Ποια είναι η Μαριάμ Ρατζαβί που προβάλλεται ως «έτοιμη λύση» για το Ιράν – Το κίνημά της και η οικονομική στήριξη

Η Μαριάμ Ρατζαβί ανήκει στη γενιά των Ιρανών που πίστεψαν αρχικά ότι η Ιρανική Επανάσταση του 1979 θα οδηγούσε σε ένα πλουραλιστικό, μετα-μοναρχικό πολιτικό σύστημα. Η προσδοκία αυτή διαψεύστηκε σύντομα, καθώς η σύγκρουση μεταξύ του νεοσύστατου θεοκρατικού καθεστώτος και ισλαμοαριστερών οργανώσεων εξελίχθηκε σε βίαιη και αμείλικτη αντιπαράθεση.
Η ίδια εντάχθηκε από νωρίς στο κίνημα των Mujahedin-e Khalq(MEK), το οποίο βρέθηκε στο στόχαστρο του καθεστώτος Χομεϊνί. Μαζικές εκτελέσεις, φυλακίσεις και διώξεις ανάγκασαν την ηγεσία του MEK να εγκαταλείψει τη χώρα. Η Ρατζαβί ακολούθησε τον δρόμο της εξορίας – πρώτα στη Γαλλία, έπειτα στο Ιράκ, και ξανά στην Ευρώπη μετά το 2003.
Το δίκτυο που εκπροσωπεί
Η Ρατζαβί δεν δρα μόνη. Εκφράζει το Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης του Ιράν (NCRI), έναν ομπρελοειδή πολιτικό σχηματισμό με σαφή ιεραρχία, δομή και στρατηγικό σχεδιασμό. Το MEK αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του.
Πρόκειται για ένα κλειστό, πειθαρχημένο και εξαιρετικά οργανωμένο δίκτυο, με εμπειρία δεκαετιών στην παρανομία, στην επιβίωση υπό διωγμό και στη διεθνή πολιτική πίεση. Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό -η οργανωτική συνοχή- είναι που το διαφοροποιεί από άλλες εξόριστες αντιπολιτεύσεις.
Ποιος τη χρηματοδοτεί
Εδώ το τοπίο γίνεται προσεκτικά θολό. Η Ρατζαβί και το NCRI υποστηρίζουν ότι χρηματοδοτούνται από την ιρανική διασπορά, μέσω δωρεών και εκστρατειών υποστήριξης. Δεν υπάρχουν αποδείξεις άμεσης κρατικής χρηματοδότησης από δυτικές κυβερνήσεις.
Ωστόσο, η παρουσία πρώην υψηλόβαθμων δυτικών αξιωματούχων σε εκδηλώσεις της -ιδίως από ΗΠΑ και Ευρώπη- δείχνει πολιτική ανοχή και έμμεση στήριξη. Για τη Δύση, η Ρατζαβί λειτουργεί ως θεσμικά «χρήσιμη» αντιπολίτευση: οργανωμένη, προβλέψιμη, απολύτως εχθρική προς την Τεχεράνη.
Γιατί φαντάζει πιο «έτοιμη» από τον βασιλικό οίκο
Οι απόγονοι του τελευταίου Σάχη, με πιο προβεβλημένο τον Ρεζά Παχλαβί, διαθέτουν αναγνωρισιμότητα αλλά όχι μηχανισμό. Εκφράζουν νοσταλγία, όχι πολιτική υποδομή. Δεν έχουν κόμμα, δεν έχουν δίκτυο, δεν έχουν πειθαρχημένη βάση. Η Ρατζαβί, αντίθετα, εμφανίζεται με σχέδιο μετάβασης, δεκαετές πολιτικό πρόγραμμα, σαφή θεσμική πρόταση και έτοιμο διοικητικό κορμό. Δεν υπόσχεται επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ρήξη με αυτό.
Το ρίσκο της «έτοιμης λύσης»
Το πρόβλημα παραμένει η κοινωνική νομιμοποίηση εντός Ιράν. Το MEK δεν διαθέτει ευρεία λαϊκή αποδοχή και κουβαλά ιστορικά τραύματα, ειδικά από την περίοδο της συνεργασίας του με το Ιράκ στον πόλεμο της δεκαετίας του ’80. Όμως, σε ένα σενάριο απότομης κατάρρευσης του καθεστώτος, η πολιτική δεν θα κριθεί μόνο από τη δημοφιλία αλλά από την ετοιμότητα.
Η Μαριάμ Ρατζαβί δεν είναι η πιο αγαπητή επιλογή για το Ιράν. Είναι όμως η πιο οργανωμένη. Σε ένα σύστημα που μπορεί να σπάσει απότομα, αυτό το στοιχείο ίσως αποδειχθεί καθοριστικό. Αν υπάρξει κενό εξουσίας, εκείνη δεν θα το αναζητά. Θα βρίσκεται ήδη εκεί.
Δείτε εδώ το σημερινό της μήνυμα προς τον ιρανικό λαό: