The Cypriot Dialect and the Duty of the Written Word

Toυ Λύσανδρου Λυσάνδρου*
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος πραγματοποίησε μια σημαντική εκδήλωση με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, όπως αυτή καθιερώθηκε από την UNESCO ως ετήσιος θεσμός.
Η εκδήλωση φιλοξενήθηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ένα χώρο αφιερωμένο στη γνώση, την έρευνα και τη δημιουργία. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, απηύθυνε χαιρετισμό και στάθηκε σε μια βαθιά, συμβολική διάσταση της γλώσσας. Αναφερόμενος στον Προμηθέα του Αισχύλου, σημείωσε ότι η «φωτιά» που έδωσε στους ανθρώπους δεν ήταν μόνο η κυριολεκτική, αλλά το φως του λόγου, η έξοδος από το σκοτάδι της άγνοιας. Στο δεύτερο επεισόδιο του Προμηθέα Δεσμώτη, ο Προμηθέας λέει: «Και με το γραμμάτων τους συνδυασμούς βρήκα τη λέξη. Μνήμη των πάντων και αρχή-μαστόρισσα, μητέρα των Μουσών». Η λέξη, ο γραπτός λόγος, γίνεται μνήμη και θεμέλιο πολιτισμού. «Αυτή είναι η φλόγα», τόνισε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. «Διότι ο ελληνικός πολιτισμός είναι πολιτισμός του γραπτού λόγου».
Αν ο ελληνικός πολιτισμός είναι πολιτισμός του γραπτού λόγου, τότε κάθε μορφή της ελληνικής γλώσσας που επιβιώνει, εξελίσσεται και μεταδίδεται αξίζει να έχει τη δική της θέση μέσα σε αυτή τη φλόγα. Η κυπριακή διάλεκτος δεν αποτελεί εξαίρεση. Η Κυπριακή είναι μία από τις διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας. Συνεισφέρει στον πλούτο της και, όπως έχουν διαπιστώσει οι γλωσσολόγοι, είναι η διάλεκτος της σύγχρονης Ελληνικής που διατηρεί τα περισσότερα κοινά στοιχεία με την Αρχαία Ελληνική –στην προφορά, στο λεξιλόγιο και στη γραμματική. Αυτό το γεγονός δεν αποτελεί μόνο γλωσσολογικό ενδιαφέρον, αλλά και πολιτιστικό βάρος και ευθύνη. Επομένως, όλοι οι ομιλητές της έχουμε υποχρέωση όχι μόνο να τη διαφυλάξουμε, αλλά και να την αναπτύξουμε.
Για να διατηρηθεί, να συνεχίσει και να αναπτυχθεί η κυπριακή διάλεκτος, πρέπει να γράφονται συνεχώς και αδιάκοπα νέα συγγράμματα. Η σοφή ρήση «Verba volant, scripta manent» –«τα λόγια πετούν, τα γραπτά μένουν»– μας υπενθυμίζει πως ό,τι δεν αποτυπώνεται στο χαρτί κινδυνεύει να χαθεί. Αν ο Προμηθέας έδωσε στους ανθρώπους τη λέξη ως «μνήμη των πάντων», τότε εμείς έχουμε χρέος να μην αφήσουμε τη δική μας λέξη να χαθεί. Να γράψουμε. Να δημιουργήσουμε. Να αφήσουμε πίσω μας κείμενα που θα μαρτυρούν ποιοι είμαστε, πώς μιλούμε, πώς σκεφτόμαστε.
Η κυπριακή διάλεκτος αξίζει να σταθεί δίπλα στις άλλες μορφές της ελληνικής γλώσσας, όχι μόνο προφορικά, αλλά και γραπτά, ως ισότιμο και αναπόσπαστο μέρος του ευρύτερου ελληνικού γλωσσικού πολιτισμού.
*Συγγραφέας του βιβλίου «Η Αρκαδική Τριλογία της Κύπρου», που περιλαμβάνει τρεις νουβέλες γραμμένες στην κυπριακή διάλεκτο