτική Υπηρεσία στην οποία έθετα επισημάνσεις και πληροφορίες που είχαν φτάσει κοντά μας σχετικά με προβλήματα στη λειτουργία του Φορέα, αλλά και σκιές στις εισφορές οι οποίες ξαφνικά εκτινάχθηκαν στα ύψη. Στις 24 Ιουνίου 2025 απέστειλα νέα επιστολή με πολύ πιο συγκεκριμένα στοιχεία καταγγέλλοντας τη διασύνδεση εισφορών με έργα, συμβάσεις ή συναλλαγές εταιρειών με το δημόσιο. Στις 4 Νοεμβρίου 2025 εκδίδεται η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας η οποία καταγράφει την «ιδιάζουσα σχέση» εταιρειών οι οποίες πραγματοποιούν εισφορές (σε κάποιες περιπτώσεις τεράστιες) και οι οποίες ταυτόχρονα συναλλάσσονται με το κράτος. Στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας υπάρχουν εξοργιστικά παραδείγματα που μιλούν από μόνα τους. Προηγήθηκε η σχεδόν ομόφωνη ψήφιση από τη Βουλή πρότασης νόμου για να δημοσιοποιούνται εισφορές και να υπάρξει διαφάνεια στη λειτουργία του Φορέα.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το προεδρικό «ανταποκρίθηκε» με επιθέσεις, λεκτικούς προπηλακισμούς και ένα φανατισμό για να μην υπάρχει οποιοσδήποτε έλεγχος στον περιβόητο Φορέα. Το «γιατί», το είδαμε και το ακούσαμε στο video το οποίο ταρακούνησε την κυπριακή κοινωνία. Στο video εμφανίζεται ο Διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας να προσφέρει ευνοιοκρατική μεταχείριση, «προτεραιοποίηση» και εξυπηρετήσεις, με αντάλλαγμα εισφορές προς την κυβέρνηση. Ταυτόχρονα εμφανίζεται ένας στενός συνεργάτης του κου Χριστοδουλίδη να λειτουργεί ως μεσάζων ζητώντας επίσης εισφορές, αναφέροντας μάλιστα ότι τόσο κατά την προεκλογική περίοδο των προεδρικών εκλογών όσο και σε αυτές που έρχονται μέρος των εισφορών ήταν και θα είναι σε cash για να υπερπηδηθεί το «εμπόδιο» του ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Όλο αυτό το τεράστιο σκάνδαλο έχει στο επίκεντρο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Για τον Πρόεδρο μαζεύονταν τα χρήματα, για τα projects του προεδρικού και της πρώτης Κυρίας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κος Λακκοτρύπης. Οι αυτονόητες παραιτήσεις δεν επιλύουν το θέμα. Ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται το σκάνδαλο, ο κος Χριστοδουλίδης, οφείλει πειστικά, με λεπτομέρειες και με τεκμηρίωση να δώσει απαντήσεις στα δεκάδες ερωτήματα τα οποία υπάρχουν. Όσο για την προέλευση του επίμαχου video η αλήθεια είναι μία: αυτό το video έχει κάνει τεράστια ζημιά στην Κυπριακή Δημοκρατία και το λαό μας και υπεύθυνοι είναι αυτοί που έδωσαν τα όπλα για να γίνει όλη αυτή η ζημιά. Και αυτοί είναι ο κ. Χριστοδουλίδης και οι άνθρωποί του.