Αυτά κατατέθηκαν στον Γκουτέρες για Κυπριακό: Τι ζητά ο Πρόεδρος από Άγκυρα

Η Λευκωσία επιδιώκει συζήτηση στο Κυπριακό επί της ουσίας και παράλληλα στοχεύει στην αξιοποίηση των ευρωτουρκικών σχέσεων, ώστε αυτό να βοηθήσει στην προσέγγιση με την Άγκυρα. Στην αντίπερα όχθη, η τουρκική πλευρά, επικεντρώνεται στα ΜΟΕ και πρωτίστως στο θέμα της πολιτικής ισότητας, στη βάση της δικής της ερμηνείας.
Οι εκατέρωθεν θέσεις στο Κυπριακό, όπως έχουν κατατεθεί εγγράφως και περιλαμβάνονται στο παράρτημα της έκθεσης του Γ.Γ. του ΟΗΕ για τις «Καλές Υπηρεσίες», είναι αρκούντως διαφωτιστικές καθώς αποκαλύπτουν προθέσεις και διαθέσεις ενόψει νέου κύκλου επαφών στο Κυπριακό.
Στις έγγραφες θέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς, είναι σαφές πως επιχειρείται να κρατηθεί μια ισορροπία μεταξύ των υποδείξεων της Άγκυρας και της δημιουργίας εντυπώσεων για τις προθέσεις του Τουφάν Έρχιουρμαν. Επειδή ο νυν κατοχικός ηγέτης ανέλαβε τον Οκτώβριο τα ηνία της αποσχιστικής οντότητας, το έγγραφο παρουσιάζεται να είναι της τουρκοκυπριακής πλευράς και όχι προσωπικά του ίδιου, όπως γίνεται, δηλαδή, στην περίπτωση του Προέδρου Χριστοδουλίδη.
Το τουρκοκυπριακό έγγραφο, το οποίο στηρίζεται εν πολλοίς στα όσα ο Έρχιουρμαν εκφράζει, επιμένει στα ΜΟΕ ενώ επιμένει στις τέσσερις προϋποθέσεις για να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις επί της ουσίας. Σε ό,τι αφορά τις τέσσερις προϋποθέσεις Έρχιουρμαν, το έγγραφο είναι πιο περιγραφικό σε σχέση με το τι αναφέρθηκε δημοσίως. Αναφέρει πως θα πρέπει να επαναβεβαιωθεί εκ νέου το θέμα της πολιτικής ισότητας συμπεριλαμβανομένης της εκ περιτροπής προεδρίας και της αποτελεσματικής συμμετοχής (συμπεριλαμβανομένης τουλάχιστον μίας θετικής ψήφου). Η θετική ψήφος παραπέμπει σε βέτο. Η Λευκωσία έχει αποδεχθεί τη θετική ψήφο στο Κραν Μοντανά, αλλά υπάρχει διαφωνία για το που και πότε θα ισχύει.
Περαιτέρω, αναφέρεται στις συγκλίσεις που οδήγησαν στη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά για την Κύπρο και σημειώνει πως δεν θα τύχουν επαναδιαπραγμάτευσης ενώ επιμένει σε χρονοδιάγραμμα ( άρα και επιδιαιτησία). Το τέταρτο σημείο αφορά το προικοσύμφωνο για το διαζύγιο: «Οι Τουρκοκύπριοι δεν θα καταδικαστούν αυτή τη φορά στην τρέχουσα κατάστασή τους σε περίπτωση που η διαδικασία δεν καταλήξει σε επιτυχή ολοκλήρωση παρά τις καλύτερες προσπάθειές μας». Θέλει αναγνώριση σε περίπτωση νέας αποτυχίας. Και ποιος θα αποφασίσει για το ποιος θα ευθύνεται; Κι εάν ευθύνεται η τουρκική πλευρά ποιο θα είναι το κόστος; Σε αυτό προφανώς και δεν αναφέρεται.
