Όταν οι φωνές ενώνονται για αξιοπρέπεια και δικαιώματα

Της Ελένης Κωνσταντίνου
Σε μια περίοδο όπου οι κοινωνικές ανισότητες βαθαίνουν και οι ευάλωτοι πολίτες καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν μόνοι τους ένα πολύπλοκο και ασύνδετο σύστημα, η σύσταση της «Κοινωνικής Συμμαχίας για τον Πολίτη» φαντάζει μονόδρομος. Η Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ), η Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ) και το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου ενώνουν τις φωνές και τις δυνάμεις τους, εκπροσωπώντας ένα ευρύ φάσμα πολιτών: ασθενείς, άτομα με αναπηρία, χρόνιους πάσχοντες, ηλικιωμένους και τις οικογένειές τους.
Η κοινή αυτή πρωτοβουλία δεν αποτελεί μια τυπική συνεργασία, αλλά μια δημόσια δέσμευση για διεκδίκηση ολιστικών, συντονισμένων και ανθρώπινων πολιτικών. Πολιτικών που δεν θα αντιμετωπίζουν την υγεία, την αναπηρία και τη γήρανση αποσπασματικά, ούτε θα μεταθέτουν το βάρος στους ίδιους τους πολίτες. Σε μια χώρα όπου οι οικονομικοί δείκτες συχνά προβάλλονται ως επιτυχία, οι τρεις θεσμοί υπενθυμίζουν ότι η πραγματική πρόοδος μετριέται με την ποιότητα ζωής, την ισότιμη πρόσβαση στη φροντίδα και το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Χαράλαμπος Παπαδόπουλος: Υγεία, αναπηρία και γήρανση, θεμέλια κοινωνικής συνοχής
Η ίδρυση της «Κοινωνικής Συμμαχίας για τον Πολίτη» από την ΟΣΑΚ, την ΚΥΣΟΑ και το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου αποτελεί μια ουσιαστική πράξη συλλογικής ευθύνης και διεκδίκησης, επισημαίνει ο πρόεδρος της ΟΣΑΚ Χαράλαμπος Παπαδόπουλος. «Πρόκειται για μια συνεργασία που στηρίζεται στην καθημερινή εμπειρία των ίδιων των πολιτών και στη σαφή διαπίστωση ότι τα ζητήματα υγείας, αναπηρίας και γήρανσης είναι άρρηκτα συνδεδεμένα και αφορούν τον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας της Δημοκρατίας.
Οι ασθενείς, τα άτομα με αναπηρία και οι ηλικιωμένοι στη χώρα μας εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά και συστηματικά εμπόδια στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, στην αποκατάσταση και στη συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Οι χρονοβόρες διαδικασίες, οι μεγάλες καθυστερήσεις, η περιορισμένη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων υπηρεσιών και τα επιδόματα που παραμένουν στάσιμα και ανεπαρκή δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος διαβίωσης και φροντίδας.
Παράλληλα, η απουσία ενός οργανωμένου, επαρκούς και προσβάσιμου συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας μεταφέρει δυσανάλογο βάρος στις οικογένειες και στους άτυπους φροντιστές. Πολλοί πολίτες καλούνται να στηρίξουν ηλικιωμένους γονείς ή συγγενείς με χρόνια νοσήματα και αναπηρίες, χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη, με σοβαρές επιπτώσεις στην εργασία, στην ψυχική υγεία και στην ποιότητα ζωής τους».
Η οικονομική στήριξη μέσω επιδομάτων. όπως είπε ο κ. Παπαδόπουλος. είναι αναγκαία, αλλά από μόνη της δεν διασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτό που απαιτείται είναι ένα συνεκτικό, αξιόπιστο και διαχρονικό πλαίσιο πολιτικών υγείας και κοινωνικής προστασίας, βασισμένο σε δεδομένα, με σαφείς στόχους, μηχανισμούς αξιολόγησης και ουσιαστική λογοδοσία. «Η αναπτυξιακή πορεία μιας κοινωνίας δεν μπορεί να αποτιμάται μόνο με οικονομικούς δείκτες, αλλά και με βάση την επένδυση στη φροντίδα και στην προστασία των πιο ευάλωτων.
Μέσα από την Κοινωνική Συμμαχία για τον Πολίτη, οι φορείς ενώνουν δυνάμεις για να ενισχύσουν τον θεσμικό διάλογο και τη συλλογική εκπροσώπηση, διεκδικώντας πολιτικές που σέβονται τον πολίτη: ισότιμη πρόσβαση στην υγεία, μείωση των καθυστερήσεων, ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας και πραγματική προστασία από τον κοινωνικό αποκλεισμό. Γιατί ένα σύγχρονο και δίκαιο κράτος οφείλει να εγγυάται ασφάλεια, φροντίδα και αξιοπρέπεια για κάθε άνθρωπο που το χρειάζεται».
