Πλήθος κατά τη χρονιά που πέρασε τα βιβλία και οι εκδόσεις για την ποίηση και για το πρόσωπο του Κ. Π. Καβάφη. Η βιβλιογραφία αυξάνει καθημερινά, έχοντας αποκτήσει πλέον έναν δυσθεώρητο όγκο που άλλοτε απευθύνεται στους ειδικούς και άλλοτε στο ευρύτερο κοινό. Η έκδοση των καβαφικών ποιημάτων από τον Καταλανό νεοελληνιστή Eusebi Ayensa, ο οποίος έχει μεταξύ άλλων χρηματίσει διευθυντής του Ινστιτούτου Θερβάντες στην Αθήνα, είναι πιθανόν το σημαντικότερο εκδοτικό έργο για τον Καβάφη μετά από τις ιστορικές εκδόσεις του Γ. Π. Σαββίδη. Έργο που απευθύνεται με την εκδοτική και με τη φιλολογική του πληρότητα τόσο στους εδικούς όσο και σε όσους θέλουν να έχουν στη βιβλιοθήκη τους έναν ασφαλή οδηγό για την περιήγησή τους στον πολύτροπο καβαφικό κόσμο.
Η έκδοση του Αγιένσα σε δύο τυποτεχνικά εξαιρετικά επιμελημένους τόμους από τη Διόπτρα, σε δύο τόμους που θέλουν να θυμίσουν τα φυλλάδια μέσω των οποίων διέδιδε ο ποιητής όσο ήταν εν ζωή την τέχνη του, έχει έναν σαφή στόχο: την αποκατάσταση της πρωτογενούς μορφής των ποιημάτων, βάσει των τριών μεγάλων αρχείων (Ίδρυμα Ωνάση, ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, Μουσείο Μπενάκη). Ο Αγιένσα στηρίζεται στα χειρόγραφα του Καβάφη, στα ξεχωριστά φυλλάδια που όπως είπαμε τύπωνε ο ίδιος, και σε ανέκδοτο υλικό από τα τρία μνημονευμένα αρχεία. Τέτοιου τύπου δεδομένα επιτρέπουν στον νεότερο εκδότη του Καβάφη την ακριβέστερη αποτύπωση των διορθώσεων του ποιητή, την ανασύσταση της χρονολογικής εξέλιξης της ποίησής του, καθώς και την ενσωμάτωση στο συνολικό του έργο των ατελών, των κρυμμένων και των αποκηρυγμένων ποιημάτων, όπως έχουν χαρακτηριστεί και κατηγοριοποιηθεί σε παλαιότερες φάσεις προσέγγισης και μελέτης της δουλειάς του.
Η υιοθέτηση του πολυτονικού συστήματος μας πηγαίνει κοντά στην ιστορική εικόνα των ποιημάτων, ακόμα κι αν παραμένει κάπως ανοίκεια για τον σύγχρονο αναγνώστη, ο οποίος βρίσκει, παρά τις όποιες δυσκολίες, την ευκαιρία να αφιερώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο περισσότερο χρόνο στην ανάγνωση και στην κατανόηση του πρωτότυπου υλικού, όπως έχει παρατηρήσει και ο Τάκης Καγιαλής, ένας από τους σημαντικότερους σημερινούς καβαφιστές.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο και θεμέλιο λίθο της έκδοσης Αγιένσα αποτελεί ο εξαντλητικός (και παρόλα αυτά ουδόλως βαρετός) σχολιασμός των ποιημάτων. Σχολιασμός όχι εγκυκλοπαιδικός και φορτωμένος με αδιάφορες λεπτομέρειες, αλλά βασισμένος στις διαφορετικές εκδοχές στίχων, όπως σώζονται πρωτίστως στο αρχείο Καβάφη του Ιδρύματος Ωνάση, σε αποσπάσματα από καβαφικά σημειώματα, σε άρθρα, σε σχόλια, σε μαρτυρίες και στην αλληλογραφία του ποιητή, πολλά στοιχεία εκ των οποίων επίσης προέρχονται από το αρχείο του. Ο Αγιένσα θα παραπέμψει επίσης σε έργα της ευρωπαϊκής γραμματείας τα οποία έχουν συσχετιστεί από τη φιλολογία και από την κριτική με τον Καβάφη, υποδεικνύοντας τον από καιρό αναγνωρισμένο διεθνή χαρακτήρα του έργου του, και διατρέχοντας εκ παραλλήλου ένα εκτενές φάσμα της καβαφικής κριτικής, από την εποχή της νιότης του μέχρι και τις ημέρες μας.
