Τάκης Χατζηδημητρίου: Δεν υπάρχει η γλώσσατης ειρήνης και της συμφιλίωσης – Όταν η Εκκλησία γίνεται εθνικιστική, καταργεί το ρόλο και την αποστολή της

Συνέντευξη στον Μιχάλη Μιχαήλ
«Λόγια πολλά και πράξεις ελάχιστες». Με αυτή τη φράση ο Τάκης Χατζηδημητρίου συνοψίζει τον πυρήνα της σημερινής κατάστασης γύρω από το Κυπριακό, θέτοντας ευθέως το ερώτημα αν υπάρχουν πραγματικές προϋποθέσεις για επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών στο πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξής του, που δημοσιεύεται σήμερα, η κριτική του στρέφεται πλέον στις ευθύνες της ελληνοκυπριακής πλευράς, στη γλώσσα που χρησιμοποιείται, στην απουσία κουλτούρας ειρήνης και στον τρόπο με τον οποίο η προπαγάνδα και ο εθνικισμός υπονομεύουν κάθε προοπτική συνεννόησης. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται ως συνέχεια του πρώτου μέρους, όπου ο βετεράνος πολιτικός είχε προειδοποιήσει για τους κινδύνους της στρατιωτικοποίησης και των εσφαλμένων γεωπολιτικών επιλογών, επιμένοντας ότι χωρίς αυτοκριτική, ευπρέπεια και ανθρωπιά, καμία λύση δεν μπορεί να οικοδομηθεί.
Πιστεύετε ότι σήμερα υπάρχουν πραγματικές προϋποθέσεις επανέναρξης ουσιαστικών συνομιλιών για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας ή απομακρυνόμαστε από αυτό το πλαίσιο;
Λόγια πολλά και πράξεις ελάχιστες, αν όχι ανύπαρκτες. Όταν ονομάζουμε τον εκπρόσωπο των Τουρκοκυπρίων -και εννοώ των Τουρκοκυπρίων που διαφώνησαν με τα δύο κράτη, των Τουρκοκυπρίων που βρίσκονται σε ρήξη με τον Ερντογάν ή των Τουρκοκυπρίων που θέλουν πραγματική λύση- ως «κατοχικό ηγέτη», όταν μιλούμε με αυτόν τον υποτιμητικό τρόπο, με αυτόν τον τρόπο που δίνει αρνητικά χαρακτηριστικά, πώς θα συνομιλήσουμε για να λύσουμε τον Κυπριακό;
Εκείνο που πρέπει πρώτα απ’ όλα να σκεφτούμε είναι ότι η λύση του Κυπριακού οικοδομείται και η λύση για να οικοδομηθεί χρειάζεται ευπρέπεια, χρειάζεται συνέπεια, χρειάζεται και ευγένεια, χρειάζεται και ανθρωπιά, πράγματα τα οποία δυστυχώς δεν έχει επιδείξει μέχρι στιγμής η ηγεσία μας.
Δηλαδή βλέπετε ότι έχει ευθύνες και η ελληνοκυπριακή πλευρά σε όλη αυτή τη διαδικασία -ας μην το πάρουμε από παλιά- το τελευταίο διάστημα;
Εκείνο το οποίο βλέπω είναι ότι δεν υπάρχει η γλώσσα της ειρήνης, δεν υπάρχει η γλώσσα της συνεννόησης.
Άκουσα και το άλλο εξωφρενικό που είναι χαρακτηριστικό και διερωτώμαι αν με αυτές τις τακτικές μπορούμε να λύσουμε τον Κυπριακό. Δεν φτάνει που λέμε τον Έρχιουρμαν «κατοχικό ηγέτη», άκουσα να λέγεται και ο «κατοχικός Τύπος» -δεν ξέρω αν τα ακούσατε κι εσείς- από το ΡΙΚ.
Δηλαδή, διερωτώμαι πώς άνθρωποι οι οποίοι αφοσιωνόμαστε στην προπαγάνδα, και μάλιστα την αρνητική προπαγάνδα, μπορούμε να εργαστούμε για τη λύση του κυπριακού προβλήματος…
Έτσι όπως πάμε, αύριο θα μιλάμε για «κατοχική λογοτεχνία», «κατοχική ποίηση», «κατοχική τέχνη» – και ποιος ξέρει, ίσως να πούμε και «κατοχικός αέρας». Με αυτές τις λογικές, πώς μπορούμε να πιστεύουμε ότι, από πλευράς ελληνοκυπριακής -και θεωρώ ότι το ΡΙΚ αντικατοπτρίζει την πολιτική της ηγεσίας- μπορούμε να προχωρήσουμε σε συνομιλίες με προοπτική επίλυσης του Κυπριακού;
Κοντά σε όλα αυτά που έχετε περιγράψει και έχετε αναφέρει, είναι και το χριστουγεννιάτικο μήνυμα του Αρχιεπισκόπου…
Εδώ πλέον αγγίζουμε άλλες εποχές και καταστάσεις. Βρισκόμαστε σε έναν τόπο που δεν έχει ακόμη εισέλθει στον Διαφωτισμό, όπως ο υπόλοιπος κόσμος από τον 16ο αιώνα, και εξακολουθούμε να παραμένουμε αιχμάλωτοι δογμάτων, σαν μάζα και όχι ως συνειδητοί άνθρωποι. Δεν έχουμε ακόμη υιοθετήσει πλήρως τη λογική του δημόσιου και του ιδιωτικού δικαίου σε ένα χώρο όπου λειτουργεί η δημοκρατία, ενώ παράλληλα επιβιώνει ένας παρωχημένος τρόπος αντίληψης των πραγμάτων.
Αυτό συνδέεται και με την έννοια της Εκκλησίας και της Ορθοδοξίας. Η Ορθοδοξία είναι οικουμενική· ο Πατριάρχης έχει οικουμενικό ρόλο. Όταν μια εκκλησία γίνεται εθνικιστική, καταργεί την ίδια της την αποστολή και το ρόλο της.