Η συλλογή βιομετρικών δεδομένων, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφίες, στο πλαίσιο ποινικών ερευνών επιτρέπεται μόνο σε περιπτώσεις «απόλυτης ανάγκης», σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη, η οποία και θέτει αυστηρά όρια στις πρακτικές των εθνικών αρχών.
Η υπόθεση αφορά έναν συλληφθέντα σε επεισόδια σε διαδήλωση τον Μάιο του 2020 στο Παρίσι, ο οποίος κατά την προσωρινή κράτησή του αρνήθηκε να υποβληθεί σε διαδικασία σήμανσης, δηλαδή λήψης δακτυλικών αποτυπωμάτων και φωτογραφιών. Παρά το γεγονός ότι τελικά αθωώθηκε για τα αδικήματα για τα οποία είχε συλληφθεί, καταδικάστηκε λόγω της άρνησής του να συμμορφωθεί με τη διαδικασία συλλογής βιομετρικών δεδομένων.
Ο ίδιος προσέβαλε την καταδίκη του, υποστηρίζοντας ότι η γαλλική νομοθεσία παραβιάζει το ευρωπαϊκό δίκαιο περί προστασίας προσωπικών δεδομένων σε ποινικές υποθέσεις. Το Εφετείο Παρισιού παρέπεμψε την υπόθεση στο ΔΕΕ, ζητώντας διευκρινίσεις για το κατά πόσο επιτρέπεται η συστηματική συλλογή τέτοιων δεδομένων χωρίς ειδική αιτιολόγηση.
Από την πλευρά του δικαστηρίου, ξεκαθαρίζεται ότι τα βιομετρικά δεδομένα θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητα και απολαμβάνουν αυξημένης προστασίας στο ενωσιακό δίκαιο, και ως εκ τούτου, η επεξεργασία τους επιτρέπεται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία και συνοδεύεται από επαρκείς εγγυήσεις για τα δικαιώματα των πολιτών. Το δικαστήριο τόνισε ότι η ύπαρξη απλών υπονοιών για τέλεση αδικήματος δεν αρκεί για να δικαιολογήσει τη συλλογή τέτοιων δεδομένων. Κάθε σχετική απόφαση πρέπει να αιτιολογείται σαφώς, ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να κατανοήσει τους λόγους και να ασκήσει τα δικαιώματά του.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η συλλογή δεν μπορεί να γίνεται συστηματικά ή γενικευμένα. Αντίθετα, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εξετάζουν κάθε περίπτωση ξεχωριστά και να τεκμηριώνουν την «απόλυτη ανάγκη».
Σύμφωνα με την απόφαση, εθνικές ρυθμίσεις που προβλέπουν αυτοματοποιημένη ή καθολική συλλογή βιομετρικών δεδομένων χωρίς εξατομικευμένη κρίση αντίκεινται στο δίκαιο της ΕΕ, και τα κράτη μέλη οφείλουν να καθορίζουν με σαφήνεια τους σκοπούς και τα όρια τέτοιων μέτρων.
Όσον αφορά τις κυρώσεις για άρνηση συμμόρφωσης, το ΔΕΕ έκρινε ότι αυτές είναι νόμιμες μόνο εφόσον η ίδια η συλλογή πληροί το κριτήριο της απόλυτης ανάγκης και τηρεί την αρχή της αναλογικότητας.
ECJ: Biometric Data Collection by Police Allowed Only in Exceptional Cases
The Court of Justice of the European Union (ECJ) ruled that the collection of biometric data by the police, such as fingerprints and photographs, is permitted only in cases of "absolute necessity". The case originated from an individual arrested during a Paris protest who refused to provide their biometric data and was subsequently convicted for the refusal, despite being acquitted of the initial offense. The ECJ emphasized that biometric data is particularly sensitive and requires enhanced protection, therefore its processing must be absolutely necessary and accompanied by adequate safeguards. Collection cannot be systematic or generalized, but each case must be considered individually. National regulations providing for automated biometric data collection are contrary to European law. Finally, penalties for refusing to comply are lawful only if the collection itself meets the criteria of "absolute necessity" and proportionality.
