Ο Αλί Λαριντζανί δεν ήταν – εάν και εφόσον επιβεβαιωθεί οριστικά και από την Τεχεράνη ο θάνατός του – μια τυχαία φιγούρα του ιρανικού καθεστώτος. Ήταν ο άνθρωπος ο οποίος, ακόμη και ζώντος του Ανώτερου Θρησκευτικού Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, κινούσε τα νήματα σε μεγάλο βαθμό, ενώ πιστεύεται ότι ήταν ο άνθρωπος-κλειδί πίσω από την καταστολή των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, με τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων ατόμων, οι περισσότεροι μέσα σε 24 ώρες.
Πολλοί επισημαίνουν ότι, από πολλές απόψεις – σίγουρα όχι από όλες, σε μια θεοκρατία – ο θάνατος του Λαριντζανί είναι μεγαλύτερο πλήγμα για το καθεστώς από τον θάνατο του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του παρανοϊκού αυτού μορφώματος. Και σίγουρα η απώλεια είναι μεγάλη, καθώς ο Λαριντζανί ήταν αναμφιβόλως ένας εξαιρετικά ικανός παράγοντας, με βαθιά γνώση της διεθνούς σκηνής, μόρφωση και ιδιαίτερη ευφυΐα· όλα θετικά στοιχεία σε μια δημοκρατία, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνα σε ένα τυραννικό καθεστώς.
Από εκεί και πέρα, το ερώτημα είναι εάν ο θάνατος του Λαριντζανί είναι, ως εξέλιξη, ικανός να επισπεύσει την κατάρρευση του καθεστώτος, διότι να την προκαλέσει είναι ξεκάθαρο πως δεν μπορεί. Παρόλο που το πλήγμα είναι τεράστιο, οι εκτιμήσεις των αναλυτών στο Ισραήλ και αλλού λένε ότι το ενδεχόμενο κάποιας δραματικής επίσπευσης της κατάρρευσης του καθεστώτος της Τεχεράνης δεν αλλάζει ουσιαστικά. Ούτε και ότι το να μιλά κανείς με βεβαιότητα για κατάρρευση μπορεί να θεωρηθεί τεκμηριωμένη ή έστω σοβαρή εκτίμηση.
Ο θάνατος του Λαριντζανί, όπως και κάθε ανώτατου αλλά και ανώτερου στελέχους του καθεστώτος, ήταν και παραμένει ζήτημα χρόνου. Με τις ζωτικές προσβάσεις που ακόμη διαθέτουν οι μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ στο Ιράν, αλλά και δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στην Τεχεράνη πρόθυμους, εάν όχι και παθιασμένους, να κάνουν ό,τι μπορούν για να βοηθήσουν στην πτώση της θεοκρατίας, είναι φανερό πως εξαιρετικά δύσκολα μπορεί κάποιος να γλιτώσει. Άλλωστε, ήδη στα διεθνή ΜΜΕ φτάνουν πληροφορίες από το Ιράν ότι περίοικοι ήταν που «έδωσαν» την κρυψώνα του Λαριντζανί.
Μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ, το μυστήριο για το εάν τελικά ζει και σε τι κατάσταση βρίσκεται ο γιος και νέος ηγέτης του καθεστώτος, Μοτζντάμπα Χαμενεΐ, αλλά και τώρα την εξολόθρευση μάλλον και του Νο 2, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται πως θα «καθαρίσουν» ένα μετά το άλλο τα ανώτατα στελέχη του καθεστώτος. Με μοναδική ίσως εξαίρεση τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος είναι όντως μεταρρυθμιστής και η παρουσία του ενδέχεται να κριθεί καθοριστική για τη μετάβαση.
Θα υπάρξει όμως μετάβαση; Ούτε κι αυτό μπορεί κανείς να το προβλέψει και το συγκεκριμένο σενάριο συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή τις ίδιες – ίσως και λιγότερες – πιθανότητες με τα άλλα δύο: το να προκύψει κάτι χειρότερο μέσα από το καθεστώς ή το να βρεθεί η χώρα στο χάος και, ενδεχομένως, στον εμφύλιο.
