Turkey's Aggressive Stance and Next Moves in the Eastern Mediterranean

Θέλει να κερδίσει «χαμένο έδαφος» της «Γαλάζιας Πατρίδας» η Τουρκία και κινείται επιθετικά, προσπαθώντας να αποτρέψει εξελίξεις, οι οποίες θεωρεί ότι την επηρεάζουν. Παράλληλα, επιχειρεί να επιβάλλει τους σχεδιασμούς της, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που διαθέτει.
Είναι προφανές από τα όσα παρακολουθούμε, ότι η κατοχική δύναμη προσπαθεί να «σπάσει» συνεργασίες της Λευκωσίας και της Αθήνας, στοχεύοντας εν πολλοίς να ανακατέψει την τράπουλα στην περιοχή, με δική της σημαδεμένη.
Στο πλαίσιο αυτό και με ξεκάθαρη στόχευση επιλέγει την τακτική των εντάσεων και των εκβιασμών. Και έναντι της Κύπρου και της Ελλάδος, αλλά και τρίτων χωρών.
Είναι σαφές πως η Άγκυρα εκπέμπει εκνευρισμό, όπως επίσης και μια ανασφάλεια, που δεν δικαιολογείται λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι σε επίπεδο τακτικής προτάσσει, πάντα, τη στρατιωτική της υπεροχή.
Πιέζει τη Συρία
Είναι πρόδηλο ότι η Άγκυρα ασκεί συνεχείς πιέσεις στη Δαμασκό, ώστε να επισπευτούν οι συζητήσεις τους για τη σύναψη μιας συμφωνίας για έναρξη ερευνών για εντοπισμό υδρογονανθράκων. Σημειώνεται ότι η προσπάθεια της Άγκυρας, για καθορισμό ΑΟΖ, Τουρκίας- Συρίας, άρχισε με την εγκατάσταση του νέου καθεστώτος της Δαμασκού, αλλά αποτράπηκε από κινήσεις της Λευκωσίας. Αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία το καθεστώς Αχμέντ αλ Σάρα, θέλει να τα έχει καλά. Το θέμα επανήλθε πιο έντονα μετά τη συμφωνία Κυπριακής Δημοκρατίας και Λιβάνου, για καθορισμό θαλάσσιων συνόρων. Η αντίδραση της Άγκυρας και του κατοχικού καθεστώτος ήταν έντονη ενώ υπήρξε και παρέμβαση προς τη Βηρυτό. Η κυπρολιβανική συμφωνία θεωρήθηκε από την Άγκυρα ότι πρόκειται για ενέργεια, η οποία επηρεάζει τους δικούς της σχεδιασμούς. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι προ ημερών, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ σε συνέντευξή του (τουρκικό ιστοχώρο GDH), ανέφερε ότι η χώρα του θα επιδιώξει εντός του 2026 να υπογράψει συμφωνία με τη Συρία, ώστε τουρκικές εταιρείες να προχωρήσουν σε έρευνες για υδρογονάνθρακες στα ανοιχτά των συριακών ακτών στην Ανατολική Μεσόγειο. Έσπευσε να αναφέρει πως έχει ήδη διαμορφωθεί γενική συμφωνία-πλαίσιο για ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των δυο χωρών, η οποία θα υπογραφεί.
Οι πληροφορίες αναφέρουν πως οι συζητήσεις Άγκυρας και Δαμασκού αφορούν περισσότερο γεωτρήσεις στη συριακή ενδοχώρα και λιγότερο τη θάλασσα. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως το καθεστώς της Συρίας δεν ακολουθεί πάντα τις τουρκικές παροτρύνσεις. Ο Αχμέντ αλ Σάρα μετά και το ταξίδι του στις ΗΠΑ και τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Τραμπ ( 10 Νοεμβρίου 2025), «πήρε τα πάνω του», επιλέγοντας να λειτουργεί πιο αυτόνομα. Η στάση του έναντι της Άγκυρας διαφοροποιήθηκε μερικώς χωρίς να σημαίνει πως δεν έχει εξαρτήσεις από την Τουρκία, σε πολλά και σημαντικά πεδία. Θα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί πως η προσέγγιση της Συρίας με τη Σαουδική Αραβία είναι πιο στενή πλέον.
Γιατί, όμως, επιμένει η Άγκυρα να υπογράψει συμφωνία με τη Συρία; Μια τέτοια συμφωνία εκτιμάται από το καθεστώς Ερντογάν ότι θα διαμορφώσει νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο. Θεωρεί πως μπορεί το θέμα των οριοθετήσεων να σπάσει ανατρέποντας συμφωνίες. Στοχεύει τις συμφωνίες της Κυπριακής Δημοκρατίας με Αίγυπτο, Λίβανο και Ισραήλ. Εξ ου και προωθεί την ιδέα της πραγματοποίησης Διάσκεψης με τη συμμετοχή κρατών της περιοχής ( και με παρουσία του ψευδοκράτους). Το Φόρουμ αυτό καλοβλέπουν και οι Αμερικανοί, των οποίων το ενδιαφέρον εστιάζεται στα ενεργειακά αλλά και γεφύρωση των όποιων διαφορών. Μια παρόμοια ιδέα παρουσίασε, ως γνωστό, η Αθήνα, η οποία ωστόσο, δεν προχώρησε.
