Γροιλανδία: Γιατί το «παγωμένο κάστρο» φυλά τις ΗΠΑ απέναντι σε Κίνα-Ρωσία

Η Γροιλανδία δεν αποτελεί απλώς μια «μεγάλη νησίδα» στον Αρκτικό κύκλο. Για τις ΗΠΑ, είναι το γεωγραφικό σημείο όπου τέμνονται δύο κρίσιμες διαστάσεις εθνικής ασφάλειας: η αντιπυραυλική άμυνα και ο έλεγχος της νέας Αρκτικής θαλάσσιας οδού. Η γεωγραφική της θέση την καθιστά θέατρο αμφισβήτησης σε οποιαδήποτε στρατηγική ανταλλαγή μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Η χερσόνησος Κόλα, δίπλα στα σύνορα με τη Φινλανδία, φιλοξενεί τον πυρήνα των ρωσικών στρατηγικών δυνάμεων: σιλό διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBMs), βάσεις πυρηνικών υποβρυχίων και στρατηγικούς βομβαρδιστές. Σε μια βαλλιστική ή μηχανοκίνητη τροχιά, η διαδρομή από την Κόλα προς την ηπειρωτική ενδοχώρα των ΗΠΑ διέρχεται πάνω από τη Γροιλανδία, καθιστώντας την ιδανικό σημείο επιτήρησης και –θεωρητικά– αναχαίτισης.
Η σημασία της κορύφωσης τροχιάς (apogee)
Η πιο αδύναμη στιγμή ενός βαλλιστικού πυραύλου είναι στην κορυφή της πτήσης του – όταν φτάνει στο απόγειο (apogee), το πιο ψηλό σημείο πριν αρχίσει να κατεβαίνει.
Σε αυτό το σημείο, ο πύραυλος κινείται πιο αργά και η τροχιά του είναι προβλέψιμη, άρα είναι ευκολότερο να τον αναχαιτίσει κάποιος.
Για να φτάσει ένας αναχαιτιστής γρήγορα στο απόγειο, η συντομότερη διαδρομή είναι να εκτοξευτεί από το σημείο που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την κορυφή της τροχιάς.
Η Γροιλανδία βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη γεωγραφική «κάθετο» για πυραύλους που θα ξεκινούσαν από τις ρωσικές βάσεις στην Κόλα με κατεύθυνση τις ΗΠΑ.
Γι’ αυτό θεωρείται στρατηγικό σημείο για αντιπυραυλική άμυνα – μειώνει τον χρόνο αντίδρασης και αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς αναχαίτισης.
Το άνοιγμα του Βόρειου Περάσματος και η κινεζική διάσταση
Η σταδιακή τήξη των πάγων ανοίγει τον Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο προς την Ευρώπη. Σύντομα, κινεζικά εμπορικά πλοία θα μπορούν να διασχίζουν την Αρκτική με κατεύθυνση το Ρότερνταμ, παρακάμπτοντας τη Διώρυγα του Σουέζ, χωρίς περιορισμούς μεγέθους τύπου Suezmax. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιταχύνει θεαματικά το εμπόριο Κίνας–ΕΕ, αλλά και να διευρύνει τη στρατιωτική παρουσία του Πεκίνου στον Βόρειο Ατλαντικό.
Παράλληλα, η αυξανόμενη ναυτική κινητικότητα ενδέχεται να συνοδευτεί –ή ήδη συνοδεύεται– από επέκταση της δράσης κινεζικών υποβρυχίων κάτω από τον αρκτικό πάγο προς τον Βόρειο Ατλαντικό, γεγονός που ενισχύει τη στρατηγική αξία των βορειοανατολικών ακτών της Γροιλανδίας για αμερικανική επιτήρηση και αποτροπή.
