H γενοκτονία των Ασσυρίων από τους νεότουρκους και Οθωμανούς

Η Κυπριακή Βουλή των Αντιπροσώπων, στις 22.12.2025, ομόφωνα αναγνώρισε και καταδίκασε τη Γενοκτονία των Ασσυρίων Χριστιανών από τους Οθωμανούς και τους Νεότουρκους, κατά την περίοδο μεταξύ του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ου αιώνα.
Πρόκειται για μία συνταρακτική και τραγική όσο και άγνωστη γενοκτονία με θύματα τους χριστιανικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας, της Μεσοποταμίας και της Συρο-Παλαιστίνης, οι οποίες περιοχές αποτελούσαν, μαζί με την Κύπρο και αργότερα την Ελλάδα, τις πρώτες χριστιανικές χώρες. Η γενοκτονία των Ασσυρίων αποτελεί μέρος της γενοκτονικής τριλογίας εξόντωσης των χριστιανικών μειονοτήτων, την οποία διέπραξαν οι Οθωμανοί και οι Νεότουρκοι, στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αργότερα της Τουρκίας.
Η τριλογία περιλαμβάνει την γενοκτονία των Αρμενίων (Αρμενική Γενοκτονία), την γενοκτονία των Ελλήνων Ποντίων (Ποντιακή Γενοκτονία) και των Ασσυρίων. Στον όρο «Ασσύριοι» περιλαμβάνονται οι χριστιανικοί πληθυσμοί και οι χριστιανικές μειονότητες, οι οποίες έζησαν στην Αρχαία Μεσοποταμία, στην Μικρά Ασία, στο Ιράκ, στη Λεβαντίνη, ευθύς μετά την κήρυξη του Ευαγγελίου από τους Αποστόλους. Πρόκειται για τις Χριστιανικές κοινότητες των Καθολικών Χαλδαίων, των Συρο-ορθοδόξων, των Μονοφυσιτών Χριστιανών, των Μαρωνιτών, των Νεστοριανών, των Ελληνορθόδοξων της Συρίας, των Χριστιανών της Εκκλησίας της Ανατολής και της Ασσυριακής Εκκλησίας της Ανατολής.
Οι λαοί αυτοί έλκουν την καταγωγή τους από το αρχαίο κράτος των Ασσυρίων το οποίο πάει πίσω στην 3η χιλιετηρίδα προ Χριστού. Οι Ασσύριοι δεν ήταν ξένοι προς την Κύπρο. Γραπτά κείμενα επιβεβαιώνουν ότι ο Βασιλιάς των Ασσυρίων Σαργών Β΄ είχε καταλάβει την Κύπρο γύρω στο 700π.Χ. Η Κύπρος είχε καταστεί έτσι φόρου υποτελής της Ασσυρία, οι δε Κύπριοι βασιλιάδες αναγνώρισαν ως μεγάλο Βασιλέα τον Σαργών Β΄, ο οποίος συμπεριφέρθηκε με σεβασμό στους Κύπριους. Οι Ασσύριοι δεν δοκίμασαν να αλλάξουν ή να διαφοροποιήσουν τις υφιστάμενες κοινωνικές δομές. Άφησαν ελεύθερους τους Κύπριους βασιλιάδες να διαχειρίζονται κατά τρόπο αυτόνομο τις υποθέσεις τους επιδεικνύοντας ανεκτικότητα και σεβασμό.
Πρωτεύουσα της τότε Ασσυριακής αυτοκρατορίας ήταν η αρχαία πόλη Νινευή στο κεντρικό-βόρειο Ιράκ κοντά στη σημερινή Μοσούλη. Η αυτοκρατορία αυτή επεκτεινόταν δυτικά μέχρι την Κύπρο, βόρεια μέχρι τις παρυφές του Καυκάσου, ανατολικά στο σημερινό Ιράν και νότια μέχρι την Βασόρα και το Κουβέιτ μέχρι και το Κατάρ.
Οι Ασσύριοι, όπως και άλλοι λαοί της Ανατολής, διακρίθηκαν στη φιλοσοφία, στην αστρονομία, τα μαθηματικά ακόμα και σε αυτό τούτο τον πολεοδομικό σχεδιασμό των πόλεων, χιλιάδες χρόνια πριν τον Χριστό. Ήταν από τους πρώτους λαούς που ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό μαζί με τους Κύπριους, τους υπόλοιπους Έλληνες και τους Αιθίοπες. Από θεολογικής και φιλοσοφικής άποψης οι Ασσύριοι έχουν να επιδείξουν μεγάλες μορφές της χριστιανικής πίστης πρωτίστως τον Όσιο Ισαάκ τον Σύρο, ο οποίος θεωρείται δικαίως, μαζί με τον Μέγα Βασίλειο, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο Ναζιαντζηνό από τις φωτεινότερες.