Είναι σαφές πως η Τουρκία επιχειρεί να ξανασχεδιασθούν τα θαλάσσια σύνορα για να έχει ρόλο και λόγο και για να ανατρέψει τα μέχρι σήμερα συμφωνηθέντα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν τίθεται θέμα να γίνει τούτο αποδεκτό, ούτε από τη Λευκωσία ούτε και από τα γειτονικά κράτη, που έχει συνάψει συμφωνίες. Δηλαδή, Αίγυπτο, Λίβανο και Ισραήλ.
Η Τουρκία, παρά τα όσα προβάλλει και προτάσσει με άξονα την ισχύ της, αισθάνεται, όπως σημείωνε και ξένος διπλωμάτης, ανασφάλεια. Πέραν του γεγονότος, βέβαια, ότι δεν ανέχεται να επηρεάζονται οι σχεδιασμοί της. Σχεδιασμοί, οι οποίοι ωστόσο, διευρύνονται συνεχώς. Σημειώνεται ότι η κρατική εταιρεία πετρελαίου της Τουρκίας (TPAO) έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα στη Σομαλία για την εξερεύνηση και παραγωγή υδρογονανθράκων σε τρία υπεράκτια οικόπεδα, καλύπτοντας συνολική έκταση 5.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Μετά τις σεισμικές έρευνες, που απέφεραν αποτελέσματα, αναμένονται να αρχίσουν εντός του χρόνου και οι γεωτρήσεις.
Κυπριακό και εντάσεις
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, η τακτική δεν διαφοροποιείται. Σε σχέση με τις προσπάθειες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων η κατοχική πλευρά δεν θα προβάλλει ενστάσεις, αλλά η θέση της για λύση δυο κρατών θα παραμείνει. Άλλωστε αυτό είναι που εισέπραξε η Προσωπική Απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελ Ολγκίν, κατά τη συνάντησή της με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν.
Επί του εδάφους, είναι σαφές πως η Άγκυρα επιχειρεί να προκαλέσει μικρές εντάσεις, κυρίως, στη νεκρή ζώνη. Το πρόσφατο επεισόδιο με τους γεωργούς στη νεκρή ζώνη στην περιοχή Μάμμαρι δεν ήταν τυχαίο, ούτε μεμονωμένο. Ήταν σχεδιασμένο και συνδέεται και με άλλα γεγονότα που σημειώνονται όλο και πιο συχνά πλέον εντός της νεκρής ζώνης.
Το τέλος των ήρεμων νερών
Στα ελληνοτουρκικά υπάρχει προδήλως μια αλλαγή στάσης. Μετά από μια περίοδο «ήρεμων νερών» και «ήρεμων αιθέρων», η Άγκυρα επανήλθε με παραβιάσεις, που αναμένονται να αυξηθούν, σύμφωνα με εκτιμήσεις στην Αθήνα.
Το γεγονός ότι ο Ερντογάν στο πρωτοχρονιάτικο του μήνυμα επέλεξε να είναι επιθετικός έναντι της Κύπρου, επιβεβαιώνει τα πιο πάνω. Επιβεβαιώνει ότι ενοχλείται από τις γεωπολιτικές κινήσεις της Αθήνας και της Λευκωσίας, τις συνεργασίες τους. Κυρίως ενοχλείται με τις τριμερείς ( την πρόσφατη με Ισραήλ), πρωτίστως με τη συμφωνία Κύπρου- Λιβάνου. Για την τελευταία η Άγκυρα- διά του μηνύματος Ερντογάν- θεωρεί πως επηρεάζει τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Ο Τράμπ θέλει συνύπαρξη Νετανιάχου και Ερντογάν στην περιοχή
Οι Αμερικανοί θέλουν να συνυπάρξουν Ισραήλ και Τουρκία στην περιοχή, γιατί τούτο απαλλάσσει την Ουάσινγκτον από ένα… πονοκέφαλο και διευκολύνει τους σχεδιασμούς τους. Τούτο επιβεβαιώνεται και δημόσια από τον «αθυρόστομο» Πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος προ ημερών έμπλεξε πολλές φορές το εγκώμιο του Ερντογάν, ενώπιον μάλιστα του Νετανιάχου. Ο τελευταίος πήγε στο Λευκό Οίκο για να «καρφώσει» την Τουρκία, αλλά δεν κατάφερε δημόσια να θέσει την Άγκυρα στο στόχαστρο του Ντ. Τράμπ. Επί της ουσίας, ό,τι και να λέγεται δημόσια, η Άγκυρα εξακολουθεί να παραμένει εκτός προγράμματος F-35 και οι κυρώσεις CAATSA ισχύουν. Δεν υπάρχουν δε ενδείξεις ότι έχει ξεκινήσει οποιαδήποτε διαδικασία για να αρθούν οι αποφάσεις. Είναι σαφές πως ο Τραμπ αισθάνεται πιο κοντά στο Νετανιάχου, χρειάζεται όμως και τον Ερντογάν. Κι ως εκ τούτου, θέλει- έστω και δύσκολα- τη συνύπαρξή τους στην περιοχή.
