Οι ελληνοτουρκικές συναντήσεις κορυφής δεν είναι διπλωματικά τελετουργικά. Είναι στιγμές στρατηγικής αποτύπωσης ισχύος, προθέσεων και ορίων. Η επικείμενη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν πραγματοποιείται σε μια περίοδο εύθραυστης αποκλιμάκωσης, όπου η επιφανειακή ηρεμία δεν έχει αναιρέσει ούτε το περιεχόμενο του τουρκικού αναθεωρητισμού ούτε τις θεμελιώδεις διαφορές που εξακολουθούν να δοκιμάζουν τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η ελληνική συμμετοχή στη συνάντηση δεν συνιστά ένδειξη εμπιστοσύνης προς την Τουρκία. Αποτελεί πράξη διπλωματικής υπευθυνότητας και συνειδητή επιλογή παρουσίας στο πεδίο του διαλόγου, ώστε να καταγράφεται διεθνώς ότι η Ελλάδα επιδιώκει λύσεις στη βάση της νομιμότητας. Η μη προσέλευση θα μπορούσε να εκληφθεί ως άρνηση διαλόγου. Η προσέλευση όμως δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αποδοχή πλαισίων που μεταβάλλουν τη φύση των διαφορών.
Δεν νοείται ουσιαστικός διάλογος όταν εξακολουθούν να υφίστανται απειλές πολέμου (casus belli), παράνομες NAVTEX και υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Η συμμετοχή προϋποθέτει σαφείς κόκκινες γραμμές.
Δεν υπάρχει «πακέτο διαφορών».
Δεν υπάρχουν «γκρίζες ζώνες».
Δεν υπάρχει διαπραγμάτευση κυριαρχίας. Μοναδική διαφορά είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η Συνθήκη της Λωζάννης αποτελεί το αδιαπραγμάτευτο θεμέλιο της περιφερειακής τάξης. Δεν αναθεωρείται, δεν επικαιροποιείται και δεν επιδέχεται πολιτική επαναερμηνεία. Κάθε ασάφεια σε τέτοια ζητήματα συνιστά πολιτική παραχώρηση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε προσεγγίσεις «συνεκμετάλλευσης». Δεν πρόκειται για τεχνική ή οικονομική ρύθμιση αλλά για πολιτική επιλογή με μακροπρόθεσμες συνέπειες. Η σταδιακή μετάβαση από κοινή εκμετάλλευση πόρων σε κοινή επιτήρηση και τελικά σε κοινή άσκηση αρμοδιοτήτων δύναται να οδηγήσει σε de facto συγκυριαρχία χωρίς συνθήκη και χωρίς ρητή πολιτική απόφαση σε μεταβολή καθεστώτος μέσω τεχνικών διευθετήσεων.
Ωστόσο, το πλέον κρίσιμο στοιχείο της παρούσας συνάντησης δεν είναι μόνο το περιεχόμενο των πιθανών συζητήσεων αλλά η δομή της σιωπής που φαίνεται να τη συνοδεύει. Το Κυπριακό, ζήτημα εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής, ενταγμένο στον πυρήνα της διεθνούς έννομης τάξης και στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών δεν προκύπτει ως κεντρικό στοιχείο της ατζέντας. Η απουσία αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί τεχνική λεπτομέρεια. Δημιουργεί εύλογα την εντύπωση μιας στρατηγικής αποσύνδεσης (decoupling) των ελληνοτουρκικών από το Κυπριακό.
Τουλάχιστον θα πρέπει να αποσαφηνιστεί ρητώς ότι η μη ένταξη του Κυπριακού στη συγκεκριμένη συνάντηση αποτελεί τακτική επιλογή συγκυρίας και όχι μετατόπιση στρατηγικής.
Η μη συζήτηση του Κυπριακού δεν πρέπει να συνιστά ούτε να συνεπάγεται αποσύνδεσή του από την ελληνική εξωτερική πολιτική. Αντιθέτως, παραμένει κεντρικό ζήτημα αρχής, αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής στρατηγικής και της ευρύτερης περιφερειακής σταθερότητας.
