Ανάπτυξη χωρίς νερό: το κυπριακό παράδοξο

Η Κύπρος ζει τη χειρότερη υδατική κρίση, κοιτάζοντας πια ευθέως προς τον κίνδυνο της ερημοποίησης. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και οι εικόνες από τα φράγματα θλιβερές.
Οι πέντε μονάδες αφαλάτωσης αδυνατούν να καλύψουν την κατανάλωση, πόσο μάλλον τους καλοκαιρινούς μήνες, με τα 4 εκατομμύρια τουρίστες.
Οι κυβερνητικές εξαγγελίες για νέες μονάδες αφαλάτωσης, η μελέτη για σπορά νεφών, τα μεγάλα έργα που προγραμματίζονται για ανάκτηση νερού από τους σταθμούς λυμάτων και υπογραφή συμφωνίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την οποία ανακοίνωσε πρόσφατα ο Πρόεδρος, μιλώντας στον «Φ», ακούγονται ελπιδοφόρα.
Υπάρχει όμως μια μεγάλη πληγή του υδατικού που βρίσκεται εκτός συζήτησης: οι μεγάλες αναπτύξεις και ο κατασκευαστικός τομέας. Παρά τις τραγικές συνθήκες, η εξασφάλιση του νερού δεν προηγείται της ανάπτυξης αλλά έπεται, συνήθως με έκτακτα μέτρα και ακριβές λύσεις πανικού.
Οι μεγάλες αναπτύξεις αδειοδοτούνται και υλοποιούνται χωρίς η υδροδότησή τους να αποτελεί προϋπόθεση, ως κριτήριο βιωσιμότητας.
Μία μέση πολυκατοικία για αν κατασκευαστεί χρειάζεται δύο με 4 χιλιάδες τόνους νερού πριν καν κατοικηθεί το κτίριο. Ένα μέσο ξενοδοχείο καταναλώνει 20 με 30 τόνους νερού ημερησίως, καλύπτοντας τις ανάγκες των ενοίκων, τις πισίνες και τους κήπους.
Αν προσθέσουμε τις μαρίνες, τα spa, τα γήπεδα γκολφ, τις πολυτελείς επαύλεις, μιλάμε για ένα μοντέλο ανάπτυξης που με όλους τους τρόπους επιβαρύνει επικίνδυνα το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους.
Την ίδια στιγμή, η γεωργία -ο τομέας που υποτίθεται θέλουμε να στηρίξουμε για να μας εξασφαλίσει διατροφική επάρκεια, αλλά και ένας κλάδος που συγκρατεί τη ζωή στην ύπαιθρο- πληρώνει βαρύτερο τίμημα. Για το 2025, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε 32,5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού για άρδευση, δηλαδή 37% λιγότερο από το 2024, με τη κυβέρνηση να ακολουθεί τις κατευθυντήριες γραμμές της Ε.Ε., δίνει προτεραιότητα στα νοικοκυριά και στην κτηνοτροφία.
Κι ενώ οι αγρότες καλούνται να γίνουν «πιο αποδοτικοί», να αλλάξουν καλλιέργειες και να επενδύσουν σε τεχνολογίες, έχοντας κάθε χρόνο να αντιμετωπίσουν τις απώλειες από τις καταστροφικές πυρκαγιές, το ερώτημα παραμένει: πόση ανάπτυξη αντέχει η Κύπρος με τα διαθέσιμα αποθέματα νερού της;
Κι αν όλες αυτές οι επενδύσεις κρίνονται απαραίτητες για την οικονομία, ποιες λύσεις υδροδότησης ενσωματώνονται στην ανέγερση και λειτουργία τους; Πώς προχωρά, για παράδειγμα, το σχέδιο για εγκατάσταση μονάδων αφαλάτωσης σε κάθε ξενοδοχείο; Διαβάζουμε ότι μόλις 13 ξενοδοχεία ανταποκρίθηκαν και υπέβαλαν αίτηση για το σχέδιο.
Το ραδιοφωνικό σποτ, που μας εξηγεί πόσο νερό θα εξοικονομούσαμε αν μειώναμε το ντους κατά ένα λεπτό, απευθύνεται στην ευσυνειδησία των πολιτών. Την ίδια στιγμή όμως το υδατικό δεν θα λυθεί με ενοχές στον καταναλωτή, ο οποίος για το πόσιμο νερό του αναγκάζεται να κουβαλάει παγούρια και μπουκάλια, ή να αγοράζει πανάκριβα φίλτρα νερού.
Χωρίς να γίνουν υποχρεωτικές επενδύσεις και δεσμευτικά σχέδια υδροδότησης στον τουριστικό και κατασκευαστικό τομέα, η “εξοικονόμηση” θα παραμένει μια προσχηματική αφήγηση που συγκαλύπτει τη σπατάλη.
Ελεύθερα, 11.01.2026