Ο Ρώσοι ολιγάρχες στο βίντεο με Λακκοτρύπη και η φερόμενη παράκαμψη κυρώσεων

Τρόποι παράνομων χρηματοδοτήσεων της προεκλογικής του Νίκου Χριστοδουλίδη, ύποπτες δωρεές με παραλήπτη το Προεδρικό και το Ταμείο της Πρώτης Κυρίας, αλλά και μηχανισμοί παράκαμψης κυρώσεων προς όφελος Ρώσων ολιγαρχών, είναι τα όσα αφήνονται να εννοηθούν από το βίντεο που έφερε πολιτικό σεισμό στην Κύπρο και μάλιστα την επομένη της επίσημης τελετής ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Πρωταγωνιστές του βίντεο 8 λεπτών που αναρτήθηκε το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης στην πλατφόρμα Χ από ένα λογαριασμό που έφερε το όνομα «Emily Thompson», ο πρώην Υπουργός Ενέργειας Γιώργος Λακκοτρύπης, ο Διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας Χαράλαμπος Χαραλάμπους και ο διευθυντής του Ομίλου Cyfield, επιχειρηματίας, Γιώργο Χρυσοχόος.
Από την ανάρτηση του βίντεο δεν χρειάστηκαν παρά μόνο μερικές ώρες για να γίνει αυτό viral και να προκαλέσει τσουνάμι πολιτικών αντιδράσεων με κόμματα και Βουλευτές να καλούν την Κυβέρνηση σε εξηγήσεις, και με την τελευταία να κάνει λόγο για ένα μονταρισμένο υλικό, που σκοπό έχει να δώσει παραποιημένα μηνύματα και να πλήξει την Κυπριακή Δημοκρατία στο πλαίσιο υβριδικής επίθεσης.
Οι συζητήσεις των τριών προσώπων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και μεμονωμένα με υποτιθέμενους επενδυτές φαίνεται να καταγράφηκαν με κρυφές κάμερες, με τους διαλόγους τους όπως παρουσιάζονται, να παραπέμπουν σε έναν υπόγειο μηχανισμό χρηματοδοτήσεων της προεκλογικής εκστρατείας του Νίκου Χριστουδουλίδη, σε μια πρακτική ύποπτων δωρεών με ανταλλάγματα προς Προεδρικό και Ταμείο Πρώτης Κυρίας και σε έναν μηχανισμό παράκαμψης ευρωπαϊκών κυρώσεων προς όφελος Ρώσων ολιγαρχών.
Οι αναφορές Λακκοτρύπη σε Ρώσους ολιγάρχες
Σε τρία ξεχωριστά αποσπάσματα στα οποία διακρίνεται να συνομιλεί ο Γιώργος Λακκοτρύπης με τους υποτιθέμενους επενδυτές, τον δείχνει να κάνει αναφορά στο πρόβλημα που είχε η εταιρεία LetterOne – μητρική της κυπριακής εταιρείας Remedica – όταν δύο εκ των μετόχων της, Fridman και Aven, βρέθηκαν στον κατάλογο κυρώσεων της ΕΕ. Ο πρώην Υπουργός φαίνεται να λέει στους ‘επενδυτές’ ότι τελικά οι Ρώσοι «βρήκαν έναν τρόπο» μέσω τρίτου συνεταίρου τους που δεν τέθηκε υπό κυρώσεις, τον Kosogov και πως ο ίδιος μία από τις δουλειές που κάνει είναι να φροντίζει ώστε «η Κύπρος να κρατά μια σταθερή στάση στην ΕΕ ώστε αυτός ο τρίτος να μη μπει υπό κυρώσεις».
Οι διάλογοι όπως ακούγονται στο επίμαχο βίντεο
1o ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Γ.Λ: Η φαρμακευτική εταιρεία, μεταξύ μας, είχε ένα μεγαλύτερο ζήτημα. Η βασική δουλειά που κάνω μαζί τους είναι ότι η μητρική τους εταιρεία, η LetterOne, έχει δύο άτομα που βρίσκονται υπό κυρώσεις. Είχαν τον Fridman και τον Aven ως δύο από τους μετόχους τους. Και ο τρίτος είναι ο Kosogov, αν τον γνωρίζεις. Ο Fridman και ο Aven είναι υπό κυρώσεις, αλλά βρήκαν έναν τρόπο.
