Ο καύσωνας κρατά ψηλά τις τιμές τροφίμων

Η δυναμική των τιμών των τροφίμων παίζει σημαντικό ρόλο στις αντιλήψεις των καταναλωτών για τον πληθωρισμό και στις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), μια χούφτα προϊόντων έχουν σχετικά ισχυρή επιρροή τόσο στον πληθωρισμό όσο και στις προσδοκίες που διαμορφώνονται για περίοδο έως ενός έτους.
Η ανάλυση–άρθρο με τίτλο «Μέσα στο καλάθι των τροφίμων: τι κρύβεται πίσω από τον πρόσφατο πληθωρισμό των τροφίμων;», που υπογράφουν οι Κόλμ Μπέιτς, Φρειδερίκε Κουίκ, Ελίζαμπεθ Βίλαντ και Ζιβίλε Ζεκάιτε, αναφέρει ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων παρέμεινε υψηλός φέτος, γεγονός που οφείλεται κυρίως σε λίγα μόνο είδη.
«Μεταξύ των διαφόρων συνιστωσών των τροφίμων του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), οι κύριοι παράγοντες που συνέβαλαν στην αύξηση του μέσου πληθωρισμού το 2025 είναι οι κατηγορίες καφές, τσάι και κακάο, ζάχαρη, μαρμελάδα, μέλι, σοκολάτα και ζαχαρώδη, καθώς και το κρέας. Τους τελευταίους μήνες, ο καφές, το τσάι, το κακάο, τα γλυκά και το κρέας αντιπροσώπευαν πάνω από το 50% του ετήσιου ρυθμού πληθωρισμού τροφίμων, παρά το γεγονός ότι είχαν συντελεστή στάθμισης μικρότερο από 25% στον ΕνΔΤΚ τροφίμων. Αντίθετα, οι συνεισφορές των υπόλοιπων τροφίμων έχουν σε μεγάλο βαθμό ομαλοποιηθεί μετά την απότομη αύξηση του πληθωρισμού την περίοδο 2022-2023», αναφέρουν.
Οι αρθρογράφοι σημειώνουν ότι οι τιμές των βασικών προϊόντων κακάο και καφέ έφτασαν σε νέα υψηλά στις αρχές του 2025, έχοντας υπερδιπλασιαστεί από τον Ιανουάριο του 2024. «Παρότι οι τιμές του κακάο και του καφέ έχουν υποχωρήσει κάπως από τα υψηλότερα επίπεδά τους, οι προηγούμενες αυξήσεις έχουν μετακυλιστεί στις τιμές καταναλωτή με χρονική καθυστέρηση. Οι αυξήσεις αυτές μπορούν εν μέρει να αποδοθούν σε ακραία καιρικά φαινόμενα».
Ομοίως, τα ευρήματα από τις πρόσφατες επαφές της ΕΚΤ με μη χρηματοπιστωτικές εταιρείες υποδηλώνουν ότι οι εξελίξεις στις τιμές των τροφίμων επηρεάζονται και από την κλιματική αλλαγή. «Για παράδειγμα, εκτιμούμε ότι το κύμα καύσωνα του καλοκαιριού του 2025 θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων στη ζώνη του ευρώ κατά 0,4 έως 0,7 ποσοστιαίες μονάδες έπειτα από ένα έτος».
Από την άλλη πλευρά, επισημαίνεται ότι οι τιμές του ευρωπαϊκού κρέατος –ιδίως του βοδινού– έχουν επηρεαστεί από τη συνεχιζόμενη διαρθρωτική μείωση της προσφοράς, εν μέσω ισχυρής ζήτησης. «Ως εκ τούτου, οι τιμές κρέατος στην ευρωπαϊκή αγορά από τον αγρότη κορυφώθηκαν τον Ιούνιο του 2025, κατά 17% υψηλότερα σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2024, πριν υποχωρήσουν ελαφρώς στη συνέχεια».
Όσον αφορά το μέλλον, οι αρθρογράφοι αναφέρουν ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω, υποστηριζόμενος βραχυπρόθεσμα από τη μείωση των προσδοκιών για τις τιμές πώλησης. Οι μακροοικονομικές προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος του Δεκεμβρίου 2025 για τη ζώνη του ευρώ εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός των τροφίμων θα μειωθεί βραχυπρόθεσμα, φτάνοντας το 2,1% το τρίτο τρίμηνο του 2026, και θα παραμείνει σε μέτρια επίπεδα για το υπόλοιπο του χρονικού ορίζοντα.
Σημειώνεται ότι, σε πολύ βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, η εκτίμηση αυτή υποστηρίζεται από τους κατασκευαστές τροφίμων και ποτών στην έρευνα επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς οι προσδοκίες τους για τις τιμές πώλησης τους επόμενους τρεις μήνες έχουν μειωθεί από τον Απρίλιο, υποχωρώντας κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της περιόδου 1999-2019.
Αντίθετα, οι προσδοκίες για τις τιμές πώλησης μεταξύ των λιανοπωλητών τροφίμων, ποτών και καπνού μετριάστηκαν λιγότερο έντονα και παρέμειναν πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο, γεγονός που ενδέχεται να αντανακλά, εν μέρει, τη συνεχιζόμενη υψηλή αύξηση των μισθών στον κλάδο.