Next Stop… Greenland – Trump’s Threats to Denmark and the Risk of NATO Collapse

Κάτι περισσότερο από ανήσυχη δηλώνει η πρωθυπουργός της Δανίας σε τελευταία συνέντευξή της. Και όχι μόνο για την τύχη της Γροιλανδίας, ότι μπορεί να είναι ο επόμενος στόχος των Αμερικανών, αλλά και για την ίδια την ύπαρξη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, δηλαδή του ΝΑΤΟ. Επιγραμματικά, η αγωνία της Μέτε Φρέντρικσεν οφείλεται, αφ’ ενός, στο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μπλοφάρει, ότι πραγματικά εννοεί πως οι ΗΠΑ σκοπεύουν να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία. Αφ’ ετέρου, εάν ο Τραμπ κατορθώσει να κάνει πράξη αυτό το, έως πρότινος εντελώς αδιανόητο, σχέδιο, τότε το ΝΑΤΟ δεν θα έχει πλέον κανέναν λόγο ύπαρξης.
Διότι, για να έχει λόγο ύπαρξης, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να εναντιωθεί σε ένα από τα ισχυρότερα μέλη του, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Εάν οι ΗΠΑ κατακτήσουν τη Γροιλανδία, θα έχουν επιτεθεί κατ’ ουσίαν στη Δανία, στην οποίαν εν μέρει υπάγεται, ως ημιανεξάρτητη, αυτή η μικροσκοπική ως προς τον πληθυσμό (με μόλις 56.000 κατοίκους) αλλά αχανής ως προς την έκτασή της, χώρα στη βόρεια εσχατιά της Ευρώπης.
«Πολύ φοβάμαι πως, δυστυχώς, ο Αμερικανός πρόεδρος σοβαρολογεί όταν δηλώνει πως θέλει δική του τη Γροιλανδία» δήλωσε χαρακτηριστικά η πρωθυπουργός Φρέντρικσεν τη Δευτέρα 5 Ιανουαρίου σε συνέντευξή της. Οπωσδήποτε, επιπλέον βαρύτητα στις απειλές του Τραμπ, έδωσε εκ των πραγμάτων η επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, με τη σύλληψη και αρπαγή του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.
Προφανώς, η Γροιλανδία δεν ανήκει στους στόχους του νέου κυνικού δόγματος της κυβέρνησης Τραμπ «FAFO», ήτοι «Fool (ή F@ck) Around and Find Out», ελληνιστί «Κάνε βλακείες και θα μάθεις τι σε περιμένει».
Η Γροιλανδία δεν έχει ενοχλήσει τον Τραμπ ή την έννομη τάξη, όπως το έκανε ο ναρκοδικτάτορας (κατά τους Αμερικανούς τουλάχιστον) Μαδούρο. Όμως, η Γροιλανδία, εκτός από το μεγαλύτερο νησί του κόσμου που κατοικείται κυρίως από αλιείς οι οποίοι παγίως οραματίζονται την πλήρη ανεξαρτησία τους, είναι ένα ενεργειακό θησαυροφυλάκιο, με τεράστια κοιτάσματα από φυσικές πρώτες ύλες κρυμμένα στο υπέδαφός της, τα οποία ο Ντόναλντ Τραμπ σφόδρα ορέγεται.
Οπότε, υπ’ αυτή την έννοια, το FAFO μπορεί μεν να μην δικαιολογεί οποιαδήποτε απόπειρα κατάληψης/προσάρτησης, στην πράξη όμως αυτό πολύ μικρή σημασία έχει. Όταν η Δανή πρωθυπουργός βλέπει κάποιον σαν τον Νικολάς Μαδούρο, ο οποίος έως πριν από μερικές ημέρες κόμπαζε ότι δεν φοβάται κανέναν, κραυγάζοντας το δικό του «μολών λαβέ» και τώρα σύρεται σιδηροδέσμιος μεταξύ φυλακής και δικαστηρίου, έχει κάθε λόγο να πιστεύει ότι η Γροιλανδία θα είναι ο επόμενος στόχος του, ασταμάτητου, Ντόναλντ Τραμπ.