Θέμιδα Ανθοπούλου: Η συμπερίληψη δεν είναι παραχώρηση, είναι δημοκρατία
Η σημερινή συγκρότηση της Κοινωνικής Συμμαχίας Πολιτών δεν αποτελεί μια τυπική συνεργασία φορέων. Είναι μια συνειδητή πολιτική πράξη ευθύνης, ενότητας και διεκδίκησης, σημείωσε η πρόεδρος της ΚΥΣΟΑ Θέμιδα Ανθοπούλου. Όπως είπε, οι τρεις οργανώσεις ενώνουν τις φωνές τους γιατί εκπροσωπούν ανθρώπους που βιώνουν καθημερινά έναν συστηματικό και πολυεπίπεδο αποκλεισμό: άτομα με αναπηρία, χρόνιους ασθενείς, ηλικιωμένους και τις οικογένειές τους.
«Η πραγματικότητα αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι αποτέλεσμα αποσπασματικών πολιτικών, χωρίς ενιαίο σχεδιασμό, χωρίς συνέχεια και χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που αφορούν. Η εκπαίδευση, η υγεία και η κοινωνική πρόνοια λειτουργούν αποκομμένα μεταξύ τους, μεταθέτοντας το βάρος στους ίδιους τους πολίτες και στις οικογένειές τους. Παιδιά με αναπηρία αποκλείονται αντί να συμπεριλαμβάνονται, άτομα με σύνθετες ανάγκες οδηγούνται σε ακατάλληλα πλαίσια φροντίδας, ενώ η πρόνοια αγνοεί το πραγματικό κόστος της αναπηρίας και της χρόνιας ασθένειας.
Παρά τους θετικούς οικονομικούς δείκτες, το βιοτικό επίπεδο των ευάλωτων ομάδων υποβαθμίζεται, όπως επανειλημμένα επισημαίνει και η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Όταν η ανάπτυξη δεν μεταφράζεται σε κοινωνική συνοχή, τότε ευημερούν οι αριθμοί και όχι οι άνθρωποι».
Η Κοινωνική Συμμαχία Πολιτών δημιουργείται για να επιβάλει στον δημόσιο διάλογο την ανάγκη για ολιστικές, συντονισμένες και τεκμηριωμένες πολιτικές, με σαφείς δεσμεύσεις και λογοδοσία. Η κοινωνική πολιτική δεν είναι φιλανθρωπία όπως τόνισε η κα Ανθοπούλου, είναι ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ουσίας της δημοκρατίας. «Δηλώνουμε παρόντες για να παρακολουθούμε, να παρεμβαίνουμε και να διεκδικούμε, γιατί καμία κοινωνία δεν μπορεί να λέγεται δημοκρατική όταν αφήνει πίσω τους πιο ευάλωτους».
Δήμος Αντωνίου: Να μη φοβάται κανείς να γεράσει
Η κοινωνία μας κρίνεται όχι από την ταχύτητα με την οποία προχωρά, αλλά από το αν αφήνει κανέναν πίσω. Στην Κύπρο του σήμερα, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας, Δήμος Αντωνίου, η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι πρόβλημα είναι επίτευγμα. «Είναι το αποτέλεσμα καλύτερης ιατρικής, αγώνων και θυσιών ολόκληρων γενεών. Όμως αυτό το επίτευγμα δοκιμάζεται όταν οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας και οι ευάλωτοι συμπολίτες μας βιώνουν ανασφάλεια, μοναξιά, καθυστερήσεις και εμπόδια εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει φροντίδα, στήριξη και σεβασμός».
Το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου, σε συνεργασία με την ΚΥΣΟΑ και την ΟΣΑΚ, ενώνει δυνάμεις όχι για μια τυπική συνεργασία, αλλά για μια δημόσια δέσμευση, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά. «Δέσμευση ότι η υγεία, η αξιοπρέπεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία, των ασθενών και των φροντιστών τους δεν θα αντιμετωπίζονται ως κόστος ή ως δευτερεύον ζήτημα.
Σήμερα μιλάμε για ανθρώπους και όχι για αριθμούς. Για τη γιαγιά που αναγκάζεται να στερηθεί φάρμακα για να πληρώσει βασικές ανάγκες. Για τον παππού που περιμένει μήνες για μια εξέταση. Για τον φροντιστή που εξαντλείται χωρίς επαρκή στήριξη. Για τον συμπολίτη μας που νιώθει ότι επειδή μεγάλωσε ή ασθένησε, “περισσεύει”.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ζητούμε από την Πολιτεία πράξεις και όχι εξαγγελίες. Σαφείς δεσμεύσεις, επαρκείς πόρους, λογοδοσία και μηδενική ανοχή σε διακρίσεις και παραβιάσεις. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν έχουν ημερομηνία λήξης.
Ο τρόπος που φερόμαστε στους πιο ευάλωτους είναι ο καθρέφτης του πολιτισμού μας. Ας εργαστούμε όλοι μαζί για μια Κύπρο όπου κανείς δεν θα φοβάται να γεράσει και όπου η αξιοπρέπεια θα προστατεύεται έμπρακτα, κάθε μέρα».