Ο κόσμος είναι εξαιρετικά αμφίβολο εάν θα βγει στους δρόμους – παρά τις εκκλήσεις του γιου του Σάχη, Ρεζά Παχλαβί, να το κάνει, και απόψε – καθώς κανείς δεν βλέπει την όποια χρησιμότητα για κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή και οι αναμνήσεις από τις υποσχέσεις Τραμπ, οι οποίες, μέχρι να υλοποιηθούν, άφησαν να οδηγηθούν στον θάνατο δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές, σίγουρα δεν είναι ευχάριστες.
Με την ηγεσία του καθεστώτος να έχει εξοντωθεί και όλους όσοι επέζησαν να μετρούν τις ημέρες τους, παράξενο θα ήταν να μην έχουν ήδη οριστεί αντικαταστάτες όλων όσοι ζουν (ακόμη) για την ώρα που θα εξοντωθούν και οι υπόλοιποι.
Συνεπώς, μόνο εάν μέσα στις επόμενες ημέρες οι ΗΠΑ κρατήσουν ανοιχτά τα στενά του Ορμούζ, συνεχίζοντας να ισοπεδώνουν τις στρατιωτικές και άλλες υποδομές και σκοτώνοντας μαζικά τα μέλη των σωμάτων ασφαλείας και του στρατού ή αφήνοντάς τα χωρίς εγκαταστάσεις και βαρύ οπλισμό, μπορεί να μιλά κανείς για ευόδωση αυτών των προσπαθειών.
Με δεδομένο ότι τα σώματα ασφαλείας του καθεστώτος, μη προσμετρώντας τον Στρατό, αριθμούν ένα εκατομμύριο μέλη, κάτι τέτοιο δεν είναι μεν αδύνατο, ούτε όμως και ιδιαίτερα ρεαλιστικό, δεδομένου του πιεστικού χρόνου για την ολοκλήρωση της επιχείρησης.
Difficult to Overthrow, Easier to Annihilate
Ali Larijani was – if his death is definitively confirmed by Tehran – not a random figure in the Iranian regime. He was the man who, even while the Supreme Religious Leader of Iran, Ali Khamenei, was still alive, largely pulled the strings, and is believed to be the key figure behind the suppression of the January protests, with the massacre of tens of thousands of people, most within 24 hours. Many point out that, in many respects – certainly not all, in a theocracy – Larijani's death is a greater blow to the regime than the death of the Supreme Religious Leader of this paranoid formation. And certainly the loss is great, as Larijani was undoubtedly a highly capable agent, with deep knowledge of the international scene, education and particular intelligence; all positive qualities in a democracy, but extremely dangerous in a tyrannical regime. Furthermore, the question is whether Larijani's death, as a development, is capable of accelerating the collapse of the regime, because causing it is clearly not possible. Although the blow is huge, analysts' estimates in Israel and elsewhere say that the possibility of a dramatic acceleration of the collapse of the Tehran regime does not substantially change. Nor is it considered a well-founded or even serious assessment to talk about a collapse with certainty. The death of Larijani, like that of any senior and higher-ranking official of the regime, was and remains a matter of time. With the vital accesses that Israeli intelligence services still have in Iran, and also tens of thousands of people in Tehran willing, if not passionate, to do everything they can to help bring down the theocracy, it is clear that it is extremely difficult for anyone to escape. After all, information is already reaching international media from Iran that locals were the ones who "gave" the hideout of Larijani. Following the extermination of Ali Khamenei, the mystery about whether the son and new leader of the regime, Mojtaba Khamenei, is actually alive and in what condition, and now the annihilation probably of the No. 2 as well, the US and Israel seem to be "cleaning up" the regime's top officials one by one. With the possible exception of President Masoud Pezeskian, who is indeed a reformer and whose presence may be crucial for the transition. But will there be a transition? Neither can anyone predict that, and this particular scenario currently gathers the same – or even fewer – probabilities as the others: something worse emerging from the regime or the country falling into chaos and, possibly, civil war. The world is extremely unlikely to take to the streets – despite the calls of the Shah's son, Reza Pahlavi, to do so, and tonight – as no one sees any use for it at the moment…
Ηχητικό ντοκουμέντο: Πώς ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ γλίτωσε τον θάνατο για δευτερόλεπτα
Mar 16