Διαβάστε επίσης: Ρούμπιο: Οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για τη Γροιλανδία, αλλά όχι με στρατιωτικά μέσα
Σπάνιες γαίες
Η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο καθιστά το μεγαλύτερο νησί του κόσμου κεντρικό κρίκο στη στρατηγική ασφάλειας. Όμως, ασφάλεια για ποιον;
Οι αυξανόμενες διεθνείς εντάσεις, η υπερθέρμανση του πλανήτη και οι μεταβολές στην παγκόσμια οικονομία έχουν μετατρέψει τη Γροιλανδία σε επίκεντρο της συζήτησης για το εμπόριο και τη διεθνή ασφάλεια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει να διασφαλίσει τον έλεγχο του νησιού, το οποίο διαθέτει τεράστιο ορυκτό πλούτο και δεσπόζει στις προσβάσεις της Αρκτικής και του Βόρειου Ατλαντικού προς τη Βόρεια Αμερική.
Greenland: critical minerals.
— AFP News Agency (@AFP) January 7, 2026
AFP Infographic with a map showing main deposits of selected critical minerals in Greenland, according to the Geological Survey of Denmark and Greenland pic.twitter.com/pZTR4S1GOW
«Αναχαιτιστική ασπίδα» και διπλός ρόλος ασφάλειας
Η βορειοανατολική ακτογραμμή της Γροιλανδίας, πέραν του ρόλου της στην αντιπυραυλική άμυνα έναντι της Ρωσίας, λειτουργεί και ως δυνητικός κόμβος παρακολούθησης κινεζικών ναυτικών και υποβρύχιων κινήσεων προς τον Βόρειο Ατλαντικό. Αυτός ο διπλός ρόλος εξηγεί γιατί η κυβέρνηση Τραμπ προβάλλει τη Γροιλανδία ως προτεραιότητα εθνικής ασφάλειας, ανεξάρτητα από άλλες πολιτικές ή οικονομικές παραμέτρους.
ΗΠΑ: Σενάρια κτήσης χωρίς διπλωματική σαφήνεια
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο Πρόεδρος Τραμπ εξετάζει «μια σειρά επιλογών» για την απόκτηση της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής ισχύος, αν και δεν έχει διευκρινιστεί ποιο μοντέλο προκρίνεται. Ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι στα σενάρια περιλαμβάνονται είτε απευθείας αγορά είτε Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association), αντίστοιχη με αυτή που ισχύει σε άλλες περιοχές υπό αμερικανική επιρροή.
Η Ουάσιγκτον τονίζει ταυτόχρονα την πρόθεση «οικοδόμησης εμπορικών σχέσεων» με τη Γροιλανδία, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το πλαίσιο διαπραγμάτευσης, ενώ επισημαίνει ότι «η στρατιωτική ισχύς είναι πάντα διαθέσιμη» στον εκάστοτε αρχιστράτηγο.
Ευρώπη και Δανία: Ηχηρή υπενθύμιση κυριαρχίας
Επτά ευρωπαϊκές χώρες –Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία και Δανία– υπέγραψαν κοινή δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της» και ότι μόνο η Κοπεγχάγη και το Νουούκ μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον των μεταξύ τους σχέσεων. Η δήλωση επικαλείται τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας και απαραβίαστου συνόρων, καλώντας για συλλογική δράση στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, χαιρέτισε την τοποθέτηση, ζητώντας «διάλογο με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και την εδαφική ακεραιότητα».
Joint Statement on Greenlandhttps://t.co/ORMWHpKEJt pic.twitter.com/wu1SdF1INN
— Statsministeriet (@Statsmin) January 6, 2026
Ιστορικό υπόβαθρο και αντιφατικές τάσεις
Η ιδέα ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ είχε τεθεί ήδη από το 2019 ως «real estate deal» από τον Τραμπ. Η περιοχή παρουσιάζει αυξανόμενο ενδιαφέρον από Ρωσία και Κίνα, τόσο λόγω της γεωστρατηγικής αξίας των θαλάσσιων περασμάτων όσο και των ανεκμετάλλευτων αποθεμάτων σπάνιων γαιών.
Παρότι η Γροιλανδία διαθέτει αυτοδιοίκηση από το 1979 και αρκετοί πολίτες τάσσονται υπέρ της μελλοντικής ανεξαρτησίας από τη Δανία, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν συντριπτική αντίθεση στο ενδεχόμενο υπαγωγής της στις ΗΠΑ, παρά την ήδη υφιστάμενη αμερικανική στρατιωτική βάση στο νησί.