Υεμένη: Κατέρρευσε το εγχείρημα της «Νότιας Υεμένης» – Προελαύνουν κυβερνητικές δυνάμεις

Σημαντικές ανακατατάξεις καταγράφονται στο νότιο μέτωπο της Υεμένης, καθώς δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού προέλασαν αυτή την εβδομάδα σε στρατηγικές περιοχές, την ώρα που συμμαχίες στον νότο, εμφανίζονται να διαλύονται, με τους περιφερειακούς παίκτες να επαναπροσδιορίζουν τη στάση τους.
Μονάδες του Εθνικού Στρατού της Υεμένης (YNA) εισήλθαν στην πόλη Άτακ, πρωτεύουσα της Επαρχία Σαμπουά, και συνέχισαν την προέλασή τους ανατολικά προς τα σύνορα με την Επαρχία Άμπιαν. Παράλληλα, μαχητές των «Γιγάντιων Ταξιαρχιών» υποχώρησαν από το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC) σε περιοχές της Χαρίμπ και της Μπεϊχάν.
Οι ίδιες δυνάμεις, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, κινήθηκαν και προς την Άντεν, η οποία θεωρείται η de facto πρωτεύουσα του νότου, αποκτώντας τον έλεγχο της πόλης και απωθώντας άλλες πολιτοφυλακές του νότου προς τις περιοχές Νταλέ και Γιάφα. Στις περιοχές αυτές, καθώς και στη βόρεια Άμπιαν, οι αποσυρόμενες δυνάμεις διατηρούν ακόμη σταθερές θέσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ένοπλης αντίστασης μέχρι να ξεκινήσουν νέες διαπραγματεύσεις στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, για μια αναθεωρημένη συμφωνία, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των συμμαχιών στον συνασπισμό, ο οποίος πλέον τελεί υπό σαφή σαουδαραβική ηγεσία.
Στο παράκτιο μέτωπο, κυβερνητικές δυνάμεις προέλασαν και εισήλθαν στις πόλεις Αχουάρ, Σούκρα και Ζιντζιμπάρ, φθάνοντας έως τις πρώτες συνοικίες της Άντεν.
Την ίδια ώρα, στο νησί Σοκότρα, στρατεύματα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων φέρονται να ολοκληρώνουν τις προετοιμασίες για την αποχώρησή τους, εξέλιξη που ενδέχεται να σηματοδοτεί περαιτέρω μεταβολές στον γεωπολιτικό συσχετισμό δυνάμεων στην περιοχή.
Οι περιφερειακοί παίκτες
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζουν οι βασικοί περιφερειακοί υποστηρικτές των αντίπαλων στρατοπέδων. Η Σαουδική Αραβία ηγείται του στρατιωτικού συνασπισμού που στηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης και, σύμφωνα με πηγές, επιχειρεί να αναδιαμορφώσει τις εσωτερικές ισορροπίες στον νότο, περιορίζοντας τις αυτόνομες κινήσεις των φιλοεμιρατινών δυνάμεων.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, από την πλευρά τους, υπήρξαν ο βασικός υποστηρικτής του STC και των νοτιοϋεμενίτικων πολιτοφυλακών, ελέγχοντας επί χρόνια στρατηγικές περιοχές, λιμάνια και νησιά. Η ενδεχόμενη αποχώρηση από τη Σοκότρα και η μειωμένη στρατιωτική παρουσία τους εκλαμβάνονται ως ένδειξη σταδιακής απεμπλοκής ή επαναχάραξης προτεραιοτήτων.
Στο παρασκήνιο, το Ιράν εξακολουθεί να στηρίζει τους Χούθι στο βόρειο τμήμα της χώρας, χωρίς ωστόσο να έχει άμεση εμπλοκή στις τρέχουσες εξελίξεις στον νότο, οι οποίες συνδέονται κυρίως με την εσωτερική διάσπαση του αντικυβερνητικού στρατοπέδου.
Το ζήτημα της νότιας Υεμένης έχει τις ρίζες του στη διάσπαση της χώρας κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν η Υεμένη ήταν χωρισμένη σε Βόρεια και Νότια Υεμένη. Μετά την επανένωση του 1990 και τον εμφύλιο του 1994, τα αιτήματα αυτονομίας ή ανεξαρτησίας του νότου δεν έπαψαν να υφίστανται.
