Προκλήσεις και προοπτικές για τις διεθνείς επιχειρήσεις στην Κύπρο

Πρόεδρος Κυπριακού Συνδέσμου Διεθνών Επιχειρήσεων (CIBA)
Η Κύπρος έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να διατηρήσει τον ρόλο της ως περιφερειακό επιχειρηματικό κέντρο, προσελκύοντας διεθνείς επιχειρήσεις από στρατηγικούς τομείς όπως η τεχνολογία, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η ναυτιλία και τα επενδυτικά κεφάλαια. Ωστόσο, καθώς η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας και έντονου ανταγωνισμού, το 2026 ενδέχεται να αναδειχθεί σε κρίσιμο έτος για τη βιωσιμότητα και την περαιτέρω ανάπτυξη των διεθνών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο νησί.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή συνεχίζουν να διαμορφώνουν το εξωτερικό περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις. Παρά τη θεσμική σταθερότητα που προσφέρει η Κύπρος, οι διεθνείς εταιρείες καλούνται να ενσωματώσουν στον στρατηγικό τους σχεδιασμό κινδύνους που σχετίζονται με την ενεργειακή ασφάλεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις διασυνοριακές ροές κεφαλαίων. Η ικανότητα προσαρμογής και η ανθεκτικότητα καθίστανται κρίσιμα στοιχεία ανταγωνιστικότητας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αυστηρότερες ρυθμιστικές απαιτήσεις σε θέματα φορολογικής διαφάνειας, εταιρικής διακυβέρνησης και ESG αναμένεται να ενταθούν περαιτέρω. Για τις διεθνείς επιχειρήσεις στην Κύπρο, η συμμόρφωση με αυτά τα πρότυπα συνεπάγεται αυξημένο κόστος και διοικητική πολυπλοκότητα. Παράλληλα, όμως, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη θωράκιση της αξιοπιστίας της χώρας και για τη διατήρηση πρόσβασης σε διεθνείς αγορές και επενδυτικά κεφάλαια. Η πρόκληση δεν έγκειται στην υιοθέτηση των κανόνων, αλλά στην ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα με την οποία εφαρμόζονται.
Ένα από τα πιο επίμονα και στρατηγικής σημασίας ζητήματα παραμένει η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Η μικρή εγχώρια αγορά εργασίας, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτηση για επαγγελματίες υψηλής εξειδίκευσης σε τομείς όπως η τεχνολογία και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, δημιουργεί πιέσεις για τις διεθνείς επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή εξετάζουν την εγκατάστασή τους στην Κύπρο. Η προσέλκυση ταλέντων από το εξωτερικό και η επένδυση στη συνεχή κατάρτιση αποτελούν πλέον αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο CIBA δημιούργησε εξειδικευμένη Επιτροπή Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, με στόχο τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ ακαδημαϊκής εκπαίδευσης και πραγματικών αναγκών της αγοράς εργασίας. Μέσα από συνεργασία με τα πανεπιστήμια, επιδιώκεται ο εμπλουτισμός των προγραμμάτων σπουδών με πρακτικές δεξιότητες που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των διεθνών επιχειρήσεων. Η εν λόγω προσπάθεια αποκτά ιδιαίτερη σημασία και σε επίπεδο επενδυτικής στρατηγικής. Όσοι αξιολογούν την Κύπρο ως πιθανό επενδυτικό προορισμό δεν εξετάζουν πλέον μόνο το φορολογικό ή το ρυθμιστικό πλαίσιο, αλλά και τη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού με τις κατάλληλες δεξιότητες. Η διασφάλιση ενός σύγχρονου, ευέλικτου και επαρκώς καταρτισμένου εργατικού δυναμικού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα και τη μακροπρόθεσμη επιτυχία των διεθνών επιχειρήσεων στη χώρα.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός επιταχύνεται και το 2026 αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για επιχειρησιακές αλλαγές. Η υιοθέτηση τεχνολογιών αυτοματοποίησης και τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα. Την ίδια στιγμή, η κυβερνοασφάλεια και η προστασία δεδομένων αναδεικνύονται σε κρίσιμους παράγοντες εμπιστοσύνης. Η συμμόρφωση με ευρωπαϊκούς κανονισμούς δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπική υποχρέωση, αλλά ως επένδυση στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το ενεργειακό κόστος, το οποίο επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας. Η πράσινη μετάβαση προσφέρει ευκαιρίες, αλλά προϋποθέτει σταθερό πλαίσιο, προβλεψιμότητα και, κυρίως, ταχεία υλοποίηση ενεργειακών έργων. Οι καθυστερήσεις υπονομεύουν τόσο την επιχειρηματική εμπιστοσύνη όσο και τη δυνατότητα της χώρας να ευθυγραμμιστεί με τους ευρωπαϊκούς στόχους βιωσιμότητας.
Το πλέον καθοριστικό ζήτημα, ωστόσο, αφορά την ανάγκη ουσιαστικής επίλυσης διαρθρωτικών προβλημάτων και προώθησης μεταρρυθμίσεων. Η ενίσχυση των υποδομών, η ψηφιακή αναβάθμιση του δημόσιου τομέα και η βελτίωση της αποδοτικότητας του κράτους δεν μπορούν να παραμένουν σε επίπεδο εξαγγελιών. Οι διεθνείς και εγχώριες επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν σημαντικές καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, στη διεκπεραίωση διαδικασιών και στη λήψη αποφάσεων. Οι καθυστερήσεις αυτές μεταφράζονται σε κόστος, αβεβαιότητα και, τελικά, σε απώλεια επενδυτικών ευκαιριών.
Η Κύπρος οφείλει να κινηθεί άμεσα και με αποφασιστικότητα. Η απλοποίηση διαδικασιών, η ουσιαστική ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και η καθιέρωση σαφών χρονοδιαγραμμάτων δεν αποτελούν απλώς διοικητικές βελτιώσεις, αλλά κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που θα καθορίσουν τη θέση της χώρας στον διεθνή επιχειρηματικό χάρτη.
Παράλληλα, το ζήτημα της συνδεσιμότητας αποκτά στρατηγική σημασία. Η αεροπορική, ψηφιακή και ενεργειακή διασύνδεση με την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προσέλκυση και διατήρηση διεθνών επιχειρήσεων. Η ενίσχυση της συνδεσιμότητας δεν είναι απλώς θέμα υποδομών, αλλά ζήτημα οικονομικής ανταγωνιστικότητας και γεωοικονομικής στρατηγικής.
Η Κύπρος διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, όμως η μετατροπή τους σε βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη προϋποθέτει πολιτική βούληση, ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων και αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις που θα απαντούν στα πραγματικά προβλήματα της επιχειρηματικής κοινότητας.
Το 2026 μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής. Το αν θα μετατραπεί σε έτος εδραίωσης ή χαμένης ευκαιρίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίσει έγκαιρα τις αδυναμίες της και να υποστηρίξει έμπρακτα την επιχειρηματικότητα.