ΕΔΔΑ: Διορισμός Κύπριου δικαστή – Συνεχίζεται η διαδικασία των μαθητευόμενων μάγων

Χωρίς καμία δημοσιότητα -κάποιοι μιλούν για «μυστικότητα»- έχει υποβληθεί τις τελευταίες ημέρες νέος κατάλογος υποψηφίων για την πολυσυζητημένη θέση του Κύπριου δικαστή στο Στρασβούργο (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, γνωστό ως ΕΔΔΑ ή και ΕΔΑΔ). Βασικά είναι οι δύο υποψήφιες του προηγούμενου καταλόγου της διαδικασίας-φιάσκο του περασμένου Σεπτεμβρίου (2025), συν ένας νέος υποψήφιος που φέρεται να ήρθε 4ος στη διαδικασία της επιλογής. Σημειώνεται ότι συνεχίζεται μία διαδικασία επιλογής υποψηφίων για τη θέση του Κύπριου δικαστή στο ΕΔΔΑ, την οποία ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, αποφάσισε πριν δύο χρόνια να θέσει κάτω από την ομπρέλα του και ορίζοντας νέους κανόνες επιλογής.
Δύο αποτυχίες
Η πρώτη διαδικασία για εκλογή Κύπριου δικαστή κατέληξε σε απόρριψη του κυπριακού καταλόγου υποψηφίων, λόγω κακής απόδοσης σε συνέντευξη μίας εκ των υποψηφίων - ήξεραν ότι ήταν αδύνατη η συγκεκριμένη υποψηφιότητα [«Πολίτης», 29/9/2024]. Στη δεύτερη διαδικασία, έλαβαν χώρα έντονες διαμαρτυρίες και καταγγελίες υποψηφίων, που ισχυρίζονταν ότι υπήρχε υπερβολική επέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας, αδιαφάνεια, άρνηση παροχής των λεπτομερειών, σκόπιμος αποκλεισμός υποψηφίου λόγω του ότι έθετε ζητήματα και ενστάσεις, παραβίαση σειράς κριτηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης που εφαρμόζονται σε διαδικασίες διορισμού εθνικών δικαστών, παραπληροφόρηση του Συμβουλίου της Ευρώπης από το Υπουργείο Εξωτερικών για τη διαδικασία, μέχρι και σύγκρουση συμφέροντος του ΥΠΕΞ.
Απόσυρση Εφραίμ
Πάντως, η δεύτερη διαδικασία, με περιρρέουσα ατμόσφαιρα για πολιτικές παρεμβάσεις, «συστάσεις» για συγκεκριμένο υποψήφιο κ.λπ., κατάφερε να περάσει συνοπτικά και χωρίς σχεδόν καθόλου έλεγχο από την Επιτροπή για την Εκλογή Δικαστών του Στρασβούργου. Ωστόσο, η μία εκ των τριών υποψηφίων, η δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου της Κύπρου, Έλενα Εφραίμ, απέσυρε την υποψηφιότητά της, καταγγέλλοντας πολιτικές σκοπιμότητες - πληροφορίες του «Π» κάνουν λόγο για παρέμβαση χριστοδουλιδικού στελέχους του ΔΗΣΥ στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα.
Αναπάντητες επιστολές παντού…
Σημειώνεται ότι παρά τα εις διπλούν θαλασσώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφορικά με τη διαδικασία επιλογής Κύπριου δικαστή του ΕΔΑΔ, φαίνεται πως ούτε στο Στρασβούργο θορυβήθηκαν:
Α. Η Petra Bayr, Αυστριακή βουλεύτρια και πρόεδρος της επιτροπής που επιλέγει τους δικαστές στο ΕΔΑΔ, σε σχετική ενημέρωσή της προς τους συναδέλφους της παρέλειψε να κάνει αναφορά στα παράπονα που υπήρξαν για την κυπριακή διαδικασία, ενώ αφήνει να νοηθεί ότι η απόσυρση Εφραίμ οφειλόταν περίπου σε κακοκάρδισμα της υποψήφιας. Ανέφερε ότι θα εισηγηθεί τρόπους ώστε να μην μπορεί να αποσυρθεί υποψήφιος και να παραλύει/μπλοκάρει η διαδικασία [29/9/25 (Verbatim)]
Β. Από τις 19 Σεπτεμβρίου 2025 κι έπειτα, από τον δικηγόρο Χρίστο Κληρίδη αποστέλλονται επιστολές, σε αυστηρό ύφος, προς την Petra Bayr, στις οποίες της τίθενται ερωτήματα και ζητήματα, όπως δύο μέτρα και δύο σταθμά στην αξιολόγηση των διαδικασιών Κύπρου και Ουγγαρίας, εάν υπήρξε «cherry picking (επιλεκτική επιλογή)» υποψηφίων, κατά πόσον απέκρυψε από συναδέλφους της την ύπαρξη ενστάσεων για την κυπριακή διαδικασία, γιατί παρουσίασε την απόσυρση της κ. Εφραίμ ως «μπλοκάρισμα» της διαδικασίας κ.λπ., χωρίς να υπάρξει μέχρι στιγμής οποιαδήποτε απάντηση. Υπήρξε μόνο μία σύντομη επιστολή από τη γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΣτΕ), η οποία επικαλείται το απόρρητο των εσωτερικών διαβουλεύσεων της επιτροπής.
