Δύσκολη η ανατροπή, ευκολότερη η εξολόθρευση

Ο Αλί Λαριντζανί δεν ήταν – εάν και εφόσον επιβεβαιωθεί οριστικά και από την Τεχεράνη ο θάνατός του – μια τυχαία φιγούρα του ιρανικού καθεστώτος. Ήταν ο άνθρωπος ο οποίος, ακόμη και ζώντος του Ανώτερου Θρησκευτικού Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, κινούσε τα νήματα σε μεγάλο βαθμό, ενώ πιστεύεται ότι ήταν ο άνθρωπος-κλειδί πίσω από την καταστολή των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, με τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων ατόμων, οι περισσότεροι μέσα σε 24 ώρες.
Πολλοί επισημαίνουν ότι, από πολλές απόψεις – σίγουρα όχι από όλες, σε μια θεοκρατία – ο θάνατος του Λαριντζανί είναι μεγαλύτερο πλήγμα για το καθεστώς από τον θάνατο του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του παρανοϊκού αυτού μορφώματος. Και σίγουρα η απώλεια είναι μεγάλη, καθώς ο Λαριντζανί ήταν αναμφιβόλως ένας εξαιρετικά ικανός παράγοντας, με βαθιά γνώση της διεθνούς σκηνής, μόρφωση και ιδιαίτερη ευφυΐα· όλα θετικά στοιχεία σε μια δημοκρατία, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνα σε ένα τυραννικό καθεστώς.
Από εκεί και πέρα, το ερώτημα είναι εάν ο θάνατος του Λαριντζανί είναι, ως εξέλιξη, ικανός να επισπεύσει την κατάρρευση του καθεστώτος, διότι να την προκαλέσει είναι ξεκάθαρο πως δεν μπορεί. Παρόλο που το πλήγμα είναι τεράστιο, οι εκτιμήσεις των αναλυτών στο Ισραήλ και αλλού λένε ότι το ενδεχόμενο κάποιας δραματικής επίσπευσης της κατάρρευσης του καθεστώτος της Τεχεράνης δεν αλλάζει ουσιαστικά. Ούτε και ότι το να μιλά κανείς με βεβαιότητα για κατάρρευση μπορεί να θεωρηθεί τεκμηριωμένη ή έστω σοβαρή εκτίμηση.
Ο θάνατος του Λαριντζανί, όπως και κάθε ανώτατου αλλά και ανώτερου στελέχους του καθεστώτος, ήταν και παραμένει ζήτημα χρόνου. Με τις ζωτικές προσβάσεις που ακόμη διαθέτουν οι μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ στο Ιράν, αλλά και δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στην Τεχεράνη πρόθυμους, εάν όχι και παθιασμένους, να κάνουν ό,τι μπορούν για να βοηθήσουν στην πτώση της θεοκρατίας, είναι φανερό πως εξαιρετικά δύσκολα μπορεί κάποιος να γλιτώσει. Άλλωστε, ήδη στα διεθνή ΜΜΕ φτάνουν πληροφορίες από το Ιράν ότι περίοικοι ήταν που «έδωσαν» την κρυψώνα του Λαριντζανί.
Μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ, το μυστήριο για το εάν τελικά ζει και σε τι κατάσταση βρίσκεται ο γιος και νέος ηγέτης του καθεστώτος, Μοτζντάμπα Χαμενεΐ, αλλά και τώρα την εξολόθρευση μάλλον και του Νο 2, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φαίνεται πως θα «καθαρίσουν» ένα μετά το άλλο τα ανώτατα στελέχη του καθεστώτος. Με μοναδική ίσως εξαίρεση τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος είναι όντως μεταρρυθμιστής και η παρουσία του ενδέχεται να κριθεί καθοριστική για τη μετάβαση.
Θα υπάρξει όμως μετάβαση; Ούτε κι αυτό μπορεί κανείς να το προβλέψει και το συγκεκριμένο σενάριο συγκεντρώνει αυτή τη στιγμή τις ίδιες – ίσως και λιγότερες – πιθανότητες με τα άλλα δύο: το να προκύψει κάτι χειρότερο μέσα από το καθεστώς ή το να βρεθεί η χώρα στο χάος και, ενδεχομένως, στον εμφύλιο.
Ο κόσμος είναι εξαιρετικά αμφίβολο εάν θα βγει στους δρόμους – παρά τις εκκλήσεις του γιου του Σάχη, Ρεζά Παχλαβί, να το κάνει, και απόψε – καθώς κανείς δεν βλέπει την όποια χρησιμότητα για κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή και οι αναμνήσεις από τις υποσχέσεις Τραμπ, οι οποίες, μέχρι να υλοποιηθούν, άφησαν να οδηγηθούν στον θάνατο δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές, σίγουρα δεν είναι ευχάριστες.
Με την ηγεσία του καθεστώτος να έχει εξοντωθεί και όλους όσοι επέζησαν να μετρούν τις ημέρες τους, παράξενο θα ήταν να μην έχουν ήδη οριστεί αντικαταστάτες όλων όσοι ζουν (ακόμη) για την ώρα που θα εξοντωθούν και οι υπόλοιποι.
Συνεπώς, μόνο εάν μέσα στις επόμενες ημέρες οι ΗΠΑ κρατήσουν ανοιχτά τα στενά του Ορμούζ, συνεχίζοντας να ισοπεδώνουν τις στρατιωτικές και άλλες υποδομές και σκοτώνοντας μαζικά τα μέλη των σωμάτων ασφαλείας και του στρατού ή αφήνοντάς τα χωρίς εγκαταστάσεις και βαρύ οπλισμό, μπορεί να μιλά κανείς για ευόδωση αυτών των προσπαθειών.
Με δεδομένο ότι τα σώματα ασφαλείας του καθεστώτος, μη προσμετρώντας τον Στρατό, αριθμούν ένα εκατομμύριο μέλη, κάτι τέτοιο δεν είναι μεν αδύνατο, ούτε όμως και ιδιαίτερα ρεαλιστικό, δεδομένου του πιεστικού χρόνου για την ολοκλήρωση της επιχείρησης.