Remembering George Vassiliou: A Cypriot Leader's Vision for Peace

Απεβίωσε και έφυγε και αυτός. Ο Γιώργος Βασιλείου. Ήταν ένας Πρόεδρος που είχα και εγώ την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά. Η σύζυγός του, Ανδρούλλα Βασιλείου, ανάρτησε την είδηση του θανάτου του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναφέροντας τα εξής: «Ο επί 59 χρόνια αγαπημένος σύντροφος της ζωής μου, Γιώργος, απεβίωσε ήσυχα μέσα στην αγκαλιά μας. Είναι πολύ δύσκολο να αποχαιρετάς έναν πολύ ιδιαίτερο σύζυγο και πατέρα, έναν άνθρωπο γεμάτο ευγένεια και αγάπη για τη χώρα του και τους ανθρώπους της».
Ιδού, ούτε αυτός βρίσκεται ανάμεσά μας πλέον. Και αυτός απεβίωσε σαν ήρωας ενός ατέλειωτου μυθιστορήματος, μιας ανολοκλήρωτης ταινίας και ενός ημιτελούς ποιήματος. Ήταν Αμμοχωστιανός. Απεβίωσε χωρίς να μπορέσει να σμίξει ξανά με μια παιδική του ανάμνηση στην Αμμόχωστο. Όλοι όσοι απεβίωσαν και μας έφυγαν προτού ενωθεί τούτο το μοιρασμένο στα δυο νησί βρίσκονται μέσα στον μισοτελειωμένο πίνακα του ζωγράφου. Θα βρουν ανάπαυση οι ψυχές τους αν ίσως μια μέρα συρραφεί ξανά ο σκισμένος χάρτης σε εκείνο τον πίνακα.
Τον είχαμε επισκεφθεί για πρώτη φορά με τον αγαπητό Δάσκαλο Αρίφ και μερικούς φίλους. Ακόμα δεν είχε εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Μάς υποδέχθηκε πολύ καλά. Αντιληφθήκαμε ότι είχαμε απέναντί μας έναν διαφορετικό Ελληνοκύπριο ηγέτη. Ο Δάσκαλος Αρίφ τού μίλησε για τη ζημιά που προκάλεσε ο εθνικισμός. «Να απαλλαχτούμε από την ιδιότητα του Έλληνα και του Τούρκου, να γίνουμε μόνο Κύπριοι», του είπε. Εκείνος είχε άλλωστε πάντα το όνειρο του κυπριωτισμού. Ο Βασιλείου τον άκουσε προσεχτικά. Και είπε κάτι που προκάλεσε έκπληξη σε όλους μας εκείνη την ημέρα: «Δεν νομίζω ότι είναι πρόβλημα το να διατηρήσουμε το έθνος στο οποίο ανήκουμε. Έχετε μια ρήση. Ευτυχισμένος όποιος λέει "είμαι Τούρκος"! Μου αρέσει πολύ. Ο καθένας πρέπει να μπορεί να το λέει αυτό για το έθνος του».
Δεν πίστευε στην ανάγκη απόρριψης του έθνους στο οποίο ανήκουμε για να υπάρξει λύση και ειρήνη στο νησί. Ήταν πολύ αισιόδοξος.
Μετά την εκλογή του στην Προεδρία είχε διοργανώσει μια συνάντηση-συζήτηση για Τουρκοκύπριους δημοσιογράφους. Έλεγε να ξεχάσουμε το παρελθόν και να βλέπουμε μόνο μπροστά. Εγώ δεν πίστευα ότι έπρεπε να ξεχάσουμε το παρελθόν για να υπάρξει ειρήνη. Και ακόμα δεν το πιστεύω. Η Πολωνία συμφιλιώθηκε με τη Γερμανία αλλά τα στρατόπεδα συγκέντρωσης έγιναν μουσεία. Χιλιάδες άτομα επισκέπτονται καθημερινά τώρα εκείνα τα μουσεία στα οποία διαπράχθηκαν τόσες θηριωδίες. Ο Willy Brandt γονάτισε μπροστά στο μνημείο του Auschwitz, δάκρυσε και προέβη σε μια ιστορική απολογία. Στην Κύπρο δεν το κάναμε ποτέ αυτό. Δυστυχώς δεν αναγκάσαμε τους ηγέτες που εκλέγουμε να προβούν σε αμοιβαία απολογία πάνω από τους τάφους των αγαπημένων μας νεκρών. Και αν με ρωτάτε, δεν θα υπάρξει ποτέ πραγματική ειρήνη σε αυτό το νησί ενόσω δεν γίνεται αυτό. Έφερα ένσταση στον Βασιλείου εκείνη την ημέρα. «Στα αυτοκίνητα υπάρχει ένα καθρεφτάκι», είπα, «Γιατί υπάρχει εκείνο το καθρεφτάκι; Για να κοιτάμε και πίσω. Αν δεν το κοιτάμε, μπορεί να προκαλέσουμε δυστύχημα ανά πάσα στιγμή. Δηλαδή, να κοιτάμε προς το μέλλον χωρίς να ξεχνάμε το παρελθόν». Χαμογέλασε ο Βασιλείου.
Αργότερα με προσκάλεσε αρκετές φορές στο Προεδρικό για να κουβεντιάσουμε. Μια συνάντησή μας ήταν πριν μια σύνοδο κορυφής στη Νέα Υόρκη. Ήθελε οπωσδήποτε να πάρει κάποιο αποτέλεσμα από αυτή τη σύνοδο. Αλλά ήταν δύσκολο το έργο του. Απέναντί του υπήρχε ο αδιάλλακτος Ντενκτάς. Του έδωσα μια συμβουλή. «Δέξου αυτά που θα βάλει στο τραπέζι ο Ντενκτάς. Θα δεις πως πάλι θα πει "όχι" ο Ντενκτάς και πάλι θα βρει τρόπο για να αποφύγει τη συμφωνία». «Δεν μπορώ να το κάνω», είπε, «ύστερα πώς θα το εξηγήσω στην κοινότητά μου;» Είχε δίκαιο. Δεν μπορούσε να πάρει τέτοιο ρίσκο. Ο Ντενκτάς πάλι θα έλεγε «όχι» βεβαίως αλλά αυτά που θα δεχόταν ο ίδιος θα καταγράφονταν ως «θέματα που έχουν γίνει αποδεχτά», θα τα έβαζε στην τσέπη ο Ντενκτάς και θα έφευγε. Άλλωστε, μήπως έτσι δεν έκανε πάντα μέχρι τώρα η τουρκική πλευρά; Για αυτό μετά από κάθε σύνοδο πήγαινε και ένα βήμα πιο πέρα. Μεταπήδησε από την ομοσπονδία στη συνομοσπονδία και από τη συνομοσπονδία στα δύο ίσα κυρίαρχα κράτη.
Κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους ηγέτες ο Γιώργος Βασιλείου. Ήταν ο ηγέτης που αναπτέρωσε πιο πολύ από τον καθέναν τις ελπίδες για λύση και ειρήνη στην Κύπρο. Η πατρίδα μας κηδεύει έναν πραγματικό εθελοντή της ειρήνης και έναν πραγματικό Κύπριο κύριο. Εύχομαι υπομονή στους οικείους του και σε όσους τον αγαπούν…