Γ. Επιστολή Χρίστου Κληρίδη προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με την οποία ζητείτο μία καινούργια ορθή και διαφανής διαδικασία, αλλά και διακριτική διερεύνηση πτυχίων των υποψηφίων, γιατί υπήρχαν στοιχεία για ανακρίβεια τίτλου (21/10/24) - η εν λόγω επιστολή δεν έτυχε ποτέ απάντησης. Αναπάντητη φαίνεται να παραμένει και επιστολή προς τη γραμματέα του Υπουργικού Συμβουλίου, από την οποία ζητούνταν λεπτομέρειες της διαδικασίας για την εκλογή των υποψηφίων - εδώ και καιρό παραπονιούνται υποψήφιοι ότι δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωση/διαφάνεια. Παρόμοιο αίτημα υπήρξε προς το Σώμα Εμπειρογνωμόνων του ΣτΕ, για εξέταση των πτυχίων των υποψηφίων - αίτημα το οποίο κοινοποιήθηκε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον υπουργό Εξωτερικών, Κωνσταντίνο Κόμπο (14/11/25).
«Επιλαχών»
Η τελευταία εξέλιξη είναι η 3η απόπειρα/διαδικασία, με υποβολή καταλόγου από την Κυπριακή Δημοκρατία, με… διακριτικές κινήσεις, στον οποίο περιλαμβάνεται υποψήφιος που «βαφτίστηκε» επιλαχών, αν και υποψήφιοι που εκπροσωπεί ο δικηγόρος Χρίστος Κληρίδης, απορρίπτουν ότι υπάρχουν κανόνες που προνοούν επιλαχόντες και γι’ αυτό ζητούν νέα διαδικασία. Επιπλέον, φαίνεται να τίθεται ζήτημα αυθεντικότητας δεδηλωμένου τίτλου πτυχίου ενός εκ των υποψηφίων, κάτι, όμως, που δεν εμπόδισε την προώθηση του σχετικού καταλόγου στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
Θέμα πτυχίου;
Συγκεκριμένα, σε βιογραφικό υποψηφίου γίνεται αναφορά σε μεταπτυχιακό τίτλο διατυπωμένο ως ενιαίο πρόγραμμα Master «Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης - Κατεύθυνση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων» (διαδικασίες Σεπτεμβρίου 2025 και Ιανουαρίου 2026). Ωστόσο, φαίνεται ότι το Master στο Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιελάμβανε μόνο άλλες, διαφορετικές κατευθύνσεις. Και η ειδίκευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα υφίστατο ως ξεχωριστό, αυτοτελές Master, και όχι ως κατεύθυνση εντός του ευρωπαϊκού δικαίου. Η διαφοροποίηση αυτή δεν είναι τυπική, αφορά στην ακριβή αποτύπωση του ακαδημαϊκού προσόντος, η οποία αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια διαδικασία επιλογής δικαστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το ζήτημα τέθηκε εγκαίρως και επισήμως τόσο ενώπιον των κυπριακών αρχών όσο και ενώπιον των αρμόδιων οργάνων του Στρασβούργου, με αίτημα να υπάρξει θεσμική επαλήθευση (ίσως να είναι απλώς παρεξήγηση και το πτυχίο να είναι όντως με τον συγκεκριμένο τίτλο). Παρά το γεγονός ότι το αρμόδιο πανεπιστημιακό τμήμα, που έχει δώσει πληροφορίες, είναι έτοιμο να παράσχει επίσημες διευκρινίσεις, φαίνεται πως ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία αλλά ούτε τα όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης προχώρησαν σε διερεύνηση του θέματος.