Οι μοναχοί που βρήκαν καταφύγιο στην Κύπρο
Οι Ασσύριοι συνέχισαν να έχουν στενούς δεσμούς με την Κύπρο ακόμα και μετά τη διάλυση της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας και την έλευση του Ιησού Χριστού. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι τριακόσιοι Άγιοι της Κύπρου, χάριν των οποίων η Κύπρος ονομάστηκε «Νήσος των Αγίων», ήταν μοναχοί οι οποίοι ασκήτευαν στο όρος Αλ Αμανός στην βόρεια Συρο-Παλαιστίνη. Οι μοναχοί αυτοί καταδιωκόμενοι από τις Αραβικές επιδρομές βρήκαν καταφύγιο στην Κύπρο και λάμπρυναν με την παρουσία και τη διδασκαλία τους το νησί μας. Πρόκειται για τους Αλαμινούς Αγίους, όπως ο Άγιος Κενδέας, ο Άγιος Θεράπων, ο Άγιος Σωζόμενος, ο Άγιος Ιλαρίωνας, ο Άγιος Αυξέντιος, ο Άγιος Αναστάσιος και άλλοι. Γνωστή είναι εξάλλου η Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου του Αλαμάνου την οποία ίδρυσε ο μοναχός Γεώργιος Αλαμάνος. Δεν είναι τυχαία εξάλλου η προέλευση του ονόματος του χωριού Αλαμινός, η οποία πιθανώς έχει τις ίδιες ρίζες με το όρος Αλ Αμανός.
Το 25% της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Οι σύγχρονοι Ασσύριοι θεωρούνται απόγονοι της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας και αναγνωρίζονται ως ένας λαός με ενιαία γλώσσα, δηλαδή την αραμαϊκή, την γλώσσα του Ιησού Χριστού.
Έζησαν όπως έχει προαναφερθεί στην Άνω Μεσοποταμία, δηλαδή στη σημερινή Τουρκία, το σημερινό Ιράκ μέχρι τις παρυφές του Αζερμπαϊτζάν και Περσίας, την περιοχή Idil στη σημερινή Βόρεια Συρία μέχρι και τον Ρωσικό Καύκασο.
Στα τέλη του 19ου αιώνα και αρχές του 20ου, η Οθωμανική Αυτοκρατορία αριθμούσε γύρω στα 18 – 20 εκατομμύρια πληθυσμό εκ των οποίων 3,5 – 4 εκατομμύρια ήταν Ασσύριοι, 2 εκατομμύρια ήταν Έλληνες και Αρμένιοι.
Αυτές οι μειονότητες αποτελούσαν στόχο μετά την κατάργηση του θεσμού του Μιλέτ. Οι Οθωμανοί ξεκίνησαν πρώτα τις διώξεις των Χριστιανικών μειονοτήτων στα πλαίσια συστηματικών εθνοθρησκευτικών εκκαθαρίσεων μέσα στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν η εποχή όπου άνθισε το κίνημα του Παντουρανισμού, το οποίο είχε στόχο να ενώσει τους «Τούρκους» και τα «τουρκικά» φύλα της Ανατολής, δηλαδή της Μικράς Ασίας με τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Εμπόδιο σε αυτό το εγχείρημα θεωρήθηκαν οι Χριστιανικές μειονότητες αλλά και οι εθνικές μειονότητες όπως οι Γεζίντι, οι Κούρδοι κ.ά.
Βίαιη τουρκοποίηση και 3 γενοκτονίες
Αργότερα, με την επικράτηση των Νεότουρκων, κατίσχυσε ταυτόχρονα το δόγμα «η Τουρκία στους Τούρκους» μέσω της βίαιης τουρκοποίησης και ομογενοποίησης των πληθυσμών, η οποία κατέληξε στην οργανωμένη και αιματηρή καταδίωξη, εκτοπισμό και εξαφάνιση των χριστιανικών – πρωτίστως – μειονοτήτων των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων.