Στο πλαίσιο αυτό, μόνο τυχαία δεν ήταν η ανάρτηση της Κέιτι Μίλερ, συζύγου του αναπληρωτή προσωπάρχη της αμερικανικής προεδρίας, η οποία δημοσίευσε φωτογραφία της Γροιλανδίας χρωματισμένης με την αμερικανική σημαία. Η φωτογραφία συνοδευόταν από μια λεζάντα που έγραφε με κεφαλαία γράμματα: «ΣΥΝΤΟΜΑ».
«Η Αμερική χρειάζεται τη Γροιλανδία, για λόγους εθνικής ασφάλειας» διακήρυξε ο Τραμπ την Κυριακή, απευθυνόμενος στους ρεπόρτερ που τον συνόδευαν μέσα στο προεδρικό αεροσκάφος, Air Force One. Όπως συνηθίζει, ο POTUS δεν μπήκε στον κόπο να εξηγήσει πώς η φιλήσυχη Γροιλανδία μπορεί να αποτελεί απειλή για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «θα ασχοληθούμε με τη Γροιλανδία σε περίπου δύο μήνες». Και αμέσως διόρθωσε τον εαυτό του, μειώνοντας ακόμη περισσότερο την αναμονή για τη συζήτηση περί της τύχης της Γροιλανδίας με τη φράση «ας μιλήσουμε για τη Γροιλανδία σε 20 ημέρες».
Από μία άποψη, ελέω Τραμπ, η ζωή μοιάζει να μιμείται τη μυθοπλασία, καθώς η κατάσταση όπως διαμορφώνεται στο βόρειο άκρο της Ευρώπης θυμίζει έντονα τη δημοφιλή σειρά «Borgen». Ένα πολιτικό δράμα που εκτυλίσσεται στις ανώτατες βαθμίδες της δανέζικης πολιτικής -και, μάλιστα, με κεντρικό χαρακτήρα μια γυναίκα πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών. Μόνο που η νυν και απολύτως αληθινή πρωθυπουργός, η Μέτε Φρέντρικσεν πλέον διακατέχεται από έναν καθ’ όλα βάσιμο φόβο ότι μόνο happy-end δεν προοιωνίζονται οι δηλώσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία, ιδιαίτερα οι πιο πρόσφατες, αμέσως μετά από τη σύλληψη του Μαδούρο.
Η Φρέντρικσεν επαναλαμβάνει την πάγια και αμετακίνητη θέση της χώρας της, ότι δηλαδή «η άποψη του Βασιλείου της Δανίας είναι ξεκάθαρη για τη Γροιλανδία και δεν επιδέχεται διαπραγμάτευσης. Η πίεση που ασκούν οι ΗΠΑ στη Δανία είναι απαράδεκτη. Επίσης, η ίδια η Γροιλανδία έχει δηλώσει πως δεν επιθυμεί να γίνει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Κι αν οι ΗΠΑ επιτεθούν σε ένα άλλο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ, όπως είναι η Δανία, τότε τα πάντα θα έχουν τελειώσει όλα».
Η πρωθυπουργός Φρέντρικσεν επικαλείται τη δεδηλωμένη πρόθεση στήριξης της Δανίας εκ μέρους των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ειδικά στο ζήτημα της Γροιλανδίας και των απειλών που εξαπολύει ο Ντόναλντ Τραμπ, από την επαύριο κιόλας της επανόδου του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025. Εκτός αυτού, ο Τραμπ με κάθε τρόπο και με κάθε ευκαιρία, δείχνει την περιφρόνησή του για την Ενωμένη Ευρώπη, κατά συνέπεια μόνο να καγχάζει θα μπορούσε ακούγοντας το επιχείρημα της Μέτε Φρέντρικσεν περί των δυνάμει συμμάχων της Δανίας, οι οποίοι υποτίθεται πως θα σπεύσουν προς υπεράσπιση της Γροιλανδίας.
