«Μια Αυτόνομη Ένωση, ανοικτή στον κόσμο»: Το όραμα της κυπριακής προεδρίας

Το κείμενο του European Newsroom, απόσπασμα του οποίου ακολουθεί, συντάχθηκε από κοινού από τα ευρωπαϊκά πρακτορεία ειδήσεων AFP, ANSA, CTK, dpa, HINA, TASR.
«Μια Αυτόνομη Ένωση. Ανοικτή στον Κόσμο»: Αυτό είναι το μότο της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεκίνησε την 1η Ιανουαρίου και θα διαρκέσει μέχρι τα τέλη Ιουνίου, όταν η Ιρλανδία θα αναλάβει αυτό τον εκ περιτροπής ρόλο μεταξύ των 27 κρατών μελών. Καθώς ολοκληρώνεται η 18μηνη προεδρία Πολωνίας-Δανίας-Κύπρου, η Λευκωσία σκοπεύει να προωθήσει ένα ξεκάθαρο όραμα μιας πιο αυτόνομης Ένωσης, αρχής γενομένης από την ασφάλεια και η οποία θα περιλαμβάνει τη συνέχιση της υποστήριξης στην Ουκρανία.
Είναι η δεύτερη φορά αφότου έγινε μέλος της Ένωσης, το 2004, που η Κύπρος, μια χώρα με πληθυσμό λίγο κάτω από ένα εκατομμύριο κατοίκους στην πιο ανατολική άκρη της ΕΕ, αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
Στη διάρκεια της προηγούμενης κυπριακής προεδρίας το δεύτερο εξάμηνο του 2012, «η στρατηγική ατζέντα είχε επικεντρωθεί στην επίλυση της κρίσης στην ευρωζώνη, στην υποστήριξη της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας, στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς», σημείωσε η τότε υπουργός Εξωτερικών Ερατώ Κοζάκου-Μαρκουλλή.
Έπειτα από 14 χρόνια, οι Κύπριοι θα ηγηθούν της ΕΕ σε ένα εντελώς διαφορετικό γενικό πλαίσιο και εν μέσω γεωπολιτικής έντασης. Η Ευρώπη «αντιμετωπίζει νέες και άνευ προηγουμένου προκλήσεις που ανακύπτουν από τον πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, σε ένα ραγδαία μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον και με αυξανόμενη αστάθεια», δήλωσε η Μαρκουλλή.
Ωστόσο «η Ευρώπη δεν υποκύπτει στις κρίσεις, δεν φοβάται τις προκλήσεις. Αντίθετα, τις καλωσορίζει ως ευκαιρίες και εξελίσσεται», τόνισε ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στο χωριό Λεύκαρα στις 21 Δεκεμβρίου 2025, όπου παρουσιάστηκαν το πρόγραμμα και οι προτεραιότητες της προεδρίας.
Προκειμένου να επιτευχθεί μια «Ένωση που θα μπορεί να είναι ισχυρή, σταθερή και ασφαλής» η κυπριακή προεδρία έχει θέσει πέντε κύριους πυλώνες: ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, διεύρυνση, αυτονομία και δημοσιονομική ισορροπία, σύμφωνα με τον Χριστοδουλίδη.
Πιο συγκεκριμένα, οι πέντε προτεραιότητές της είναι «αυτονομία μέσω ασφάλειας και άμυνας», «αυτονομία μέσω ανταγωνιστικότητας», «μια Ένωση ανοικτή στον κόσμο, αυτόνομη», «μια αυτόνομη Ένωση αξιών, για όλους», και «ένας προϋπολογισμός για μια αυτόνομη ΕΕ».
Αναφορικά με το λογότυπο, το παραδοσιακό λευκαρίτικο κέντημα ενέπνευσε την κυπριακή προεδρία, που σχεδιάζεται σε πορτοκαλί χρώμα όπως ο ήλιος της Μεσογείου. «Η ‘καρδιά’ του λογότυπου είναι η ιδέα του νήματος: εύθραυστο, αλλά δυνατό και συνεκτικό όταν υφαίνεται μαζί με άλλα. Είναι μια μεταφορά για τη δύναμη που έρχεται από την ενότητα», εξηγεί η κυπριακή κυβέρνηση. Παράλληλα το σκούρο μπλε της ΕΕ τονίζει την ταυτότητα της Κύπρου ως αναπόσπαστου, ωστόσο ξεχωριστού, τμήματος της ΕΕ, που συνυφαίνεται αδιάκοπα με την ευρωπαϊκή ταπετσαρία.