Μετά το ξέσπασμα του πολέμου το 2015, το STC αναδείχθηκε σε κύριο πολιτικοστρατιωτικό φορέα του νοτιοϋεμενίτικου αυτονομιστικού κινήματος, συχνά σε αντιπαράθεση με την κυβέρνηση που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία. Παρά τις συμφωνίες του Ριάντ για κατανομή εξουσίας, οι συγκρούσεις μεταξύ συμμάχων επαναλαμβάνονταν, υπονομεύοντας τη συνοχή του συνασπισμού.
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι το εγχείρημα για αυτόνομη νότια Υεμένη, εισέρχεται σε φάση βαθιάς κρίσης, με τις ισορροπίες να μεταβάλλονται υπέρ της κεντρικής κυβέρνησης και υπό την αυξανόμενη επιρροή του Ριάντ. Η έκβαση των διαπραγματεύσεων αναμένεται να καθορίσει εάν ο νότος θα παραμείνει ενιαίο μέτωπο ή θα ενσωματωθεί εκ νέου, με όρους, στο κυβερνητικό στρατόπεδο.
Η υπόθεση του αλ-Ζουμπαϊντί
Το Ριάντ κατηγόρησε επισήμως το Άμπου Ντάμπι ότι φυγάδευσε τον Αϊνταρούς αλ-Ζουμπαϊντί, ηγέτη του φιλοεμιρατινού Νοτίου Μεταβατικού Συμβουλίου (STC), εν μέσω της κλιμακούμενης κρίσης.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο αλ-Ζουμπαϊντί διέφυγε τα ξημερώματα από το λιμάνι της Άντεν με πλοιάριο προς τη Σομαλιλάνδη και στη συνέχεια μεταφέρθηκε αεροπορικώς από το αεροδρόμιο του Μογκαντίσου σε στρατιωτική βάση στο Άμπου Ντάμπι. Εκπρόσωπος του σαουδαραβικού συνασπισμού ανέφερε ότι οι δυνάμεις του παρακολουθούν στενά τις κινήσεις προσώπων που φέρονται να είχαν επαφές με τον ηγέτη του STC πριν από τη διαφυγή του, σε μια ιδιαίτερα σκληρή δημόσια τοποθέτηση που αντανακλά τη σοβαρότητα της ρήξης.
Η σαουδαραβική πλευρά προχώρησε μάλιστα στο ασυνήθιστο βήμα να κατονομάσει ανώτατο στρατιωτικό αξιωματούχο των Εμιράτων ως εμπλεκόμενο στον φερόμενο σχεδιασμό της διαφυγής. Ούτε τα ΗΑΕ ούτε το STC σχολίασαν επισήμως τις κατηγορίες.
Παράλληλα, η υποστηριζόμενη, από την Σαουδική Αραβία, κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε την αποπομπή του αλ-Ζουμπαϊντί από το Προεδρικό Συμβούλιο Ηγεσίας και τον κατηγόρησε για εσχάτη προδοσία, την ώρα που σαουδαραβικά πλήγματα στόχευαν την ιδιαίτερη πατρίδα του. Σαουδαραβική εφημερίδα κυκλοφόρησε με φωτογραφία του στο πρωτοσέλιδο και τον τίτλο «Wanted», υπογραμμίζοντας το βάθος της αντιπαράθεσης.
Η κρίση κλιμακώθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου, όταν το STC εξαπέλυσε επίθεση για τον έλεγχο των επαρχιών Χαντραμαούτ και Αλ-Μάχρα, που συνορεύουν με τη Σαουδική Αραβία. Το Ριάντ χαρακτήρισε την προέλαση απειλή για την εθνική του ασφάλεια και κατηγόρησε τα ΗΑΕ ότι ενέκριναν τις επιχειρήσεις. Έκτοτε, σαουδαραβικές αεροπορικές επιδρομές και η υποστήριξη κυβερνητικών δυνάμεων ανάγκασαν το STC να αποσυρθεί από τις δύο επαρχίες.
Αν και η σαουδαραβική πλευρά κάλεσε την ηγεσία του STC σε συνομιλίες στο Ριάντ, ο αλ-Ζουμπαϊντί δεν μετέβη στο βασίλειο, με το Ριάντ να τον κατηγορεί ότι συγκέντρωνε δυνάμεις και οπλισμό κοντά στην ιδιαίτερη πατρίδα του. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το επεισόδιο επιβεβαιώνει την πλήρη κατάρρευση της εύθραυστης ισορροπίας μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ στο υεμενίτικο μέτωπο και ενισχύει τις ενδείξεις ότι ο έλεγχος του νότου περνά πλέον σε φάση άμεσης σαουδαραβικής επιβολής.