Η αιτιολόγηση του πόθου που τρέφει ο Τραμπ για τη Γροιλανδία είναι διττή: Η γεωπολιτική, στρατηγική θέση της, και ο πλούτος των ενεργειακών πόρων. Μάλιστα, όταν η παγκόσμια κοινότητα είχε σοκαριστεί από την απροκάλυπτη δήλωση προθέσεων του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, η επιβεβαίωση ότι δεν μπλοφάρει ήρθε, απροσδόκητα, από τον Βλάντιμιρ Πούτιν. Ο οποίος, πριν από έναν χρόνο περίπου, επισήμανε πως «οι Αμερικανοί έχουν σοβαρά σχέδια για τη Γροιλανδία, σχέδια που έχουν βαθιές ρίζες στο παρελθόν. Εμείς, βέβαια [σσ: οι Ρώσοι] είμαστε προετοιμασμένοι δια παν ενδεχόμενο, προκειμένου να προασπίσουμε τα συμφέροντά μας στην Αρκτική, στην περίπτωση που ένα μέλος του ΝΑΤΟ προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη πέριοχή σαν ‘εφαλτήριο’ για ενδεχόμενες επιθετικές ενέργειες».
Υπενθυμίζεται ότι (ακριβώς όπως στο φανταστικό -πλην άκρως ρεαλιστικό- σενάριο του «Borgen»), η Γροιλανδία αποτελεί μήλον της έριδος, τουλάχιστον ανάμεσα σε τρεις υπερ-δυνάμεις, δηλαδή τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Από την άλλη, προσωπικότητες ευρύτατης αναγνωρισιμότητας, όπως η Björk, η μεγαλύτερη ποπ-σταρ της Ισλανδίας, ενός άλλου-νησιού κράτους που γειτνιάζει με τη Γροιλανδία, υψώνει το λάβαρο της ανεξαρτησίας, τασσόμενη αναφανδόν υπέρ μιας εντελώς αυτόνομης και ελεύθερης Γροιλανδίας. «Οι Γροιλανδοί ανακουφίστηκαν βαθύτατα όταν αποσχίστηκαν από τη Δανία, το 1944» διακήρυξε η Ισλανδή τραγουδίστρια, γνωστή και σαν «το Ξωτικό των Πάγων». Υπενθυμίζοντας ότι οι Δανοί, οι οποίοι τώρα κόπτονται για την προστασία της Γροιλανδίας, «ασκούν συστημικές εθνοτικές διακρίσεις. Επιβάλλοντας σε γυναίκες κάθε ηλικίας και παρά τη θέλησή τους, μέτρα αντισύλληψης, προκειμένου ο πληθυσμός της Γροιλανδίας να μην αυξάνεται».
Συνεπώς, η Γροιλανδία αναδεικνύεται σε επίκεντρο ενός πολυδιάστατου ανταγωνισμού, μιας αντιπαράθεσης προθέσεων, σχεδίων και συμφερόντων, ο οποίος μπορεί -στο πιο ακραίο σενάριο- να δημιουργήσει συνθήκες πυροδότησης ακόμη και μιας παγκόσμιας σύρραξης. Ακόμη όμως και εάν ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ξεκινήσει από τις βλέψεις του ενός ή του άλλου γίγαντα της παγκόσμιας αρένας, το μόνο βέβαιο είναι ότι με τη Γροιλανδία ως διακύβευμα και έπαθλο, η γεωστρατηγική ισορροπία, όχι μόνο της Βόρειας Ευρώπης, αλλά ολόκληρης της υφηλίου, χωρίς καμία υπερβολή, ενδέχεται να πάψει να παρουσιάζει την εικόνα που είχε έως σήμερα.