Συνέντευξη Χριστοδουλίδη σε ιταλικό ΜΜΕ: Καλεί την Ευρώπη να ηγηθεί προσπάθειας αποκλιμάκωσης σχετικά με το Ιράν

Για τη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της άνοιξης, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης μίλησε με τη Francesca Basso της Corriere della Sera σχετικά με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και το δάνειο προς την Ουκρανία, ενώ εξέφρασε παράλληλα την προθυμία της Κύπρου να φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ. Ακολουθεί μια ανεπίσημη μετάφραση της συνέντευξης.
Τι μήνυμα πρέπει να στείλει η Σύνοδος σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν;
Είναι πολύ σημαντικό η Ευρωπαϊκή Ένωση να στείλει ένα μήνυμα δέσμευσης. Διαφωνώ πλήρως με όσους υποστηρίζουν ότι αυτός ο πόλεμος δεν αφορά την Ευρώπη. Πρόκειται για μια αφελή άποψη και δεν ανταποκρίνεται στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο διασυνδεδεμένος κόσμος στον οποίο ζούμε. Αυτός ο πόλεμος επηρεάζει άμεσα την ΕΕ. Ένα από τα βασικά θέματα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι η ανταγωνιστικότητα, που συνδέεται στενά με την ενέργεια και η ενέργεια συνδέεται άμεσα με την κατάσταση στο Ιράν.
Η ΕΕ πρέπει να προωθήσει μια πρωτοβουλία αποκλιμάκωσης μαζί με άλλους σχετικούς εταίρους· αυτό αναμένουν οι ηγέτες της περιοχής.
Εργάζεται ήδη η Ευρωπαϊκή Ένωση σε κάτι;
Ως κράτος‑μέλος που βρίσκεται σε στενή επαφή με όλες τις χώρες της περιοχής – ιδίως με εκείνες του Κόλπου – μπορώ να πω ότι αναμένουν ένα μήνυμα. Δεν αναμένω ότι αύριο (σήμερα) θα ανακοινώσουμε μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία, αλλά η επίδειξη εμπλοκής και ενδιαφέροντος είναι ήδη πολύ σημαντική. Πρέπει να χαράξουμε τον δρόμο προς τη μείωση των εντάσεων. Αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα που πρέπει να μεταδώσουμε.
Η Κύπρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Ορισμένα κράτη‑μέλη της ΕΕ έδειξαν αλληλεγγύη στέλνοντας πολεμικά πλοία. Αρκεί αυτό;
Η Κύπρος παραμένει ένα ασφαλές κέντρο. Όλα λειτουργούν κανονικά. Δεν είμαστε στην πρώτη γραμμή με την έννοια ότι δεν αποτελούμε μέρος της κρίσης. Είχαμε ένα μεμονωμένο περιστατικό σε βρετανική βάση, η ίδια η Κύπρος δεν έχει δεχθεί επίθεση ποτέ. Η ζωή στο νησί συνεχίζεται κανονικά. Μετά το περιστατικό, επικοινώνησα με αρκετούς συναδέλφους στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και με εξέπληξε πολύ θετικά η αντίδρασή τους.
Ποιοι ανταποκρίθηκαν;
Η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία αντέδρασαν άμεσα προσφέροντας υποστήριξη. Δεν το ζήτησα επειδή ήμασταν εμπλεκόμενοι στον πόλεμο, η σημασία του ήταν κυρίως στο να αισθανθούν ασφαλείς οι Κύπριοι πολίτες.»
Δεν ενεργοποιήσατε το άρθρο 42.7 περί αμοιβαίας άμυνας.
Δεν το ενεργοποιήσαμε, δεν είμαστε εμπλεκόμενοι στον πόλεμο. Αλλά η αντίδραση αυτών των κρατών έδωσε ουσιαστικό περιεχόμενο σε εκείνο το άρθρο. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε την περίπτωση της Κύπρου ως παράδειγμα: ως Ένωση, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δράσουμε άμεσα αν μια μέρα ένα κράτος‑μέλος ενεργοποιήσει το άρθρο 42.7.
Τι κάνει η Ιταλία για αυτό;
Είμαι πολύ ευγνώμων για την αντίδραση της Ιταλίας. Η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ήταν από τους πρώτους ηγέτες που με κάλεσαν για να ενημερωθούν για την κατάσταση και να προσφέρουν υποστήριξη. Η Κύπρος είναι κράτος‑μέλος της ΕΕ, αλλά και μέρος της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής. Εδώ και χρόνια υποστηρίζουμε ότι η ΕΕ πρέπει να είναι πιο ενεργή στην περιοχή. Είμαι χαρούμενος που έχω μια συνάδελφο όπως η Μελόνι, η οποία στηρίζει πάντοτε αυτή τη θέση. Το 2024, για παράδειγμα, βρεθήκαμε μαζί στην Αίγυπτο με την Πρόεδρο της Επιτροπής για να υπογράψουμε μια στρατηγική συμφωνία. Η Ιταλία είναι εξαιρετικά σημαντική: η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρή, ενεργή και παρούσα Ιταλία.
