Δέκα Χρόνια Ορίζοντας (2016-2025)

Κάθε εβδομάδα μέσα στο 2026 θα δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από συνεντεύξεις ή κριτικά κείμενα της δεκαετούς πορείας του Ορίζοντα. Κείμενα που αναδεικνύουν την ύπαρξη στην Κύπρο ενός ζωντανού και απαιτητικού πολιτιστικού πεδίου. Συγχρόνως καταδεικνύουν την αναγκαιότητα δομικών αλλαγών στο χώρο του πολιτισμού, όπως και την απουσία οράματος και πολιτικής από την Πολιτεία, που δυστυχώς συνεχίζει μέχρι σήμερα.
Yeliz Shukri : Ψάχνοντας την Φετινέ στην Παλαιστίνη
Απόσπασμα από τη στήλη Με αφορμή όπου …με αφορμή το ντοκιμαντέρ της Missing Fetine, η σκηνοθέτρια, συμπατριώτισσα μας Yeliz Shukri, μίλησε στον Ορίζοντα της Κυριακάτικης Χαραυγής ημ. 06/03/2016
[…] «Η Φετινέ Μεμίς γεννήθηκε αρχές της δεκαετίας του ‘20 στο χωριό Αλέκτορα. Είχε άλλα τέσσερα αδέλφια. Το 1935 σε ηλικία 13 χρονών υποχρεώθηκε να παντρευτεί έναν πλούσιο Αραβα και να πάει μαζί του στη Μέση Ανατολή. Πριν φύγει “υποσχέθηκε” στην οικογένειά της ότι αν την υποχρέωναν να τον παντρευτεί και να φύγει δεν θα επικοινωνούσε μαζί τους ποτέ ξανά. Η Φετινέ κράτησε την υπόσχεσή της.
Το ντοκιμαντέρ Missing Fetine αφορά την έρευνα για την Φετινέ από την εγγονή του αδελφού της, την Πεμπέ Μεντές. Είναι μια προσωπική διαδρομή που μας παίρνει από την Κύπρο στη Μέση Ανατολή. Η Πεμπέ γεννήθηκε στην Αυστραλία όπως κι εγώ, μακριά από την οικογένεια και τον τόπο καταγωγής της. Αυτή η απόσταση γέννησε την ανάγκη να μάθει περισσότερα για τον τόπο από τον οποίο κατάγεται και για τους ανθρώπους στην οικογένειά της που σχημάτισαν το παρελθόν της και την έφεραν στο παρόν.
Η Φετινέ ήταν μια από ένα σημαντικό αριθμό κοριτσιών που παντρεύτηκαν Άραβες και έφυγαν για τη Μέση Ανατολή. Μερικές παντρεύτηκαν με θρησκευτική τελετή στην Κύπρο και ο γάμος εγγράφηκε επίσημα αργότερα, στη χώρα του συζύγου τους. Σε πολλές περιπτώσεις, νεαρά κορίτσια πήγαιναν στη χώρα του μέλλοντα συζύγου τους συνοδευόμενα από τη μητέρα τους και παντρεύονταν εκεί. Αρκετά αρχεία φυλάγονταν στο Τουρκοκυπριακό Οικογενειακό Δικαστήριο, το οποίο δυστυχώς κάηκε το 1995. Ερευνήσαμε στα βρετανικά αρχεία τα οποία μας έδωσαν μια ένδειξη του αριθμού των γυναικών αυτών. Τα στοιχεία επικεντρώνονται κυρίως στο ’30 επειδή ο αριθμός των κοριτσιών που παντρεύτηκαν και μετανάστευσαν αυξήθηκε σημαντικά εκείνη την περίοδο. Η βρετανική διοίκηση άρχισε τότε να καταχωρεί στοιχεία και να ζητά «συστάσεις καλού χαρακτήρα» από τους επίδοξους γαμπρούς σε μιαν προσπάθεια να αποτρέψει γάμους ανηλίκων ή την πολυγαμία.
Λόγω των διακοινοτικών συγκρούσεων, των πολέμων και του εκτοπισμού στην Κύπρο και την Παλαιστίνη, πολλές οικογένειες έχασαν επαφή με τα αγαπημένα τους πρόσωπα και δεν ήξεραν πώς να τους αναζητήσουν είτε στην Κύπρο είτε στη Μέση Ανατολή. Είναι όμως σημαντικό να λεχθεί ότι υπάρχουν πολλές οικογένειες που κράτησαν επαφή και μερικές γυναίκες επέστρεψαν στην Κύπρο είτε μόνιμα είτε ως επισκέπτες. Οι Αραβες, ιδιαίτερα οι Παλαιστίνιοι, έρχονταν στην Κύπρο ως έμποροι και είχαν δεσμούς με την Κύπρο κυρίως γιατί η Παλαιστίνη ήταν επίσης βρετανική αποικία. Ο γάμος με Τουρκοκύπριες είχε διάφορα πλεονεκτήματα. Πρώτον ήταν σχετικά εύκολος γιατί δεν υπήρχαν θρησκευτικά εμπόδια μεταξύ τους, ήσαν μουσουλμάνοι. Οι Τουρκοκύπριες θεωρούνταν ξεχωριστά όμορφες και η ομορφιά τους ήταν ακόμα ένας λόγος για να παντρευτούν μια ξένη μουσουλμάνα γυναίκα. Επίσης η προίκα (mahir) για τα κορίτσια αυτά ήταν μικρότερη από εκείνη που απαιτείτο για κορίτσια αραβικής καταγωγής.
[…] Η φωτογραφία είναι της δεκατριάχρονης τότε νεαρής Φετινέ (δεξιά) με τη φίλη της τη μέρα που θα έφυγε για την Παλαιστίνη.