Η ασφάλεια παραμένει η μεγαλύτερη προτεραιότητα
Η κυπριακή προεδρία δήλωσε πως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία κατέδειξε «με τον πιο σαφή τρόπο» την ανάγκη να ενισχυθεί η αρχιτεκτονική της ασφάλειας της Ευρώπης και η αμυντική της ετοιμότητα. Ως εκ τούτου, «η υποστήριξη στην Ουκρανία θα παραμείνει η κύρια προτεραιότητα της κυπριακής προεδρίας».
Από την αρχή, η Κύπρος θέλει να σημειωθεί πρόοδος στο θέμα της χρηματοδοτικής υποστήριξης για το Κίεβο και να οικοδομήσει πάνω στο αποτέλεσμα της συνόδου κορυφής της ΕΕ τον Δεκέμβριο, δηλαδή την πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για δάνειο ύψους 90 δισεκ. ευρώ στην Ουκρανία. Με την ευκαιρία της τέταρτης επετείου της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου, η κυπριακή προεδρία θα ήθελε επίσης να εγκριθεί άλλη μία δέσμη κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας, η 20ή.
Το κυπριακό όραμα είναι μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση που προστατεύει τα σύνορα και τα στρατηγικά συμφέροντά της ενώ παράλληλα οικοδομεί συμπράξεις και συμμαχίες στη βάση των δημοκρατικών αξιών και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Ως εκ τούτου η κυπριακή προεδρία υπόσχεται να εφαρμόσει γρήγορα τη Λευκή Βίβλο για την Άμυνα, καθώς και να προχωρήσει γρηγορότερα όλες τις κρίσιμες αμυντικές πρωτοβουλίες, περιλαμβανομένου του χρηματοδοτικού εργαλείου SAFE και του προγράμματος EDIP.
Ωστόσο, για την Κύπρο, η ασφάλεια δεν σημαίνει μόνο ενίσχυση της άμυνας, αλλά είναι μία «ευρεία, συνολική και πολυεπίπεδη αντίληψη». Η «αποτελεσματική διαχείριση» της μετανάστευσης είναι ως εκ τούτου επίσης μια κρίσιμη προτεραιότητα.
Το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο θα τεθεί σε ισχύ στη διάρκεια της κυπριακής προεδρίας στις 12 Ιουνίου με αποτέλεσμα καλύτερη διαχείριση της μετανάστευσης, πιο αποτελεσματικούς ελέγχους και πιο γρήγορες επιστροφές αιτούντων άσυλο που οι αιτήσεις τους έχουν απορριφθεί. Άλλοι τρεις κανονισμοί για τη μετανάστευση είναι επίσης σε διαδικασία έγκρισης: ο Κανονισμός Επιστροφής, ο Κανονισμός Ασφαλούς Τρίτης Χώρας και ο Κανονισμός Ασφαλούς Χώρας Προέλευσης.
Παραμένοντας συνδεδεμένη και ανταγωνιστική
Μια άλλη προτεραιότητα προκύπτει από τη στρατηγική γεωγραφική θέση της Κύπρου: η εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μεσόγειο και η προώθηση των κρίσιμων σχεδίων της, που ο Χριστοδουλίδης σκοπεύει να παρουσιάσει σε μια άτυπη σύνοδο κορυφής την οποία θα φιλοξενήσει στο νησί τον Απρίλιο. Μεταξύ των αναμενόμενων συμμετεχόντων είναι δέκα αρχηγοί κρατών των χωρών εταίρων της πολιτικής Νότιας Γειτονίας της ΕΕ και εκπρόσωποι από τις γειτονικές χώρες.
Επιπλέον, ο Κύπριος πρόεδρος δήλωσε πως «μια στρατηγική προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας είναι να ενισχύσει τις σχέσεις της ΕΕ με περιφερειακούς οργανισμούς όπως το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και ο Αραβικός Σύνδεσμος». Αποτελεί μέρος των προσπαθειών της Λευκωσίας να ενισχύσει τις σχέσεις της Ένωσης με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολική και την Ανατολική Μεσόγειο.
Μέρος αυτής της προσπάθειας είναι και η συνοριακή συμφωνία της Κύπρου με τον Λίβανο: τον Νοέμβριο, η Κύπρος υπέγραψε νέα συμφωνία θαλάσσιων συνόρων με τον Λίβανο για την οριοθέτηση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών των δύο χωρών – η πιο πρόσφατη θαλάσσια συμφωνία που έχει στόχο το άνοιγμα του εμπορίου στην ανατολική Μεσόγειο.
Γενικά, η Κύπρος θέλει να εκμεταλλευθεί στον μέγιστο βαθμό τη θέση της που είναι στρατηγική όχι μόνο για τις μεταναστευτικές ροές με τους προαναφερθέντες εταίρους, αλλά και ως πιθανού ενεργειακού κόμβου σε μια περίοδο που η ΕΕ ολοκληρώνει την αντικατάσταση του ρωσικού πετρελαίου και αερίου.
