Σύλληψη Μαδούρο: Πώς οι ΗΠΑ με την κίνηση τους χτυπούν την Κίνα και τι μήνυμα στέλνουν στο Ιράν

Η σημερινή επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ο Νικολάς Μαδούρο «συνελήφθη και μεταφέρθηκε εκτός χώρας» δεν είναι απλώς αλλαγή καθεστώτος διά της ισχύος. Είναι μια κίνηση που χτυπά, έμμεσα αλλά άκρως υπολογισμένα, τον οικονομικό πυρήνα της Κίνας – την ενεργειακή ασφάλεια, το κόστος διύλισης και την αξιοπιστία των κινεζικών εμπορικών δικτύων που λειτουργούν στα όρια των κυρώσεων.
Γιατί η Βενεζουέλα είναι «κινεζικός διάδρομος»
Από το 2020 και μετά, το βενεζουελάνικο αργό έγινε πρώτης γραμμής τροφοδότης της Ασίας και ειδικά της Κίνας – όχι επειδή το Πεκίνο «αγάπησε» το Καράκας, αλλά επειδή οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός από δυτικές αγορές έσπρωξαν τη Βενεζουέλα προς τον μοναδικό αγοραστή με ανοχή ρίσκου και ικανότητα απορρόφησης «βαρέων» βαρελιών. Το αποτέλεσμα ήταν ένα μοντέλο όπου μέρος των ροών λειτουργεί ως εμπόριο και μέρος ως «πληρωμή με πετρέλαιο» για υπηρεσίες, αγορές και – κρίσιμα – εξυπηρέτηση χρέους προς την Κίνα. Η σημερινή κίνηση από τις ΗΠΑ στο Καράκας δείχνει πως για την Ουάσιγκτον και τον Πρόεδρο Τραμπ ο εχθρός είναι ένας και τα εμπόδια πρέπει να φύγουν από την μέση κοστίζοντας ακριβά στον αντίπαλο…
Το κλειδί για την κατανόηση των προεκτάσεων της αμερικανικής επέμβασης σε ξένο έδαφος δεν είναι μόνο το τι απαγορεύεται σε τυπικά, αλλά τι μπορεί να ταξιδέψει στη θάλασσα… Τις τελευταίες ημέρες, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών «ανέβασε επίπεδο» στοχεύοντας δίκτυα που κατηγορεί ότι βοηθούν τη Βενεζουέλα να παρακάμπτει κυρώσεις. Και δεδομένα η συγκεκριμένη κίνηση βάζει την Κίνα στο κάδρο με τρόπο «χειρουργικό». Το Reuters περιγράφει δεξαμενόπλοια που χρησιμοποιούνται σε διαδρομές Βενεζουέλας-Κίνας για αποπληρωμές και swap arrangements – δηλαδή όχι απλά εμπόριο, αλλά χρηματοοικονομικό οξυγόνο. Με τον Μαδούρο εκτός καμία συμφωνία που έχει την υπογραφή του δεν έχει ήδη από τώρα ισχύ.
Η «σύλληψη» ως σοκ αξιοπιστίας – όχι μόνο ως σοκ εξουσίας
Η σημερινή επιχείρηση προσθέτει ένα νέο στοιχείο: το ρίσκο δεν είναι πια μόνο νομικό (κυρώσεις) ή εμπορικό (ασφάλιση/τραπεζικά). Είναι πολιτικό και επιχειρησιακό: «η χώρα-πηγή μπορεί να αποσταθεροποιηθεί εν μία νυκτί».
Για το Πεκίνο αυτό μεταφράζεται σε τρία πρακτικά κόστη:
Premium κινδύνου στη μεταφορά (ασφάλιση, ναύλοι, rerouting).
Απώλεια προβλεψιμότητας στα μείγματα βαρέος αργού που ταιριάζουν σε συγκεκριμένα διυλιστήρια.
Αναγκαστική αντικατάσταση από άλλους προμηθευτές βαρέος αργού, συνήθως ακριβότερους ή πολιτικά πιο «φορτισμένους».
Η ουσία της κίνησης Τραμπ
Αν ο Τραμπ ήθελε μόνο να τιμωρήσει το καθεστώς Μαδούρο, θα αρκούσε μια συνέχιση της παραδοσιακής πίεσης. Η κλιμάκωση σε επιχείρηση που οδηγεί σε «σύλληψη» έχει διαφορετικό μήνυμα:
Προς τη Βενεζουέλα: «καμία κανονικότητα».
Προς την Κίνα: «κανένα ασφαλές κανάλι».
Προς την Τεχεράνη: Είστε οι επόμενοι…
Το Reuters σημειώνει ότι οι αμερικανικές κινήσεις εναντίον του βενεζουελάνικου πετρελαίου και των μεταφορών του έχουν ήδη προκαλέσει δραστικές επιπτώσεις στις εξαγωγές. Αρα η σημερινή επιχείρηση δεν είναι αποκομμένη από το ενεργειακό σκέλος – είναι η πολιτικο-στρατιωτική κορύφωση μιας γραμμής που σφίγγει τη θηλιά εκεί που πονά η Κίνα: στην τροφοδοσία, στο κόστος, στην οικονομία που δεν κλονίστηκε από τους τεράστιους αμερικανικούς δασμούς.
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, με τις εκτιμήσεις βάσει επίσημων ενεργειακών δεδομένων να τοποθετούν τα αποθέματα αυτά σε περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού — περισσότερο από ό,τι οποιαδήποτε άλλη χώρα παγκοσμίως. Αυτά τα αποθέματα αντιστοιχούν σε ένα σημαντικό ποσοστό (περίπου 17-20%) των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και βρίσκονται κυρίως στη ζώνη Ορινόκο, μια από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις βαρέος και εξαιρετικά βαρέος αργού στον πλανήτη. Παρά το μέγεθος και την στρατηγική σημασία αυτών των πόρων, η παραγωγή και η εξαγωγή έχει επηρεαστεί σημαντικά από χρόνια υποεπένδυσης, διαχειριστικά προβλήματα και διεθνείς κυρώσεις, με αποτέλεσμα η πραγματική οικονομική εκμετάλλευση να απέχει πολύ από το θεωρητικό δυναμικό των αποθεμάτων.