Η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Αισθάνεστε πιο αδύναμοι;
Είμαστε μέρος μιας ισχυρής ευρωπαϊκής οικογένειας, και αυτό έχει αποδειχθεί στην πράξη, όχι μόνο στα λόγια. Επιπλέον, έχουμε στρατηγικές συνεργασίες με αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν αισθανόμαστε αδύναμοι, αλλά θέλουμε να ενταχθούμε στο ΝΑΤΟ.
Ο λόγος που δεν είμαστε μέλος είναι ότι η Τουρκία δεν θα δεχόταν ποτέ την προσχώρηση της Κύπρου. Δεν συμφωνώ με όσους λένε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία είναι αδύνατη: όσα συνέβησαν στην Κύπρο αποδεικνύουν το αντίθετο.
Πώς είναι οι σχέσεις με την Τουρκία;
Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία: η Τουρκία είναι και θα παραμείνει γείτονας της Κύπρου. Θέλουμε να έχουμε καλές σχέσεις με όλους τους γείτονές μας. Ζήτησα επίσης από την πρωθυπουργό Μελόνι να μας βοηθήσει στον διάλογο με τον Πρόεδρο Ερντογάν. Είμαι έτοιμος να τον προσκαλέσω στη μη επίσημη ευρωπαϊκή σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23–24 Απριλίου. Θα προσκαλέσουμε δέκα ηγέτες της περιοχής για να συζητήσουμε τη συνεργασία με την ΕΕ και να παρουσιάσουμε συγκεκριμένα έργα που συνδέονται με το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο. Προτιμώ μια Τουρκία πιο κοντά στην ΕΕ, γιατί αυτό θα σήμαινε προσήλωση στις ευρωπαϊκές αξίες και αρχές.
Πώς επηρεάζει ο πόλεμος στο Ιράν την κυπριακή προεδρία της ΕΕ;
Επιβεβαιώνει την ορθότητα των προτεραιοτήτων μας για την κυπριακή προεδρία: μια Ευρωπαϊκή Ένωση αυτόνομη και ανοιχτή στον κόσμο. Ένας από τους λόγους που επηρεαζόμαστε από την κρίση στο Ιράν είναι ακριβώς επειδή δεν είμαστε αυτόνομοι. Συνεχίζουμε να εργαζόμαστε όπως έχει προγραμματιστεί.
Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Ορμπάν μπλοκάρει το δάνειο προς το Κίεβο. Θα υπάρξουν εξελίξεις;
Βρισκόμαστε σε στενή επαφή με όλους τους εταίρους για να βρούμε λύση. Οι πρόεδροι Κόστα και φον ντερ Λάιεν βρίσκονται επίσης σε επικοινωνία με τα κράτη‑μέλη. Λάβαμε μια πολιτική απόφαση τον Δεκέμβριο και αυτή η απόφαση πρέπει να εφαρμοστεί, αλλιώς χάνουμε την αξιοπιστία μας ως Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τις δυσκολίες, είμαι αισιόδοξος: θα βρούμε λύση.
Η κατάσταση στον Λίβανο είναι κρίσιμη. Τι πρέπει να κάνει η ΕΕ;
Βρίσκομαι σχεδόν καθημερινά σε επικοινωνία με τον Πρόεδρο Αούν. Ο Λίβανος είναι πολύ σημαντικός για την Κύπρο και για την ΕΕ. Είμαι πολύ ικανοποιημένος από την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: πριν από λίγες ημέρες ανακοίνωσε μια επείγουσα αύξηση ύψους 100 εκατ. ευρώ στην ανθρωπιστική βοήθεια για τον Λίβανο, μια γρήγορη και ουσιαστική ανταπόκριση. Υπάρχει επίσης δημόσια έκκληση του Προέδρου Αούν για την έναρξη συνομιλιών με το Ισραήλ. Περιμένουμε την απάντηση του Πρωθυπουργού Νετανιάχου. Αν είναι θετική, θα είμαστε έτοιμοι να φιλοξενήσουμε τις συνομιλίες στην Κύπρο. Έχουμε εξαιρετικές σχέσεις τόσο με το Ισραήλ όσο και με τον Λίβανο, και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα αναφερθεί σε αυτή την πρωτοβουλία.
Τι σημαίνει να είσαι μικρό κράτος σε μια ΕΕ των 27, ειδικά στη συζήτηση για την ομοφωνία;
Κατανοώ όσους θέλουν να αλλάξει ο κανόνας της ομοφωνίας και είμαι έτοιμος να το συζητήσω. Ωστόσο, αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή. Το να ανοίξει τώρα αυτή η συζήτηση θα μπορούσε να δημιουργήσει περισσότερες διαιρέσεις, ενώ αυτό που χρειαζόμαστε είναι ενότητα και ηγεσία.
Την ίδια στιγμή, οι ισχύουσες Συνθήκες προσφέρουν ήδη ευελιξία. Για παράδειγμα, στο ουκρανικό ζήτημα χρησιμοποιήσαμε την ενισχυμένη συνεργασία. Επομένως, δεν είναι η ώρα να ανοίξει ένα ζήτημα που θα μπορούσε να διχάσει την Ένωση.
Πηγή: Corriere della Sera