Τις διώξεις και την καταπίεση ακολούθησαν οι σφαγές, οι οποίες βαθμιαία εξελίχθηκαν στις τρεις μεγάλες γενοκτονίες του 20ου αιώνα, δηλαδή αυτή των Αρμενίων, των Ελλήνων Ποντίων, ταυτόχρονα με τη γενοκτονία των Ασσυρίων. Ειρήσθω στο σημείο αυτό ότι τα πρότυπα των τουρκικών γενοκτονιών ακολούθησε η γενοκτονία των Εβραίων, των Σλάβων και των Ρομά από τους Ναζί είκοσι χρόνια αργότερα.
Ειδικότερα για τους Ασσύριους της Μεσοποταμίας, αυτοί αφέθηκαν στην μοίρα τους κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Χωριά ολόκληρα αφανίστηκαν, χιλιάδες Ασσύριοι οδηγήθηκαν αλυσοδεμένοι και πνίγηκαν τον ποταμό Τίγρη και τον Ευφράτη, χιλιάδες πουλήθηκαν σκλάβοι σε φυλές και φυλάρχους. Κάτι ανάλογο γίνεται σήμερα με τους τελευταίους χριστιανούς και τους Γεζίντι οι οποίοι πωλούνται σκλάβοι από τους ισλαμοφασίστες του ΙSIS με σκοπό την εξαφάνιση και των τελευταίων χριστιανών στη Μέση Ανατολή. Οι σφαγές συνεχίστηκαν τα έτη 1914-1920, 1924-1925 αλλά και το 1933.
Οι γενοκτόνοι ακολούθησαν την ίδια τακτική με τη γενοκτονία Αρμενίων και Ποντίων, δηλαδή μαζικές σφαγές, πορείες θανάτου χωρίς τροφή και νερό, επιδρομές ατάκτων, βιασμοί, εξανδραποδισμοί και παιδομάζωμα. Ό,τι ακριβώς γίνεται σήμερα – τηρουμένων των αναλογιών οι ισλαμοφασίστες του ισλαμικού κράτους με θύματα τα τελευταία υπολείμματα των χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής.
Καταδίκες από αριθμό χωρών
Ο αριθμός των θυμάτων που σφαγιάστηκαν κατά τη γενοκτονία δεν είναι ακριβής, καθότι πολλοί Ασσύριοι σφαγιάστηκαν μαζί με Έλληνες Πόντιους και Αρμένιους, οι οποίοι ζούσαν στις ίδιες περιοχές πριν τη γενοκτονία. Υπολογίζεται όμως ότι ο αριθμός είναι μεγαλύτερος των 350 χιλιάδων ως 750 χιλιάδες.
Την άγνωστη και ξεχασμένη από πολλούς γενοκτονία των Ασσυρίων έχουν καταδικάσει μέχρι σήμερα η Διεθνής Ένωση Κατά των Γενοκτονιών, τα Κοινοβούλια της Σουηδίας της Ολλανδίας της Αυστρίας και της Γερμανίας, πολλές Πολιτείες των ΗΠΑ και η Αυστραλία.
Η αναγνώριση και καταδίκη της γενοκτονίας των Ασσυρίων αλλά και απασών των γενοκτονιών αποτελεί αίτημα του πολιτισμένου κόσμου και αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και των δικαιωμάτων ολόκληρων λαών στην μνήμη. Η αναγνώριση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, όπως οι γενοκτονίες, επιβάλλεται ώστε τα κράτη τα οποία είναι υπόλογα γι’ αυτές να συμβιβαστούν με την ιστορική αλήθεια για να μην επαναληφθούν τα ίδια εγκλήματα στο μέλλον. Αυτό το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό η Γερμανία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντιθέτως, η επίμονη άρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει την γενοκτονία Αρμενίων, Ποντίων και Ασσυρίων αποδεικνύει την τουρκική άρνηση στην αλήθειας. Γενοκτονίες και εθνικές εκκαθαρίσεις που δεν αναγνωρίζονται ούτε και καταδικάζονται, επαναλαμβάνονται. Αυτό έγινε με τους Εβραίους, με τους Αρμενίους του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, με τους Κύπριους το 1974, αυτό γίνεται στη Γάζα, στη Νιγηρία στο Νταρφούρ, στο Σουδάν όπου υπάρχουν καταπιεσμένοι λαοί.
*Σοσιαλιστής βουλευτής Λευκωσίας.