Οι Ρώσοι, οι Ρώσοι ολιγάρχες. Πέρα από όλα τα άλλα που κάνω με τη Remedica, φροντίζω επίσης η Κύπρος να κρατά μια σταθερή στάση στην ΕΕ ώστε αυτός ο τρίτος να μη μπει υπό κυρώσεις.
— Πώς το κάνεις αυτό;
Γ.Λ.: Μιλάω με τον Πρόεδρο…
2ο ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Γ.Λ.: Η Remedica, η φαρμακευτική εταιρεία.
— Ναι.
Γ.Λ.: Μετά από δική μου συμβουλή, δώρισαν 75.000 ευρώ στο Προεδρικό Μέγαρο. Έτσι τράβηξαν την προσοχή του Προέδρου. Γιατί εγώ κανόνισα ένα τηλεφώνημα μεταξύ του προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του είπε: «Κοιτάξτε, κύριε Πρόεδρε, πρόκειται να δωρίσουμε 75.000 ευρώ».
3ο ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
— Ανέφερες ότι είχες αυτό το ζήτημα με τη φαρμακευτική εταιρεία.
Γ.Λ.: Ναι.
— Είχαν προβλήματα με τις τοπικές αρχές κ.λπ.
Γ.Λ.: Ναι.
— Και μετά τους πήγες στον Πρόεδρο, σωστά;
Γ.Λ.: Ναι. Εκδόθηκε η άδεια μέσα σε μία εβδομάδα. Δύο εβδομάδες.
— Όχι, αλλά όταν πήγαν στον Πρόεδρο.
Γ.Λ.: Ναι.
— Η γραφειοκρατία υπήρχε ακόμα;
Γ.Λ.: Ναι. Και ο Πρόεδρος λέει: «Το θέλω αυτό να γίνει».
Με τη δημοσίευση του βίντεο την περασμένη Παρασκευή η κυπριακή εταιρεία Remedica, στην οποία αναφέρεται σε σημεία του βίντεο ο Γιώργος Λακκοτρύπης, εξέδωσε ανακοίνωση σημειώνοντας πως:
«Η Remedica έχει λάβει γνώση ενός βίντεο που κυκλοφορεί στα Mέσα Eνημέρωσης σχετικά με τον ιδιοκτήτη της LetterOne και επιθυμεί να προβεί σε δύο δηλώσεις. Πρώτον, η LetterOne δεν τελεί υπό καθεστώς κυρώσεων και είναι πλήρως διαχωρισμένη από τους μετόχους της που υπόκεινται σε κυρώσεις. Οι μετοχικές συμμετοχές των εν λόγω ατόμων είναι δεσμευμένες, τα άτομα αυτά δεν ασκούν καμία επιρροή ούτε αποκομίζουν οποιοδήποτε όφελος από τη LetterOne, και η LetterOne δεν τους εκπροσωπεί ούτε ενεργεί εξ ονόματός τους. Δεύτερον, ούτε η LetterOne ούτε η Remedica έχουν προβεί σε οποιεσδήποτε πολιτικές δωρεές προς όφελος του Προέδρου Χριστοδουλίδη. H LetterOne ανταποκρίθηκε σε δημόσια έκκληση της Κυπριακής Δημοκρατίας για στήριξη των πληγέντων από τις καταστροφικές πυρκαγιές του περασμένου έτους, οι οποίες επηρέασαν και μέλη του προσωπικού της Remedica. Τον Ιούλιο του 2025 η LetterOne προέβη σε δωρεά ύψους 75.000 ευρώ στον επίσημο Λογαριασμό Στήριξης Πυρκαγιών της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία είναι πλήρως τεκμηριωμένη με τα σχετικά έγγραφα»
Ποια είναι η LetterOne
Σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα του διεθνούς τύπου σε σχέση με το ιστορικό της LetterOne, αυτή έχει έδρα το Λουξεμβούργο και ιδρύθηκε το 2013 από τον Ρώσο ολιγάρχη Mikhail Fridman και τους εταίρους του στον όμιλο Alfa, German Khan και Alexei Kuzmichev. Συνέταιροι μάλιστα στο εταιρικό σχήμα στο οποίο ο Fridman ανέλαβε τη θέση του προέδρου ήταν ακόμη δύο επιχειρηματίες, οι Petr Aven και Andrei Kosogov.