Ταυτόχρονα, η εξέλιξη αυτή εγείρει σαφή και αναπόφευκτα ερωτήματα προς τη Λευκωσία. Συναινεί η Κυπριακή Δημοκρατία σε μια πρακτική αποσύνδεσης του Κυπριακού από τις ελληνοτουρκικές συνομιλίες; Αν ναι, ποια είναι η στρατηγική λογική αυτής της επιλογής και ποια τα προσδοκώμενα οφέλη; Αν όχι, πώς προκύπτει η πρακτική απουσία του ζητήματος από μια τόσο κρίσιμη συνάντηση; Σε ζητήματα εθνικής στρατηγικής, η σιωπή δεν είναι ουδέτερη στάση , είναι πολιτικό μήνυμα.
Η Ελλάδα οφείλει να επιμείνει στη νομική διαδικασία επίλυσης διαφορών βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, με τελικό προορισμό τη διεθνή δικαιοδοσία, εφόσον υπάρξει συμφωνία για το αντικείμενο. Στρατηγικός στόχος της συνάντησης δεν είναι η επίτευξη συμφωνίας αλλά η διατήρηση της αποκλιμάκωσης, η επανάληψη των ελληνικών θέσεων με σαφήνεια και η διεθνής καταγραφή ότι η Ελλάδα επιδιώκει λύσεις στη βάση της νομιμότητας.
Η Ελλάδα πρέπει να προσέλθει στον διάλογο για να αποτρέψει τυχόν κρίση όχι για να αποδεχθεί μεταβολή καθεστώτος στο Αιγαίο και όχι για να επιτρέψει τη σταδιακή αποσύνδεση του Κυπριακού από τον πυρήνα της εθνικής στρατηγικής. Η ειρήνη που στηρίζεται σε σιωπηρές μετατοπίσεις, σε περιορισμό κυριαρχίας ή σε θεσμική αποσύνδεση θεμελιωδών ζητημάτων δεν αποτελεί βιώσιμη ειρήνη. Αποτελεί απλώς αναβολή της επόμενης κρίσης.
*Τέως Πρέσβης Κύπρου
Mitsotakis-Erdogan Meeting and a Silent Shift
The upcoming Mitsotakis-Erdogan meeting, despite taking place during a period of de-escalation, does not signify trust in Turkey but rather a diplomatic move to internationally register Greece's desire for solutions based on law. The author emphasizes that meaningful dialogue is impossible as long as threats of war and illegal Turkish actions persist. He stresses the absence of any negotiation regarding sovereignty and highlights that the only existing difference is the delimitation of the continental shelf and EEZ. The Treaty of Lausanne is considered non-negotiable, and any attempt to revise it would constitute a political concession. He warns of the dangers of "co-exploitation" approaches, which could lead to de facto co-sovereignty without an explicit political decision. However, the most critical aspect of the meeting is the absence of the Cyprus issue from the agenda. This omission is seen as a strategic decoupling of the Cyprus issue from Greek-Turkish relations, raising legitimate concerns. The author emphasizes that the non-discussion of Cyprus should not lead to its disconnection from Greek foreign policy, as it remains a central issue of principle and national strategy. Finally, this development raises questions for Nicosia regarding its consent to such a practical decoupling. Maintaining stability in the region requires continued Greek support for the Republic of Cyprus and commitment to resolving the Cyprus problem.
You Might Also Like
Ώρα Κυπριακού: Σε εξέλιξη η τριμερής συνάντηση – Πακέτο 5 σημείων για επανέναρξη συνομιλιών και ΜΟΕ προτείνει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης – «Τα 4 σημεία Έρχιουρμαν είναι απαντημένα»
Jan 28
Συνάντηση Γεραπετρίτη με Γκουτέρες. «Διευρυμένη συνάντηση για Κυπριακό όταν ωριμάσουν οι συνθήκες»
Jan 29
Τι πήγε επιτέλους λάθος: Η Αθήνα θεωρούσε «αγκάθι» το Κυπριακό
Feb 1
Η διπλωματία της υπεκφυγής τελείωσε μεν μας εκθέτει δε
Feb 1
Συνάντηση Μητσοτάκη - Ερντογάν στην Άγκυρα: Προσδοκίες, όρια και γεωπολιτικό πλαίσιο
Feb 8