What to Expect When You're Not Expecting?

Όχι, δεν θα μιλήσουμε για εγκυμοσύνη. Είναι ένα άρθρο που αφορά τις προοπτικές λύσης του Κυπριακού, είναι άλλωστε νέα χρονιά. Ωστόσο, ο τίτλος ταιριάζει, γιατί η ειρήνη, όπως και η γέννα, δεν συμβαίνουν από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειάζονται δύο για ένα ταγκό, δύο για να καπνίσουν την πίπα της ειρήνης, δύο για να κρατήσουν ζωντανή μια φιλία, δύο για να τιμήσουν ένα συμβόλαιο. Και στην Κύπρο, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να περιφέρονται γύρω από τον εαυτό τους σε σόλο παραστάσεις, επιφυλακτικές, τραυματισμένες και καθόλου πειστικές για το αν πραγματικά θέλουν αυτό που λένε ότι θέλουν.
Το 2025, οι ανεπίσημες συναντήσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ διατήρησαν την προσπάθεια στον αναπνευστήρα, τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης διατηρούν ένα παγωμένο ρυθμό και η καχυποψία βαθαίνει.
Ταυτόχρονα, δίνουν και παίρνουν οι νομικές διαμάχες για το περιουσιακό, οι αλληλοκατηγορίες και τα σκληρά αφηγήματα της θυματοποίησης. Ενώ δηλαδή τα εργαλεία της καλλιέργειας συμφιλίωσης παραμένουν αχρησιμοποίητα, οτιδήποτε μπορεί να υποσκάψει τη συμφιλίωση, συλλήψεις, δηλώσεις, ουρές στα οδοφράγματα είναι πάντα έτοιμο για χρήση. Έπειτα είναι και τα άλλα, οι εκλογές και οι προεδρίες της ΕΕ - ορόσημα που θα μπορούσαν να προσδώσουν δυναμική, συνεχίζονταν να θεωρούνται εμπόδια. Αντί να χρησιμοποιούνται για να φωτίσουν το νούμερο ένα εθνικό ζήτημα, έγιναν βολικές δικαιολογίες για περαιτέρω καθυστέρηση.
Στην εποχή του ατελείωτου σκρολάρισματος, οι εξελίξεις στο Κυπριακό ζήτημα λειτουργούν ολοένα και περισσότερο ως ρητορικές επαναφορτίσεις. Για παράδειγμα, η νίκη του Τούφαν Έρχιουρμαν τον Οκτώβριο άλλαξε τον τόνο, αλλά μόνο αν θέλεις να δεις το ποτήρι μισογεμάτο.
Πάθαμε όπως τον ψεύτη βοσκό που φώναξε τόσες φορές «λύκος» που πλέον ακόμη και οι πιο αισιόδοξοι είναι επιφυλακτικοί. Οι πρώτες συναντήσεις με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη ήταν πολιτισμένες και «εποικοδομητικές», αλλά δεν διαφέρουν σε τίποτα από το υπόβαθρο που έχει καθορίσει το Κυπριακό ζήτημα για δεκαετίες.
Όλα τα συστατικά για την επιτυχία ή την αποτυχία είναι στο τραπέζι, ήταν πάντα στο τραπέζι και στο τέλος της ημέρας η πολιτική βούληση είναι απλώς μια επιθυμία, η καλή μας η διάθεση. Η ηγετική ικανότητα είναι αυτό που θα απαιτηθεί για να καθορίσει τη μοίρα του Κυπριακού ζητήματος το 2026.
Η ίδια παλιά συνταγή, με τα ίδια υλικά, οι αναλογίες κάπως διαφέρουν κάθε φορά για αυτούς που πονούν για την Κύπρο. Υποτιθέμενη ενόχληση στην Άγκυρα, εξάρτηση των Ελληνοκυπρίων από τη γεωπολιτική και την επιρροή της ΕΕ, και η διαρκής προσπάθεια να παίξουν τον ρόλο του «φιλόδοξου σημαντικού παίκτη» στην περιοχή, ανακατεύονται και αφήνονται να σιγοβράσουν. Περιφερειακές εξελίξεις, από τη Γάζα μέχρι την Ουκρανία, και οι μεταβαλλόμενες δυναμικές των συμφωνιών μεγάλων δυνάμεων, προσθέτουν το καρύκευμα του φόβου μιας «επιβεβλημένης λύσης» και το άρωμα της συγκρατημένης ή της όποιας αισιοδοξίας εξατμίζεται προτού φτάσει στο τραπέζι. Η συνταγή παραμένει στη φωτιά, ξαναζεσταίνεται ξανά και ξανά, μέχρι να μην μείνει γεύση.
Μέχρι τον Δεκέμβριο, ο τόνος είχε αλλάξει από τη συγκρατημένη αισιοδοξία στην επιφυλακτικότητα, το Κυπριακό συνώνυμο της καχυποψίας. Στη θεωρία, οι ηγέτες συμφωνούν στην πολιτική ισότητα και σε ένα ομοσπονδιακό πλαίσιο που εδράζεται σε ψηφίσματα του ΟΗΕ. Οι διαφορές δεν είναι ανυπέρβλητες. Τι λείπει πραγματικά; Είναι η πολιτική βούληση;
Όλα τα γνώριμα συστατικά είναι στο τραπέζι μαζί με την εξάντληση, την αυξανόμενη απόσταση, και μια θλιβερή αίσθηση ότι το συνοικέσιο είναι μάλλον απίθανο. Μπορούν να ανακατευτούν και να σιγοβράσουν μέχρι το πιάτο να έχει γεύση, ή απλά να καούν. Η πολιτική βούληση είναι απλώς λέξεις που ακούγονται σαν ευχή, ναι, θα ήταν καλύτερα αν λυνόταν το Κυπριακό πρόβλημα, αν όχι, εντάξει.
Αυτό που εμπεριέχει την έννοια της απόφασης που μπορεί να οδηγήσει τα πράγμα προς μια κατεύθυνση είναι η ηγεσία, το θάρρος να δράσει κανείς όταν το απαιτεί η στιγμή.
Η Ιστορία υποδεικνύει ότι οι καθυστερήσεις φαίνονται πιο ασφαλείς, ωστόσο κάθε καθυστέρηση εδραιώνει τη διαίρεση, την πικρία και την ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος μόνος του μπορεί να θεραπεύσει τις πληγές. Η ειρήνη, όπως και η γέννα, δεν μπορούν να συμβούν χωρίς εμπιστοσύνη, ρίσκο και σωστό χρονισμό. Το 2026, η Κύπρος θα αντιμετωπίσει εκλογές, ευρωπαϊκές ευθύνες και αλλαγές στον ΟΗΕ. Οι συνομιλίες μπορεί να ξαναρχίσουν ή να καταρρεύσουν. Η συνταγή παραμένει στη φωτιά, ξαναζεσταίνεται ξανά και ξανά, μέχρι οι μάγειρες να αποφασίσουν αν το γεύμα μπορεί τελικά να σερβιριστεί.