Ο Fridman, Khan και Kuzmichev, κατέχοντας την πλειοψηφία του μετοχικού της κεφαλαίου, στόχευσε σε επενδύσεις σε διεθνή έργα στους τομείς της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών, των χρηματοοικονομικών, της τεχνολογίας και άλλους. Μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου 2013, εξάλλου, η LetterOne διαχειριζόταν περιουσιακά στοιχεία ύψους 29 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της LetterOne τον Οκτώβριο του 2021, το τμήμα του ομίλου της LetterOne, η L1 Health, εξαγόρασε τη Remedica Ltd. στο πλαίσιο κοινοπραξίας με την Blantyre Capital, ενώ το 2023, η LetterOne έγινε ο αποκλειστικός ιδιοκτήτης της Remedica.
Η εισβολή στην Ουκρανία και οι κυρώσεις
Σε δημοσίευμα του Guardian ημερομηνίας 7 Μαρτίου 2022, αναφέρεται ότι στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, οι Ρώσοι ολιγάρχες Mikhail Fridman και Peter Aven — οι οποίοι κατείχαν σχεδόν το 50% της LetterOne — είδαν τις μετοχές τους να «παγώνουν» ως αποτέλεσμα της συμπερίληψής τους στον κατάλογο κυρώσεων της ΕΕ, ενώ λίγο αργότερα παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους στο ΔΣ της εταιρείας.
Την παραίτηση των δύο επιχειρηματιών, ακολούθησε η παραίτηση λίγες μέρες αργότερα και των German Khan, Alexei Kuzmichev , αλλά και ενός ακόμη μετόχου του Andrei Kosogov. Η εταιρεία μάλιστα σε ανακοίνωσή της τόνιζε, όπως έγραφε ο Guardian, ότι σε κανένα από αυτά τα τρία άτομα δεν έχουν επιβληθεί κυρώσεις, αλλά πιστεύουν ότι η ενέργεια αυτή είναι η σωστή για τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της LetterOne, των εργαζομένων της και των πολλών θέσεων εργασίας που υποστηρίζει μέσω των εταιρειών του χαρτοφυλακίου της.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ανοικτή επιστολή Στεφάνου προς Πρόεδρο: «Έπρεπε ήδη να είχατε παύσει τον Χαραλάμπους» | AlphaNews
Μεταβίβαση και πώληση μεριδίων από άλλους μετόχους
Την ίδια χρονιά, το 2022, εκτός από την παραίτηση των δύο υπό κύρωση Ρώσων ολιγαρχών – Fridman και Aven – και των τριών συνεταίρων τους που παρέμεναν εκτός κυρώσεων – Khan, Kuzmichev και Kosogov – σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές και στο μετοχικό κεφάλαιο της LetterOne, αφού οι Khan και Kuzmichev μεταβίβασαν ή πούλησαν τα μερίδιά τους στον Kosogov.
Όπως αναφέρει η ρωσική εφημερίδα «Vedomosti» σε δημοσίευμα της ημερομηνίας 10 Δεκεμβρίου 2024, επικαλούμενη απόφαση του High Court of England and Wales (LetterOne v SSBEIS, 20/11/2024), οι συνιδρυτές German Khan και Alexey Kuzmichev μεταβίβασαν ή πούλησαν τα μερίδιά τους στον Andrei Kosogov. Συγκεκριμένα, Khan και Kuzmichev δάνεισαν, όπως αναφέρεται, περισσότερα από 7 δισ. δολάρια στον Kosogov για να αγοράσει τις μετοχές τους, με αποτέλεσμα ο τελευταίος – μη κυρωμένος από την ΕΕ – να γίνει ο μεγαλύτερος μέτοχος της εταιρείας.
