Unrest in Iran: A Countdown for the Ayatollah Regime?

Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με το μεγαλύτερο κύμα κοινωνικής και πολιτικής αναταραχής από το 2022, με τις διαδηλώσεις να εξαπλώνονται σχεδόν σε όλη τη χώρα. Η αφετηρία ήταν οικονομική: κατάρρευση του ριάλ, υπερπληθωρισμός, εκτίναξη τιμών και αίσθημα αδιεξόδου. Γρήγορα όμως η οργή πήρε πολιτικό χαρακτήρα, με συνθήματα που στοχοποιούν ευθέως την ηγεσία και αμφισβητούν τη δυνατότητα μεταρρύθμισης του υφιστάμενου συστήματος
NEW: CTP-ISW has recorded 89 protests across 21 provinces in Iran since its last data cutoff on January 6, including 19 protests in Tehran City. The protests have continued to primarily take place in western Iran and in smaller, less populated areas. The regime continues to use… pic.twitter.com/E4ynekvsKF
— Institute for the Study of War (@TheStudyofWar) January 8, 2026
Κατάρρευση νομίσματος, κατάρρευση εμπιστοσύνης
Οι πρώτες κινητοποιήσεις ξέσπασαν στις 28 Δεκεμβρίου 2025 στην Τεχεράνη, με εμπόρους του Μεγάλου Παζαριού (bazaaris) και καταστηματάρχες να κατεβαίνουν σε απεργίες και πορείες, αδυνατώντας να στοκάρουν ή να πουλήσουν προϊόντα. Το ριάλ, που το 2015 διαπραγματευόταν στις 32.000 μονάδες ανά δολάριο, έχει πλέον βυθιστεί στο ιστορικό χαμηλό του 1,46 εκατ. ανά δολάριο, ενώ ο επίσημος πληθωρισμός κινείται στο 42% και στα τρόφιμα ξεπερνά το 70%.
Η κρίση αποδίδεται σε συνδυασμό διεθνών κυρώσεων, εσωτερικής κακοδιαχείρισης και των συνεπειών του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ στα μέσα του 2025 – σύγκρουση που αποδιοργάνωσε τον κρατικό μηχανισμό και περιόρισε δραματικά την ικανότητα λήψης αποφάσεων, ειδικά μετά την απόσυρση του Αγιατολάχ Χαμενεΐ από τη δημόσια σφαίρα για λόγους ασφαλείας.
Protests continue in Iran — demonstrators are toppling statues of Qasem Soleimani and are openly clashing with the police.
— NEXTA (@nexta_tv) January 7, 2026
According to unconfirmed reports, a third city — Karaj — has come under the control of protesters. pic.twitter.com/I9uGT5DWfl
Συνθήματα που «ξαναγράφουν» το κοινωνικό συμβόλαιο
Το βάθος της πολιτικής αμφισβήτησης φάνηκε στους δρόμους: «Όχι στη Γάζα, όχι στον Λίβανο, τη ζωή μου δίνω για το Ιράν» ήταν το σύνθημα που ακούστηκε πιο δυνατά, συνδέοντας τις καθημερινές στερήσεις με τις προτεραιότητες εξωτερικής πολιτικής και τη στήριξη οργανώσεων όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ακόμη πιο αιχμηρές ήταν οι ιαχές «θάνατος στον δικτάτορα», με σαφή αναφορά στον Ανώτατο Ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ.
Οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν σε 280+ τοποθεσίες, καλύπτοντας 27 από τις 31 επαρχίες. Ομάδα δεδομένων και forensics του Sky News επαλήθευσε οπτικό υλικό από 19 επαρχίες, καταγράφοντας το εύρος και την ταχύτητα εξάπλωσης.
«Ματωμένο Σάββατο» και νοσοκομεία σε ρόλο πεδίου μάχης
Στο Μαλεκσάχι (δυτικό Ιράν), διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από βάση των Φρουρών της Επανάστασης, πετώντας πέτρες και χτυπώντας τις πύλες. Η απάντηση ήταν πυρά. Η ημέρα καταγράφηκε στη συλλογική μνήμη ως «Ματωμένο Σάββατο» (Bloody Saturday). Την επόμενη ημέρα, οι διαδηλώσεις μεταφέρθηκαν έξω από την περιφερειακή είσοδο του νοσοκομείου.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, δυνάμεις ασφαλείας εισέβαλαν επανειλημμένα σε νοσοκομεία, συλλαμβάνοντας τραυματίες διαδηλωτές, συγγενείς τους και απομακρύνοντας σορούς για να αποτρέψουν δημόσιες εκδηλώσεις πένθους. Εικόνες που αναρτήθηκαν στα social δείχνουν ασθενείς να κρύβονται σε δωμάτια, ενώ οι δυνάμεις ασφαλείας «σαρώνουν» τους θαλάμους.
Παράλληλα, ο Τραμπ – μέσω Truth Social – προειδοποίησε για ενδεχόμενη αμερικανική παρέμβαση αν η Τεχεράνη «σκοτώνει ειρηνικούς διαδηλωτές».
Η διπλωματική και ελίτ διάσταση του χάους
Η μεταπολεμική παράλυση εντάθηκε από εσωτερικούς ανταγωνισμούς στην ελίτ, μετά τον θάνατο ανώτατων στρατιωτικών στελεχών στον πόλεμο με το Ισραήλ. Φιλοδυτικές πολιτικές και στρατιωτικές ομάδες, συνδεδεμένες με τον Ρουχανί, τον Ζαρίφ και τον Πεζεσκιάν, προωθούν συνομιλίες με τη Δύση, ενώ συντηρητικοί κύκλοι – με πρόσωπα όπως ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο Γαλιμπάφ και ανώτατοι κληρικοί – φέρονται να επιδιώκουν στήριξη από Ρωσία και Κίνα.
Οι αντικρουόμενες στρατηγικές, αντί να προσφέρουν διέξοδο, ενίσχυσαν την εντύπωση ότι το σύστημα παλεύει μόνο για την επιβίωσή του.
Σταυροδρόμι με άγνωστη κατάληξη
Η χώρα βαδίζει σε δύο τροχιές: περαιτέρω στρατιωτικοποίηση και παρατεταμένη παράλυση ή βαθιά πολιτική ανατροπή. Οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων και μηνών θεωρούνται καθοριστικές, με το ερώτημα να μην είναι πλέον «αν» αλλά «πότε» θα αλλάξει το Ιράν.