Ο Αγιένσα παραδίδει μια έκδοση για όλους: για όσους αγαπούν τον Καβάφη και επιθυμούν να τον απολαύσουν σε ένα ριζικά ανακαινισμένο και διευρυμένο πλαίσιο, για όσους προτιμούν και την πορεία της κριτικής υποδοχής του (αρνητικής και θετικής) μέσα στον χρόνο, για όσους έχουν συνειδητοποιήσει το παγκόσμιο βάρος του και ζητούν να το επιβεβαιώσουν, για όσους ψάχνουν τους δεσμούς του με την Ιστορία, με την ελληνιστική περίοδο, με την αρχαιολογία και με τον μύθο, για όσους ενδιαφέρονται για τις περιπέτειές του με τον έρωτα και με την αισθησιακή εμπειρία μα και για εκείνους που τον βλέπουν ως μέρος αναπόσπαστο της «τέχνης της ποιήσεως», όπως θα το έλεγε κι ο ίδιος, σαν έναν ανεξάντλητο και αδιάκοπο πομπό πλην και δέκτη και αναπαραγωγό μιας γλώσσας, η οποία πριν και πάνω απ’ όλα, ξέρει να μας κάνει πώς να ταξιδέψουμε ελεύθερα στις πλέον διαφορετικές μεταξύ τους θάλασσες και ηπείρους.
Σημαντική νέα έκδοση των ποιημάτων του Καβάφη από τον Καταλανό νεοελληνιστή Eusebi Ayensa
Ο Καταλανός νεοελληνιστής Eusebi Ayensa παρουσιάζει μια νέα, σημαντική έκδοση των ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη, η οποία θεωρείται από πολλούς το σημαντικότερο εκδοτικό έργο για τον ποιητή μετά τις εκδόσεις του Γ.Π. Σαββίδη. Η έκδοση, σε δύο τόμους από τη Διόπτρα, επιδιώκει την αποκατάσταση της πρωτογενούς μορφής των ποιημάτων, βασιζόμενη σε τρία μεγάλα αρχεία: το Ίδρυμα Ωνάση, την ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ και το Μουσείο Μπενάκη. Ο Αγιένσα χρησιμοποιεί χειρόγραφα, ανέκδοτο υλικό και τις εκδοχές των ποιημάτων που τύπωνε ο ίδιος ο Καβάφης, για να προσφέρει μια ακριβέστερη χρονολογική εξέλιξη της ποίησής του και να ενσωματώσει ατελή και αποκηρυγμένα ποιήματα. Η έκδοση χαρακτηρίζεται από την επιμέλεια της τυπογραφίας, που μιμείται τα φυλλάδια που διέδιδε ο Καβάφης, και την υιοθέτηση του πολυτονικού συστήματος, το οποίο, αν και ίσως δυσκολεύει τον σύγχρονο αναγνώστη, ενθαρρύνει την προσεκτική ανάγνωση και κατανόηση του πρωτότυπου κειμένου. Ο Τάκης Καγιαλής επισημαίνει ότι η ανάγκη για περισσότερο χρόνο στην ανάγνωση είναι ένα θετικό αποτέλεσμα της χρήσης του πολυτονικού. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της έκδοσης είναι ο εξαντλητικός σχολιασμός των ποιημάτων, ο οποίος βασίζεται σε εκδοχές στίχων, σημειώματα, άρθρα, μαρτυρίες και αλληλογραφία του Καβάφη, πολλά από τα οποία προέρχονται από το αρχείο του Ιδρύματος Ωνάση. Ο Αγιένσα συνδέει επίσης το έργο του Καβάφη με την ευρωπαϊκή γραμματεία και παρουσιάζει μια εκτενή επισκόπηση της καβαφικής κριτικής. Συνολικά, η έκδοση του Αγιένσα φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν ολοκληρωμένο οδηγό για την εξερεύνηση του καβαφικού κόσμου, απευθυνόμενη τόσο σε ειδικούς όσο και σε απλούς αναγνώστες που επιθυμούν να γνωρίσουν καλύτερα τον σπουδαίο Έλληνα ποιητή.