«Μην μας προσβάλλετε»
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νομικός σύμβουλος του ΔΗΣΥ, Χρίστος Τριανταφυλλίδης, σε ανάρτησή του στο Twitter/X, έγραψε μεταξύ άλλων το εξής: «[...] γνωρίζοντας τον Χρίστο Κληρίδη έχω κάθε λόγο να πιστεύω ότι τουλάχιστον έχει μελετήσει εκείνα που δημοσιοποιεί στην προσπάθειά του να εξυπηρετήσει τα καλώς νοούμενα συμφέροντα των πελατών του [...] Για το όνομα του Θεού όσοι εκ καθήκοντος εμπλέκεστε στον χειρισμό του θέματος. Μην μας προσβάλλετε άλλο όλους τους λειτουργούς της δικαιοσύνης και μάλιστα διεθνώς» (25/12/25). Επί του θέματος είχαν τοποθετηθεί με επικριτικό ύφος και άλλοι τρεις γνωστοί νομικοί: Χριστόφορος Χριστοφή, Σίμος Αγγελίδης και Αρτέμης Αρτεμίου. Σχετικά ερωτήματα προς Κόμπο έχει υποβάλει πρόσφατα και η πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής, βουλεύτρια ΑΚΕΛ-Αριστερά-Νέες Δυνάμεις, Ειρήνη Χαραλαμπίδου.
Πράματα και θάματα με τα βιογραφικά
Ενδιαφερόμενοι για τη συγκεκριμένη θέση, με τους οποίους συνομίλησε ο «Π», ζητώντας να παραμείνουν ανώνυμοι απαρίθμησαν λάθη και παραλείψεις αναφορικά με τις διαδικασίες για διορισμό Κύπριου δικαστή στο ΕΔΔΑ:
(α) Το Υπουργείο Εξωτερικών επέτρεψε παράλληλα δύο διαφορετικά πρότυπα βιογραφικών, κατά παράβαση του ενιαίου προτύπου του ψηφίσματος 1646/2009. Η ανομοιογένεια αυτή οδήγησε σε άνιση μεταχείριση των υποψηφίων, καθώς κάποιοι μπόρεσαν να αναπτύξουν πλήρως κρίσιμη ενότητα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, από υποψήφιο υπήρξε και σοβαρή υπέρβαση λέξεων, ενώ άλλοι συμμορφώθηκαν αυστηρά. Το ΥΠΕΞ δεν ακύρωσε τη διαδικασία, αλλά φαίνεται να επιτράπηκαν εκ των υστέρων «διορθώσεις». Σε μεταγενέστερη φάση της διαδικασίας (από τον περασμένο Σεπτέμβριο μέχρι σήμερα) φαίνεται να προστέθηκε νέα ενότητα σε βιογραφικό. Τα βιογραφικά των υποψηφίων περιέχονται σε επιστολή που αποστέλλει η Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω του ΥΠΕΞ, στο Συμβούλιο της Ευρώπης, με την οποία παρουσιάζει τη διαδικασία, αλλά και παραθέτει τα βιογραφικά των υποψηφίων.
(β) Τα βιογραφικά των υποψηφίων παρατίθενται με συμπληρωμένο τροποποιημένο πρότυπο (Model Curriculum Vitae), το οποίο και προβλέπεται στο ψήφισμα 1646/2009. Στην προκήρυξη, αρ. 1438, σελ. 1724, Υπουργείο Εξωτερικών («Προκήρυξη Κενής Θέσης Δικαστή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»), υπάρχει δείγμα βιογραφικού που οι υποψήφιοι καλούνται να συμπληρώσουν και να υποβάλουν. Υπάρχει επίσης σύνδεσμος στο ψήφισμα 1646/2009 και στο βιογραφικό που εκεί περιέχεται. Αναφέρεται στην προκήρυξη ότι το παράδειγμα βιογραφικού υπάρχει τόσο στην προκήρυξη όσο και στον σύνδεσμο. Το ΥΠΕΞ φαίνεται να μετέφερε κατά τρόπο ελλιπή το βιογραφικό του ψηφίσματος 1646/09 στην κυπριακή προκήρυξη, παραλείποντας μια σημαντική ενότητα και συγκεκριμένα το μέρος IV. («Activities and experience in the field of human rights»). Αντί αυτού τοποθετήθηκε η ενότητα «Other professional experience» στο πρότυπο της προκήρυξης, που δεν υπάρχει στο ευρωπαϊκό δείγμα του ψηφίσματος 1646/09. Κάποιοι υποψήφιοι συμπλήρωσαν το βιογραφικό της προκήρυξης, ενώ άλλοι συμπλήρωσαν το βιογραφικό του συνδέσμου. Όσοι συμπλήρωσαν το βιογραφικό του ΣτΕ, αποκόμισαν πλεονέκτημα, έχοντας την ευκαιρία να παρουσιάσουν ενότητα σε Human Rights.
