Στη Λευκωσία ισραηλινή αποστολή για να κλείσει το «deal» Αφροδίτη–Ισάι

Ισραηλινή αντιπροσωπεία αναμένεται εντός της εβδομάδας στη Λευκωσία, με στόχο την οριστικοποίηση συμφωνίας για την από κοινού ανάπτυξη του διασυνοριακού κοιτάσματος φυσικού αερίου Αφροδίτη–Ισάι, μικρό τμήμα του οποίου εκτείνεται εντός της ισραηλινής ΑΟΖ. Σύμφωνα με την ισραηλινή Globes, oι συνομιλίες φιλοδοξούν να κλείσουν ένα κεφάλαιο που παραμένει ανοιχτό από το 2011, όταν αναδείχθηκαν διαφωνίες για τη διαχείριση και την κατανομή εσόδων.
Η αποστολή του Υπουργείου Ενέργειας και Υποδομών του Ισραήλ θα έχει επαφές με τους Κύπριους ομολόγους της, επιδιώκοντας την κατάρτιση προσχεδίου συμφωνίας που θα επιτρέψει την τελική πολιτική έγκριση και υπογραφή, ακόμη και εντός Φεβρουαρίου, εφόσον ξεπεραστούν τα τελευταία διαδικαστικά εμπόδια.
Πρόοδος μετά την τριμερή Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας
Σημαντική ώθηση δόθηκε τον περασμένο μήνα στην τριμερή συνάντηση Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας στην Ιερουσαλήμ, όπου ο Ισραηλινός υπουργός Ενέργειας Έλι Κοέν και ο Κύπριος ομόλογός του Μιχάλης Δαμιανός συμφώνησαν στην επίσπευση των διαδικασιών, με βάση εκτιμήσεις για τη δίκαιη κατανομή των εσόδων.
Ανώτερος Κύπριος αξιωματούχος ανέφερε στην Globes ότι «η διαδικασία βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωση», προσθέτοντας πως έχει διαμορφωθεί ένα ιδιαίτερα προχωρημένο πλαίσιο συμφωνίας, χωρίς ανοιχτά ζητήματα ικανά να ανατρέψουν την πορεία των διαπραγματεύσεων.
Κοινή ανάπτυξη και μηχανισμός αποζημίωσης
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκεται η διαχείριση του περίπου 10% του κοιτάσματος που βρίσκεται εντός της ισραηλινής ΑΟΖ και η διαμόρφωση μηχανισμού αποζημίωσης. Η επιδιωκόμενη λύση είναι μια συμφωνία «ενοποίησης κοιτάσματος» (unitization), με ενοποίηση αδειών ώστε να καταστεί εφικτή η κοινή ανάπτυξη και η μεγιστοποίηση της παραγωγής και της οικονομικής απόδοσης.
Σύμφωνα με το ισραηλινό Υπουργείο Ενέργειας, η προτεινόμενη φόρμουλα προβλέπει κοινή διαδικασία επιλογής ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα, ο οποίος θα αξιολογήσει τα γεωλογικά δεδομένα και το σχέδιο ανάπτυξης και θα καθορίσει το μερίδιο του Ισραήλ, διασφαλίζοντας την κατάλληλη αποζημίωση.
Το σχέδιο: Υγροποίηση στην Αίγυπτο, εξαγωγές παγκοσμίως
Το κοίτασμα Αφροδίτη διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 129 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και βρίσκεται κυρίως στο Οικόπεδο 12, στο νοτιοανατολικό άκρο της κυπριακής ΑΟΖ. Στην κυπριακή πλευρά, εταίροι είναι οι Chevron (35%), Shell (35%) και NewMed (30%).
Το αναθεωρημένο σχέδιο ανάπτυξης, το οποίο εγκρίθηκε από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο του 2025, προβλέπει πλωτή μονάδα παραγωγής και μεταφορά του αερίου μέσω υποθαλάσσιου αγωγού στην Αίγυπτο. Εκεί, το αέριο θα υγροποιείται στα τερματικά Idku και Damietta και θα εξάγεται ως LNG στις διεθνείς αγορές. Η Κύπρος, ως μικρός καταναλωτής φυσικού αερίου, προσβλέπει κυρίως στα έσοδα από τις εξαγωγές.