«Εμπάργκο» και μικτοί γάμοι
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στη συνάντησή με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη της 11ης Δεκεμβρίου στην παρουσία της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ. Κάνει λόγο για βήμα που έγινε, πλην όμως έθεσε το πλαίσιο της δική του ερμηνείας. Παράλληλα με το γεγονός ότι αποφεύγει να αναφερθεί στην μορφή της λύση. «…Επιβεβαιώσαμε ότι το ζήτημα της πολιτικής ισότητας είναι ύψιστης σημασίας στις προσπάθειές μας να βρούμε μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού προβλήματος, κάνοντας μια συγκεκριμένη αναφορά σε αυτό στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, χωρίς να αναφέρουμε καμία ταμπέλα. Αυτό, ωστόσο, δεν ικανοποιεί από μόνο του την ανάγκη αντιμετώπισης του ζητήματος της πολιτικής ισότητας, καθώς δεν έχουμε ακόμη επιβεβαιώσει την εκ περιτροπής προεδρία, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής ισότητας. Επιπλέον, η τουρκοκυπριακή πλευρά κατανοεί ότι η πολιτική ισότητα, καθώς και μια τελική διευθέτηση του κυπριακού ζητήματος με οποιαδήποτε μορφή, θα πρέπει να απορρέει και να βασίζεται στα εγγενή και αναφαίρετα ίσα κυριαρχικά δικαιώματα καθενός από τους δύο λαούς του νησιού». Οι τελευταίες αναφορές του σαφώς και παραπέμπουν στη διαχρονική πολιτική της Άγκυρας στο Κυπριακό και στην κυριαρχική ισότητα.
Στο τουρκοκυπριακό έγγραφο γίνεται αναφορά στο λεγόμενο εμπάργκο κατηγορώντας την ελληνοκυπριακή πλευρά ενώ ειδική αναφορά γίνεται και στους μικτούς γάμους: «Στα περισσότερα παιδιά από μικτούς γάμους δεν χορηγείται η υπηκοότητα της Ε.Ε.( σ.σ. όχι της Κυπριακής Δημοκρατίας!), ενώ σε όσους γεννήθηκαν στην Κύπρο, αλλά οι γονείς τους δεν γεννήθηκαν εδώ, απαγορεύεται ακόμη και η διέλευση στο νότιο τμήμα του νησιού».
Τα περί εμπάργκο απαντά στο δικό του έγγραφο ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι «η αξία του εμπορίου της Πράσινης Γραμμής έφτασε τα 11,830 εκατομμύρια ευρώ μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 2025, διατηρώντας την ισχυρή τάση των τελευταίων ετών».
Το έγγραφο Χριστοδουλίδη
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, στο έγγραφο του αναφέρει πως εφαρμόζεται η πολιτική των μονομερών μέτρων έναντι των Τ/κ. Ο Πρόεδρος κατηγορεί την Τουρκία για υπονόμευση του κλίματος, που θα ευνοήσει την επανέναρξη των συνομιλιών. Αναφέρεται συγκεκριμένα στο σφετερισμό των ελληνοκυπριακών περιουσιών, την αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών και δυνατοτήτων στα κατεχόμενα, τη μη συμμόρφωση στα ψηφίσματα αναφορικά με την Αμμόχωστο και τη συνέχιση προσπαθειών για περαιτέρω άνοιγμα της περίκλειστης περιοχής. Ακόμη αναφέρεται στην προέλαση του Αττίλα στη νεκρή ζώνη κλπ.
Ο Πρόεδρος, σε αντίθεση με την τουρκική πλευρά, αναφέρεται στο στόχο, που είναι η λύση «σε αμοιβαία συμφωνημένη ομοσπονδιακή βάση, η οποία θα εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ».
Για τα ευρωτουρκικά
Σημειώνοντας πως η Κύπρος ανέλαβε την Προεδρία της Ε.Ε. υπενθύμισε κινήσεις για προσέγγιση Τουρκίας με την Ένωση. Αναφέρει πως ο Υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, κ. Φιντάν, συμμετείχε στην άτυπη συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. τον Αύγουστο του 2024 και στη συνάντηση Gymnich τον Μάιο του 2025 και ο Υφυπουργός Εξωτερικών, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, συμμετείχε στην άτυπη συνάντηση των Υπουργών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στη Βαρσοβία και στην Κοπεγχάγη τον Σεπτέμβριο του 2025. Αυτά, τόσο σε συμβολικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ουσίας, καταδεικνύουν «ότι ένα εναλλακτικό παράδειγμα στις σχέσεις μας μπορεί να είναι εφικτό και αμοιβαία επωφελές. Επιπλέον, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει μπλοκάρει την υποψηφιότητα της Τουρκίας για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΑΣΕ. Σημειώνεται ότι η υποψηφιότητά μας για την Προεδρία του ΟΑΣΕ για το 2027 έχει υποβληθεί».
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επαναβεβαίωσε την ετοιμότητά του να συνεχίσει τις προσπάθειές του για τη δημιουργία συνθηκών αμοιβαίου οφέλους για όλους τους εμπλεκόμενους στο πλαίσιο των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας και όχι μόνο, «και την ένθερμη ελπίδα μου ότι ένα ισοδύναμο πνεύμα θα εκδηλωθεί από την Τουρκία, καθώς και την ακράδαντη πεποίθησή μου ότι ένα εναλλακτικό παράδειγμα βασισμένο στην ιδέα ότι τα αντίστοιχα συμφέροντα μπορούν να αλληλοενισχύονται αντί να είναι διαρκώς ανταγωνιστικά, είναι εφικτό και απαραίτητο για τα γνήσια μακροπρόθεσμα συμφέροντα όλων».