(γ) Ένας εκ των υποψηφίων φαίνεται να έκανε… υπερβάσεις με τις λέξεις. Στη διαδικασία του Σεπτεμβρίου 2025, το πολύ σημαντικό «Activities and experience in the field of human rights» φαίνεται να συμπληρώθηκε μόνο από τον συγκεκριμένο υποψήφιο - δεν τηρήθηκε το όριο λέξεων. Ανθυποψήφιοι είχαν συμπληρώσει ή είχαν την ευκαιρία να συμπληρώσουν την ενότητα III d. «Other professional experience», αλλά αυτή η υποενότητα δεν παρέπεμπε στο πολύ σημαντικό (ειδικά για τη θέση δικαστή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) «Δραστηριότητες και εμπειρία στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Και φαίνεται ότι αόρατο χέρι προσπάθησε να διορθώσει λάθη και παραλείψεις, αντί το ΥΠΕΞ να ακυρώσει τη διαδικασία και να την επαναλάβει. Στην κρίσιμη ενότητα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, για δύο υποψήφιους συμπληρώθηκαν οι λέξεις «Not applicable», ενώ ο τρίτος εμφανιζόταν με πλήρως ανεπτυγμένη ενότητα. Ως εκ τούτου, υποψήφιοι παρουσιάστηκαν στο Στρασβούργο με στρεβλή ή ελλιπή εικόνα των προσόντων τους.
(δ) Με τη νέα λίστα (του Δεκεμβρίου), χωρίς να αναφέρεται οτιδήποτε στην περιγραφή της διαδικασίας από τις κυπριακές αρχές -και δίχως να είναι ποτέ νοητή ή επιτρεπτή σε οιαδήποτε δημόσια διαδικασία, η εκ των υστέρων, δηλαδή 10 μήνες μετά την προθεσμία υποβολής των βιογραφικών από τους υποψηφίους (τέλος Φεβρουαρίου 2025), μεταγενέστερη επέμβαση σε αυτά (όταν μάλιστα έγιναν και ολοκληρώθηκαν συνεντεύξεις και από το κυπριακό Συμβουλευτικό Σώμα Επιλογής επί συγκεκριμένων βιογραφικών)- φαίνεται να έχει προστεθεί κείμενο στην ενότητα «IV. Activities and Experience in the Field of Human Rights» συγκεκριμένου υποψήφιου. Φαίνεται ότι τα νέα στοιχεία αφορούν προσόντα αποκτηθέντα στο 2025 και άρα μεταγενέστερα της υποβολής των αιτήσεων!
Ευθύνη υποψηφίων
Τέλος, ενδιαφερόμενοι που μίλησαν στον «Π» θέτουν το λογικό ερώτημα «Πώς είναι δυνατόν πρόσωπα που διεκδικούν διορισμό σε ύψιστα δικαστικά καθήκοντα, σε δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να επιδεικνύουν ανοχή -στην καλύτερη περίπτωση- σε «διορθώσεις» βιογραφικών κ.λπ.». Αυτό, από μόνο του, δεν εγείρει θέμα καταλληλότητας για τους εν λόγω υποψηφίους; Δηλαδή, κατά πόσον μπορούν να υπηρετήσουν το κράτος δικαίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν αποδέχονται να ευνοηθούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Πάντως, σε ό,τι αφορά τη διαδικασία, μετά που το αρμόδιο Σώμα Επιλογής των υποψηφίων για το ΕΔΔΑ με επικεφαλής των υπουργό Εξωτερικών, συμπλήρωσε τη λίστα των υποψηφίων και αυτή εγκρίθηκε από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη - η Κυπριακή Δημοκρατία έστειλε τα τρία ονόματα στην αρμόδια επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Επιτροπή Εκλογής Δικαστών της ΚΣΣΕ αναμένεται να ασχοληθεί με το θέμα του Κύπριου δικαστή μέσα σε αυτόν τον μήνα (Ιανουάριος 2026). Ερωτηθείς σχετικά ο ΥΠΕΞ από τον «Π», απάντησε ότι δεν θέλει να προβεί σε οποιοδήποτε σχόλιο ούτε να απαντήσει σε οποιαδήποτε ερώτηση.