Ένας κυνικός κόσμος

Η ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κύπρο συμπίπτει με μια περίοδο έντονης διεθνούς ρευστότητας, όπου οι βεβαιότητες υποχωρούν και ο κυνισμός επιστρέφει ως κυρίαρχο εργαλείο άσκησης πολιτικής. Ο κυνισμός ποτέ δεν έλειπε από τις διεθνείς σχέσεις αλλά αυτό που βλέπουμε από την πολιτική των ΗΠΑ δεν έχει προηγούμενο τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι εξελίξεις στη Βενεζουέλα, με την παρατεταμένη πολιτική και ανθρωπιστική κρίση, αλλά και η επανεμφάνιση μιας ωμής, συναλλακτικής λογικής στην αμερικανική εξωτερική πολιτική υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο η ισχύς προβάλλεται χωρίς προσχήματα ως μέσο επίτευξης πολιτικών και οικονομικών στόχων.
Σε αυτό το σκηνικό, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις αξίες της και στην ανάγκη να παραμείνει γεωπολιτικά σχετική, δηλαδή να μην αποτελεί έναν κομπάρσο. Η ευθύνη βαραίνει τα κράτη μέλη της Ένωσης. Είναι εύκολο και βολικό να αναφερόμαστε πολλές φορές στις Βρυξέλλες ως έναν πόλο άσκησης εξουσίας χωρίς παγκόσμιο γεωπολιτικό αποτύπωμα αλλά στην πραγματικότητα οι Βρυξέλλες μπορούν να πάνε όσο μακριά επιτρέπουν τα κράτη μέλη και τα κράτη μέλη μέχρι σήμερα δεν θέλουν να διαμορφώσουν μία κοινή εξωτερική πολιτική.
Η προσέγγιση Τραμπ –με έμφαση στη δύναμη, τις διμερείς συμφωνίες και την ωμή διαπραγμάτευση– αμφισβητεί ευθέως το πολυμερές σύστημα στο οποίο επένδυσε διαχρονικά η Ευρώπη.
Η Βενεζουέλα λειτουργεί ως υπενθύμιση των ορίων της διεθνούς κοινότητας: κυρώσεις, δηλώσεις και ψηφίσματα δεν αρκούν όταν απουσιάζει μια συνεκτική στρατηγική που να συνδυάζει πίεση, διάλογο και πραγματική στήριξη των κοινωνιών που δοκιμάζονται.
Η Κύπρος ως μικρό κράτος μέλος, με ανοιχτά ζητήματα ασφάλειας και έντονη γεωπολιτική έκθεση στην Ανατολική Μεσόγειο, γνωρίζει καλά τι σημαίνει πολιτική ισχύος. Αυτό ακριβώς το βίωμα μπορεί να μετατραπεί σε πλεονέκτημα: να αναδείξει την ανάγκη για μια Ευρώπη που δεν θα μιμείται τον κυνισμό των μεγάλων δυνάμεων αλλά θα επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της μέσα από στρατηγική αυτονομία, συνοχή και συνέπεια λόγων και πράξεων.
Η κυριαρχία του κυνισμού στις διεθνείς σχέσεις επιβάλλει έναν εξίσου νηφάλιο και ρεαλιστικό τρόπο σκέψης και για το εθνικό μας θέμα. Όχι ως εγκατάλειψη αρχών αλλά ως αναγνώριση της πραγματικότητας. Λύσεις προκύπτουν όταν τα συμφέροντα ευθυγραμμίζονται και όταν τα κόστη της αδράνειας καθίστανται μεγαλύτερα από τα οφέλη της στασιμότητας.
Η κυπριακή προεδρία μπορεί και οφείλει να αξιοποιήσει αυτό το momentum, εντάσσοντας το Κυπριακό σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό πλαίσιο ασφάλειας, ενέργειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε έναν κόσμο όπου ο κυνισμός είναι ο κανόνας, ο ρεαλισμός δεν είναι υποχώρηση αλλά προϋπόθεση επιβίωσης και το μοναδικό μονοπάτι προς μια βιώσιμη λύση του Κυπριακού.