Γεμίζουν φράγματα, ξεχειλίζουν ευθύνες…

Το υδατικό στην Κύπρο παραμένει «ωρολογιακή βόμβα» στα θεμέλια της καθημερινότητάς μας
Βροχερός μας βγαίνει ο Μάρτιος, με ποσοστά που εύλογα προκαλούν ενθουσιασμό. Εκεί που ετοιμαζόμασταν να λέγαμε το νερό… νεράκι. Η εικόνα της υπερχείλισης, έστω και μικρότερων φραγμάτων, σκορπά μια νότα αισιοδοξίας.
Ωστόσο, παρά το ότι άνοιξαν επιτέλους οι κρουνοί του ουρανού, ο όποιος εφησυχασμός θα ήταν πλάνη. Παρά την ικανοποιητική βροχόπτωση των τελευταίων εβδομάδων και τη ροή νερού στα φράγματα, το υδατικό στην Κύπρο παραμένει μια «ωρολογιακή βόμβα». Στα θεμέλια όχι μόνο της καθημερινότητάς μας, αλλά και της οικονομίας ευρύτερα.
Καθώς ο Μάρτιος μας αποχαιρετά με γεμάτες λεκάνες σε μικρότερα φράγματα και αισθητή βελτίωση στα μεγαλύτερα, η συνολική εικόνα παραμένει γκρίζα. Η απόσταση μέχρι την επαρκή πληρότητα των κομβικών φραγμάτων είναι ακόμη μεγάλη. Και μαζί της παραμένει η απειλή περικοπών, τόσο στην άρδευση όσο και στην ύδρευση. Μια πραγματικότητα που θα παραμένει ορατή όσο σκαρφαλώνει η θερμοκρασία.
Σε αυτό το σκηνικό προστίθεται και η κλιματική αλλαγή, με τις όλο και πιο ακραίες αλλά και απρόβλεπτες διακυμάνσεις της.
Ίσως είναι η στιγμή για μια ειλικρινή αυτοκριτική. Για τα λάθη και τις παραλείψεις δεκαετιών. Η Κύπρος θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να αποτελεί παράδειγμα προνοητικότητας στη διαχείριση του νερού. Αντί αυτού, πορευτήκαμε για χρόνια με αποσπασματικές και περιστασιακές λύσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.
Το αποτέλεσμα είναι οξύμωρο: σε ένα νησί που μαστίζεται από ανομβρία, παραμένουμε παθητικοί θεατές τεράστιων ποσοτήτων νερού που χάνονται στη θάλασσα ή εξατμίζονται. Όχι τόσο λόγω έλλειψης πόρων, όσο της έλλειψης σχεδιασμού.
Η ανεπάρκεια υποδομών είναι εμφανής. Η καθυστέρηση στη δημιουργία σύγχρονων δικτύων μεταφοράς και αποθήκευσης ανακυκλωμένου νερού στερεί πολύτιμες ανάσες από τον πρωτογενή τομέα. Την ίδια ώρα, τα πεπαλαιωμένα δίκτυα ύδρευσης οδηγούν σε σημαντικές απώλειες πόσιμου νερού πριν αυτό φτάσει καν στον καταναλωτή.
Οι μονάδες αφαλάτωσης αποτελούν αναγκαία λύση. Όμως, η υπερεξάρτηση από αυτές δεν μπορεί να υποκαταστήσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική επί του υδατικού ζητήματος.
Δεν αρκεί να επενδύουμε κάθε φορά τις ελπίδες μας στις διαθέσεις του καιρού. Η κλιματική κρίση καθιστά τις καιρικές κυρίως συνθήκες όλο και πιο απρόβλεπτες.
Αυτό που απαιτείται είναι μια ριζική αναθεώρηση πολιτικής: επενδύσεις σε «έξυπνα» μικροφράγματα και δεξαμενές, ώστε να μη χάνεται ούτε σταγόνα, πλήρης αξιοποίηση του ανακυκλωμένου νερού για άρδευση και, κυρίως, εκσυγχρονισμός των δικτύων με σύγχρονες, ίσως και καινοτόμες, τεχνολογίες.
Με απλά λόγια: δεν μας λείπει το νερό όταν βρέχει. Μας λείπει το αποτελεσματικό σχέδιο όταν δεν βρέχει.