Ροκάνισμα του χρόνου από την Τουρκία στο Κυπριακό
μέχρι να ολοκληρωθεί η Λευκωσία την Προεδρία της Ε.Ε.
Οι κινήσεις στο Κυπριακό θα είναι αργές, καθώς φαίνεται πως η κατοχική πλευρά θέλει να ροκανίσει το χρόνο και να παραπέμψει τις όποιες ενέργειες- εάν και εφόσον επιλέξει να γίνουν- μετά το τέλος της κυπριακής Προεδρίας της Ε.Ε.. Από τον Ιούλιο και μετά δηλαδή. Τούτο φαίνεται και από τον τρόπο που λειτουργεί η τουρκική πλευρά, τόσο στην Άγκυρα όσο και στα κατεχόμενα.
Η κατοχική δύναμη θεωρεί πως η Λευκωσία θα έχει πλεονέκτημα αυτό το εξάμηνο και ως εκ τούτου θα επιλέξει να αποφεύγει την όποια κινητικότητα στο Κυπριακό. Παράλληλα, αναμένεται, για τον ίδιο λόγοι, ότι θα «παγώσει» σε πολιτικό επίπεδο τις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Πάντως, οι συζητήσεις σε επίπεδο διαπραγματευτών θα συνεχισθούν ( ενδεχομένως κι αυτή την εβδομάδα), εστιάζοντας στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, που είχαν συμφωνηθεί στην τελευταία άτυπη Πενταμερή Διάσκεψη, στη Νέα Υόρκη. Οι διαπραγματευτές εστιάζουν στο θέμα της διάνοιξης νέων οδοφραγμάτων- αν και στην περίπτωση αυτή είναι πολιτική η απόφαση που θα πρέπει να ληφθεί- στη συγκρότηση Συμβουλευτικού Σώματος της κοινωνίας των πολιτών και στην αποναρκοθέτηση. Παράλληλα, συζητούνται και ΜΟΕ που προτάθηκαν από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν. Πληροφορίες αναφέρουν πως αυτή την περίοδο αναμένεται, εκτός απροόπτου, μια ακόμη συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουμαν, στην παρουσία της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελ Ολγκίν. Αυτή η συνάντηση χρονικά τοποθετείται στο τέλος Ιανουαρίου. Αν πραγματοποιηθεί αυτή η συνάντηση, που θα είναι η τρίτη μεταξύ Χριστοδουλίδη και Έρχιουρμαν, θα καθορίσει και τα επόμενα βήματα. Υπό την έννοια ότι το αποτέλεσμα της συνάντησης θα οδηγήσει τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να αποφασίσει κατά πόσο θα συγκαλέσει σύντομα μια νέα άτυπη Πενταμερή Διάσκεψη ή θα δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία. Το θέμα είναι πως εάν ο κ. Αντόνιο Γκουτέρες αποφασίσει να αφήσει για αργότερα την πραγματοποίηση νέας άτυπης σύναξης, τούτο ενδεχομένως να μην γίνει ενόψει και του γεγονότος ότι η θητεία του Γενικού Γραμματέα εκπνέει στο τέλος του τρέχοντος χρόνου.
Στο μεταξύ, αυτό το μήνα, κινητικότητα αναμένεται να υπάρξει και στη Νέα Υόρκη. Στις 15 Ιανουαρίου, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γ.Γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο και επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, Κασίμ Ντιάν, θα ενημερώσει σε κλειστή συνεδρίαση το Συμβούλιο Ασφαλείας, στη βάση των νέων εκθέσεων του Γ.Γ. για τις Καλές Υπηρεσίες και την Ειρηνευτική Δύναμη. Ο κ. Ντιάν θα ενημερώσει, επίσης, τα κράτη που συμμετέχουν με στρατεύματα στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Τέλος, το Συμβούλιο Ασφαλείας αναμένεται να ανανεώσει τη θητεία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στις 29 τρέχοντος μηνός, δυο ημέρες δηλαδή, πριν τη λήξη της.