Σκέψεις για τη νέα χρονιά: Θετική αφετηρία, όχι όμως εφησυχασμός

Διοικητής Κεντρικής Τράπεζας
Η χρονιά που ανατέλλει βρίσκει την κυπριακή οικονομία και τον τραπεζικό τομέα σε μια θετική αφετηρία. Η κυπριακή οικονομία διατηρεί στέρεες προοπτικές με ένα ρυθμό ανάπτυξης πέριξ του 3% την επόμενη περίοδο, σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ένα δημόσιο χρέος σε σταθερή πτωτική τροχιά, με τον δείκτη χρέους ως προς το ΑΕΠ να υποχωρεί κάτω από το όριο του 60% (το όριο της Συνθήκης του Μάαστριχτ) μετά από αρκετά χρόνια. Παράλληλα, ο πληθωρισμός προβλέπεται να διατηρηθεί στα επίπεδα του 2%, ενώ η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική και κινείται σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης.
Ωστόσο, το διεθνές περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από διαταραχές και γεωπολιτική μεταβλητότητα, επιβάλλει σύνεση, εγρήγορση και ευελιξία. Η χώρα μας ως μια μικρή, ανοιχτή οικονομία, θα πρέπει να διατηρεί επαρκή δημοσιονομικά αποθέματα, σε περίπτωση επανεμφάνισης καθοδικών κινδύνων. Συνίσταται η πολιτική συγκράτησης των ανελαστικών δαπανών και η προώθηση μεταρρυθμίσεων, που να έχουν στο επίκεντρο την παραγωγικότητα. Σε αυτό το σημείο, θα επαναλάβω αυτό που δήλωσα ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών κατά τη συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026: Η ενίσχυση της παραγωγικότητας πρέπει να αποτελεί τον πυρήνα όλων των μεταρρυθμίσεων. Η αυξημένη παραγωγικότητα συγκρατεί τον πληθωρισμό, βελτιώνει τους δημοσιονομικούς δείκτες και καθιστά τη χώρα μας πιο ανταγωνιστική.
Η οικονομία της ευρωζώνης παρουσίασε σημάδια ανθεκτικότητας. Ο πληθωρισμός διατηρείται κοντά στο μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%. Η Ευρώπη, όμως, καλείται να λάβει σημαντικές αποφάσεις που να ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά της, την ώρα που τεκτονικές αλλαγές θέτουν εν αμφιβόλω το μοντέλο ανάπτυξής της, που ίσχυε εδώ και δεκαετίες. Συνεπώς, θα πρέπει να επιτευχθεί η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και να προωθηθεί η πρωτοβουλία για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, πρωτοβουλίες που μπορεί, μαζί με την μείωση των εσωτερικών εμποδίων στο εμπόριο και την απλοποίηση των κανόνων, να ξεκλειδώσουν τη δυνητική ανάπτυξη. Ένα άλλο σημαντικό έργο είναι το ψηφιακό ευρώ, που αποτελεί την ψηφιακή έκδοση του ενιαίου μας νομίσματος, 25 χρόνια μετά την εισαγωγή του. Καθώς ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι επιλέγουν τις ψηφιακές πληρωμές, πιστεύω είναι επιτακτική ανάγκη να θεσπιστεί το ψηφιακό ευρώ, μια ψηφιακή μορφή μετρητών, που θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα. Το 2026 θεωρείται μια κρίσιμη χρονιά για το ψηφιακό ευρώ, αφού αναμένεται να εκδοθεί η νομοθετική πράξη. Εφόσον θεσπιστεί νομοθεσία, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να ξεκινήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα το 2027 και το Ευρωσύστημα θα μπορεί να είναι έτοιμο για μια ενδεχόμενη πρώτη έκδοση του ψηφιακού ευρώ εντός του 2029.
Από ισχυρή αφετηρία ξεκινά το 2026 και το κυπριακό τραπεζικό σύστημα, το οποίο τη χρονιά που μας πέρασε διατήρησε υψηλά επίπεδα κεφαλαιακής επάρκειας, ενώ το επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η κερδοφορία διατηρήθηκε σε ικανοποιητικά επίπεδα, αν και καταγράφηκαν τάσεις ομαλοποίησης, ως αποτέλεσμα της ομαλοποίησης της νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ωστόσο, οι προκλήσεις είναι υπαρκτές. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η κυβερνοασφάλεια, οι κλιματικοί κίνδυνοι επιβάλλουν επαγρύπνηση, ώστε το τραπεζικό σύστημα να προστατευτεί από απρόβλεπτες εξελίξεις. Την ίδια ώρα, οι τράπεζες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξανόμενο ανταγωνισμό από ψηφιακές τράπεζες και εταιρείες που εκπίπτουν του παραδοσιακού τραπεζικού φάσματος.
Για αυτό ακριβώς το λόγο, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου προχώρησε στην λήψη στοχευμένων μέτρων, που κτίζουν περισσότερη ανθεκτικότητα στον τραπεζικό σύστημα. Αξιοποιώντας αυτή τη θετική συγκυρία, η ΚΤΚ προχώρησε στην αύξηση του αντικυκλικού αποθέματος ασφαλείας από το 1% στο 1,5% αρχής γενομένης από τα μέσα Ιανουαρίου 2026. Σε μια άλλη απόφαση, τον Ιούλιο του 2025, αποφασίστηκε η αύξηση του επιπέδου-στόχου των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων του Ταμείου Εγγύησης Καταθέσεων (ΤΕΚ) από το ελάχιστο ποσοστό του 0,8% των καλυπτόμενων καταθέσεων που ορίζει η νομοθεσία, στο 1,25%. Το νέο επίπεδο-στόχος κατατάσσει την Κύπρο στην 7η θέση ανάμεσα στα κράτη μέλη της Ευρωζώνης. Το συνολικό ύψος των μέτρων αυτών ανέρχεται σε €208 εκατομμύρια, €71 εκατομμύρια για το αντικυκλικό απόθεμα και €137 εκατομμύρια για την αύξηση του στόχου του ΤΕΚ. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη θωράκιση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και την ενίσχυση της προστασίας των καταθετών.
Παραφράζοντας τον Τζον Φ. Κένεντι κατά την ομιλία του για το State of the Union το μακρινό 1962, την οροφή του σπιτιού σου την διορθώνεις όταν υπάρχει καλοκαιρία. Πρέπει, λοιπόν, να αξιοποιούμε τις ευνοϊκές συγκυρίες, λαμβάνοντας αποφάσεις, μέτρα και μεταρρυθμίσεις, που να ενισχύουν την ανθεκτικότητα και να εδραιώνουν τη βιώσιμη ανάπτυξη με θετικές επιδράσεις για την οικονομία και την κοινωνία ευρύτερα.