Μου τηλεφώνησε ένας αφυπηρετήσας Διευθυντής Λυκείου θέλοντας να συζητήσουμε λίγο το προχθεσινό κείμενο και την αναφορά μου στη σημασία της παιδαγωγικής κατάρτισης των εκπαιδευτικών και της συνεργασίας ως βασικού συστατικού μιας επιτυχημένης αντιμετώπισης της σχολικής βίας. Είχα μεταφέρει τη θέση του Γάλλου εμπειρογνώμονα σε θέματα νεανικής παραβατικότητας, καθηγητή Eric Debarbieux, ότι πρέπει να υπάρχει χρόνος στο σχολείο για πραγματική επικοινωνία και συνεργασία μαθητών και εκπαιδευτικών και βέβαια των εκπαιδευτικών μεταξύ τους. Ο Debarbieux μου είχε πει σε συνέντευξη ότι «για τους εκπαιδευτικούς η κατάσταση έχει γίνει δύσκολη με τη “μοναξιά” τους μέσα σε ένα σχολείο όπου η εργασία σε ομάδα δεν υπάρχει ή είναι συγκρουσιακή».
Ο Λυκειάρχης μου περίγραψε μια χαοτική μέρα στο σχολείο του, όπου παρά τις καλές του προθέσεις, παρά την αγάπη του για τα παιδιά, πειθαρχημένα και απείθαρχα, δεν μπόρεσε ν’ αποτρέψει το ξέσπασμα της βίας. Μου ανέφερε την περίπτωση τεσσάρων εφήβων με ακραία παραβατική συμπεριφορά που τους έπεισε με το ειλικρινές ενδιαφέρον του και την έγνοια του γι’ αυτούς, να μπαίνουν στην τάξη, να παρακολουθούν τα μαθήματα, να μην έχουν αποβολές.
Τα πράγματα στράβωσαν μια μέρα καθορισμένη για σχολική εκδρομή όταν τα τέσσερα αγόρια πήγαν στο σχολείο με κοντοπαντέλονα και ξεμάσχαλες φανέλες. Ένας από τους Βοηθούς Διευθυντές είπε στον Διευθυντή ότι δεν πρόκειται να τους επιτρέψει να συμμετάσχουν στην εκδρομή με αυτά τα ρούχα γιατί «θα ρεζιλέψουν» το σχολείο. Ο Διευθυντής αρχικά τους παρακάλεσε να πάνε στα σπίτια τους να αλλάξουν και όταν εκείνοι αρνήθηκαν, είπε στον Βοηθό «ας τους πάρουμε μαζί μας, αφού στον τόπο που θα πάμε δεν έχει κόσμο έτσι κι αλλιώς». Όμως, ο Βοηθός επέμενε και ο Διευθυντής υπαναχώρησε γιατί, όπως μου είπε, «δεν ήθελε ν’ αρχίσει τις κόντρες με τον Βοηθό ή με άλλους καθηγητές, για να μην υπάρχει δυσλειτουργία του σχολείου με αντίκτυπο πάνω σε 600 παιδιά».
Έδωσε, λοιπόν, εντολή και κατέβασαν από το λεωφορείο της εκδρομής τους τέσσερις ανυπάκουους. «Και τότε», μου είπε «ποιος είδε τον Θεό και δεν τον φοβήθηκε. Αναποδογύρισαν καρέκλες και θρανία, έγραψαν με σπρέι στους τοίχους βρισιές κατά των καθηγητών, έκαναν το σχολείο άνω-κάτω».
Πρόσθεσε ότι ενεργώντας με διάθεση συνεργασίας, όπως προτείνει και ο Eric Debarbieux, δεν έκανε αυτό που πίστευε ο ίδιος ότι ήταν το σωστό, αλλά αυτό που ήθελαν οι υφιστάμενοί του. Όμως, δεν κατάφερε να αποφύγει τη βία! Μου είπε ότι ναι, είναι καλό να συνεργάζεσαι και να αποφεύγεις τη «μοναξιά». Αλλά κάποτε πρέπει να αναλαμβάνεις την ευθύνη της «μοναξιάς» και να την επιλέγεις…
Μια χαοτική μέρα στο σχολείο
Ένας πρώην Διευθυντής Λυκείου μοιράστηκε με τον συγγραφέα μια εμπειρία από μια χαοτική μέρα στο σχολείο του, η οποία ανέδειξε τις δυσκολίες αντιμετώπισης της σχολικής βίας. Παρά τις καλές προθέσεις και την αγάπη του για τα παιδιά, ο Διευθυντής δεν μπόρεσε να αποτρέψει την έκρηξη βίας που προκλήθηκε από μια διαφωνία σχετικά με την εμφάνιση τεσσάρων μαθητών που επρόκειτο να συμμετάσχουν σε σχολική εκδρομή. Οι μαθητές, με ακραία παραβατική συμπεριφορά στο παρελθόν, είχαν κερδίσει την εμπιστοσύνη του Διευθυντή και είχαν ενσωματωθεί στο σχολικό περιβάλλον. Ωστόσο, όταν τους απαγορεύτηκε η συμμετοχή στην εκδρομή λόγω της ακατάλληλης ενδυμασίας τους, αντέδρασαν με βανδαλισμούς και καταστροφές στο σχολείο. Ο Διευθυντής αναγνώρισε ότι η προσπάθειά του να συνεργαστεί με τους υφισταμένους του και να αποφύγει συγκρούσεις τον οδήγησε να μην λάβει την απόφαση που θεωρούσε ορθότερη. Παρόλα αυτά, δεν κατάφερε να αποτρέψει τη βία, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ανάληψης ευθύνης και της «μοναξιάς» στην ηγεσία, ακόμη και όταν αυτό σημαίνει να αντιμετωπίσει την αντίθεση των άλλων. Η ιστορία αυτή αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της αντιμετώπισης της σχολικής βίας και την ανάγκη για ισορροπία μεταξύ συνεργασίας, αυστηρότητας και ανάληψης ευθύνης από τους εκπαιδευτικούς και τους διευθυντές.