Μάλιστα, στην απόφαση του High Court of England and Wales (LetterOne v SSBEIS) η οποία είναι δημοσιευμένη αυτούσια, αναφέρεται συγκεκριμένα ότι ο κ. Khan και ο κ. Kuzmichev είχαν πουλήσει τις μετοχές τους σε μια υποψήφια εταιρεία, της οποίας ο UBO (τελικός ωφελούμενος) ήταν ο κ. Kosogov, ο οποίος δεν είχε συμπεριληφθεί στον κατάλογο κυρώσεων της ΕΕ. Συνεχίζοντας στο κείμενο της απόφασης του βρετανικού δικαστηρίου, σημειωνόταν ότι οι μόνοι τελικά ωφελούμενοι εντός του Ομίλου που υπόκεινται σε κυρώσεις ήταν ο κ. Fridman (ο οποίος στην πραγματικότητα έλεγχε ποσοστό 37,9% στις εταιρείες χαρτοφυλακίου του Ομίλου) και ο κ. Aven (ο οποίος στην πραγματικότητα έλεγχε ποσοστό 12,1%), δηλαδή μαζί, δεν είχαν μερίδιο μεγαλύτερο από 50% στον Όμιλο.
Σύμφωνα με υπόμνημα νομικής ανάλυσης, ημερομηνίας 29 Απριλίου 2024, σχετικά με τον αντίκτυπο των κυρώσεων της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ σε εταιρεία συνδεδεμένη με τον επιχειρηματικό Όμιλο, λόγω συμπερίληψης ορισμένων ατόμων στους καταλόγους κυρώσεων, το μεγαλύτερο μέρος του μετοχικού κεφαλαίου της LetterOne (47,2%) κατείχε εταιρεία με τελικό ωφελούμενο τον Kosogov.
Βέβαια θα πρέπει να σημειωθεί πως οι όποιες αλλαγές έγιναν στη LetterOne, είτε σε σχέση με το ΔΣ της, είτε σε σχέση με το μετοχικό της κεφάλαιο, έγιναν μέσα στα νόμιμα πλαίσια και τους κανονισμούς που καθορίζουν τον τρόπο λειτουργίας εταιρικών σχημάτων στην Ευρώπη.
Η ΕΕ και ο Κανονισμός Κυρώσεων
Σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ 269/2014 περί Κυρώσεων, αυτός προνοεί για φυσικά ή νομικά πρόσωπα που συμπεριλαμβάνονται στην μαύρη λίστα της ΕΕ, το πάγωμα των περιουσιακών τους στοιχείων και την απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε αυτά, αφού κατά την ΕΕ οι μετοχές συνιστούν «κεφάλαιο ή οικονομικό πόρο» υπό την έννοια της πιο πάνω απαγόρευσης.
Εάν μια εταιρεία ανήκει ή ελέγχεται από κυρωμένο μέτοχο, οικονομικοί πόροι της εταιρείας θεωρούνται ότι είναι έμμεσα στη διάθεση του κυρωμένου.
Εξάλλου, σύμφωνα με την πάγια ερμηνεία της ΕΕ (Commission / Council guidance), μια εταιρεία θεωρείται ελεγχόμενη από κυρωμένο πρόσωπο όταν: κατέχει ≥50% του κεφαλαίου, ή έχει δεσπόζουσα επιρροή (π.χ. διορισμός ΔΣ, δικαίωμα veto, έλεγχος στρατηγικών αποφάσεων).
Πάντως, το θέμα της παράκαμψης κυρώσεων μέσω μεταφορών περιουσιακών στοιχείων Ρώσων ολιγαρχών έχει απασχολήσει από το 2022 και μετά την ΕΕ η οποία έχει επανειλημμένα αυστηροποιήσει το πλαίσιο των κυρώσεων κατά της Ρωσίας ώστε να αποτρέψει την παράκαμψη τους από τρίτες χώρες, επιχειρήσεις ή μεταφορικά δίκτυα που χρησιμοποιούνται για να αλλοιώσουν τον στόχο ή την επίδρασή τους. Η προσπάθεια αυτή έχει ως στόχο να κλείσει «παραθυράκια» και να ενισχύσει τη συμμόρφωση τόσο εντός ΕΕ όσο και διεθνώς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Συνδρομή από το εξωτερικό ζήτησε η Λευκωσία για το επίμαχο βίντεο | AlphaNews