Τραμπ: Ποιο το επόμενο κτύπημα!
Οι πρακτικές στο διεθνές πεδίο, όπως και οι ισορροπίες αλλάζουν συνεχώς και διαμορφώνουν νέα δεδομένα, τα οποία επηρεάζουν όλους. Η επίδειξη ισχύος από πλευράς του Αμερικανού Προέδρου, όπως παρουσιάσθηκε με την απαγωγή Μαδούρο, αποτελεί εν πολλοίς μια προειδοποίηση προς άλλα κράτη, τα οποία άλλωστε ο Ντόναλτ Τραμπ έχει κατονομάσει. Ως εκ τούτου, είναι σαφές πως το ερώτημα, που αιωρείται είναι ποιο θα είναι και που το επόμενο κτύπημα!
Σε ό,τι αφορά την περιοχή μας, την Κύπρο, την Ελλάδα, δεν υπάρχουν ενδείξεις για «κτύπημα» Τραμπ. Αν και τούτο δεν αποκλείεται να γίνει, αναλόγως και των εξελίξεων και πώς ο ίδιος θα κρίνει ότι επηρεάζονται τα συμφέροντά των ΗΠΑ. Για την ευρύτερη περιοχή φαίνεται να υπάρχουν σχέδια.
Ένταση στη νεκρή ζώνη, συνέχιση
συναντήσεων αναμένοντας την κ. Ολγκίν
Το παιχνίδι της έντασης συνεχίζεται από τουρκικής πλευράς σε μια περίοδο που γίνονται προσπάθειες για επανέναρξη των συνομιλιών. Επί του εδάφους η κατοχική πλευρά επιλέγει την τακτική της αμφισβήτησης της νεκρής ζώνης, την προέλαση στρατιωτικά και την πρόκληση επεισοδίων. Είναι σαφές πως επεισόδια και κινήσεις, όχι τυχαία, εκδηλώνονται σε όλο το μήκος και το πλάτος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, εντός της νεκρής ζώνης. Πέραν από τα γνωστά γεγονότα, πρόσφατα σε Μάμμαρι και Αυλώνα, διαπιστώνονται κινήσεις και σε άλλες περιοχές, όπως στον Άγιο Δομέτιο, Λήδρα Πάλας και αλλού. Είναι δε σαφές πως η κατοχική πλευρά εκμεταλλεύεται και το γεγονός ότι έχει μειωθεί αριθμητικά και επιχειρησιακά η ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Όλα αυτά γίνονται ενώ, με βάση τον προγραμματισμό, θα πρέπει περί το τέλος του τρέχοντος μηνός, να επισκεφθεί την Κύπρο η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελ Ολγκίν Κουεγιάρ, για να πραγματοποιήσει κοινή συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τον κατοχικό ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν. Από τη συνάντηση αυτή, όπως συναφώς αναφέρθηκε, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η σύγκληση από τον κ. Αντόνιο Γκουτέρες άτυπης Πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό.
Επί του παρόντος συνεχίζονται οι συναντήσεις σε επίπεδο διαπραγματευτών, συντηρώντας τις συζητήσεις και προσπαθώντας να συνεννοηθούν σε θέματα, περισσότερο, χαμηλής πολιτικής.
Στο μεταξύ, συνήλθε προ ημερών η διαπραγματευτική ομάδα της τουρκοκυπριακής πλευράς υπό τον Τουφάν Έρχιουρμαν. Η συνάντηση παρουσιάσθηκε από τον ίδιο ως «προπαρασκευαστική συνάντηση με την ομάδα συνομιλιών». Πέραν από τον διαπραγματευτή, Mehmet Dana, οι υπόλοιποι ήταν, μεταξύ άλλων, ο Συμπρόεδρος της Τεχνικής Επιτροπής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η συντονίστρια ΜΟΕ και Δικοινοτικών Τεχνικών Επιτροπών της «προεδρίας». Από τη σύνθεση της σύσκεψης επιβεβαιώνεται ότι από τουρκικής πλευράς δίνεται βάρος είναι στα ΜΟΕ και τις Τεχνικές Επιτροπές, με βάση τη λογική ότι θα πρέπει πρώτα να υπάρξει αποτέλεσμα σε αυτό το πεδίο πριν να επαναρχίσει επαναρχίσουν διαπραγματεύσεις.