Στη ίδια γραμμή, η συνδεσιμότητα –ιδιαίτερα για νησιά και περιφερειακές περιοχές—παραμένει ακρογωνιαίος λίθος των Στρατηγικών για τα Λιμάνια και των Βιομηχανικών Θαλάσσιων Στρατηγικών που η προεδρία θα προωθήσει.
Εντός των συνόρων της Ευρώπης, η Λευκωσία τονίζει τη σημασία της διεύρυνσης για την επέκταση της σφαίρας ειρήνης, δημοκρατίας, ασφάλειας και σταθερότητας. Υπογραμμίζει επίσης τον μετασχηματιστικό ρόλο της διεύρυνσης στο εσωτερικό των υποψηφίων χωρών, αντανακλώντας τη δέσμευσή τους να μεταρρυθμίσουν και να επιλύσουν μακροχρόνια θέματα με γειτονικές χώρες στη βάση του ευρωπαϊκού δικαίου, των αξιών και των αρχών.
Σε αυτό, ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τα Δυτικά Βαλκάνια ιδιαίτερα, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της κυπριακής προεδρίας να καταγράψει χειροπιαστή πρόοδο στις διαδικασίες ένταξης αυτών των χωρών.
Ωστόσο, στην περίπτωση της Ουκρανίας, το αδιέξοδο δεν έχει ακόμη επιλυθεί. Οι κανόνες που ισχύουν σήμερα απαιτούν κάθε στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας να υποστηρίζεται ομόφωνα και από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ και το άνοιγμα των πρώτων κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις εξακολουθεί να μπλοκάρεται από την Ουγγαρία.
Μια πρόκληση: ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός 2028-2034
Η Κύπρος αντιμετωπίζει επίσης τις προκλήσεις της διαπραγμάτευσης του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2028-2034. Η Δανία συνέταξε το πρώτο λεγόμενο διαπραγματευτικό πλαίσιο και η Κύπρος θα πρέπει να καταγράψει σημαντική πρόοδο σε αυτή την εργασία.
Ο επταετής προϋπολογισμός καλύπτει όλες τις βασικές δαπάνες της ΕΕ, από τις επιδοτήσεις στους αγρότες και τα ταμεία συνοχής για την υποστήριξη λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών, μέχρι την κατασκευή μεταφορικών υποδομών και τη βοήθεια σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα σκοπεύει να καταλήξει σε συμφωνία για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ((ΠΔΠ) μέχρι το τέλος του 2026. Αυτό το χρονοδιάγραμμα είναι κρίσιμης σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα νέα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ θα είναι στη θέση τους μέχρι τις αρχές του 2028 χωρίς διακοπή. Ο Κόστα δήλωσε πρόσφατα πως στόχος της Λευκωσίας είναι να φθάσει σε μια διαπραγματευτική θέση μέχρι τα τέλη Ιουνίου.
Για παράδειγμα, η αρχική πρόταση της Επιτροπής επικρίθηκε αμέσως από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές ήταν ιδιαίτερα αντίθετοι στα «εθνικά σχέδια», την ιδέα της Επιτροπής να συγχωνεύσει ταμεία για αγρότες και περιφέρειες (που συνθέτουν περίπου το 50% του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ) σε ενιαία ταμεία υπό τη διαχείριση των 27 κυβερνήσεων της Ένωσης. Αυτό συνιστά μια αλλαγή από το υφιστάμενο σύστημα, όπου οι περιφέρειες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διαχείριση της χρηματοδότησης, και αναμένονται δύο χρόνια εντατικών διαπραγματεύσεων.
Σε ό,τι αφορά την πρόταση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ, εντός του ΠΔΠ, ορισμένα κράτη μέλη αντέδρασαν αρνητικά. Ο υπουργός Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Δημοκρατίας της Σλοβακίας Ρίτσαρντ Τάκατς δήλωσε πως η κυπριακή προεδρία μπορεί να μην είναι επιτυχής σε αυτές τις διαπραγματεύσεις. «Ορισμένα πράγματα δεν θα συμφωνηθούν τελικά στο επίπεδο των υπουργών Γεωργίας. Θα χρειαστεί να αντιμετωπιστούν στο υψηλότερο επίπεδο, δηλ. στο επίπεδο των πρωθυπουργών», είπε ο Τάκατς.
Μεταξύ των υπολοίπων προτεραιοτήτων είναι η ενίσχυση του Κράτους Δικαίου σε όλη την Ένωση, η εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Προσιτής Κατοικίας, η ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και η διασφάλιση της ψηφιακής ηγεσίας της Ένωσης.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