Mύρων Μιχαηλίδης: Μια ορχήστρα, μέσα από τις επιδόσεις της, μπορεί να διεκδικήσει και να κατακτήσει αυτό που επιθυμεί

Ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου, δίνει την πρώτη του συνέντευξη, κατά την πρώτη ημέρα ανάληψης καθηκόντων του.
Θεώρησε πως η ανάληψη των καθηκόντων του Καλλιτεχνικού Διευθυντή της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου (ΣΟΚ) θα ήταν μια πρόκληση, σε μια θέση που πάντοτε τον γοήτευε – έχοντας εντρυφήσει σε θέματα ορχήστρας. Με δεδομένη την αγάπη του για την Κύπρο, ο Ηρακλειώτης αρχιμουσικός με λαμπρό βιογραφικό και διεθνή καριέρα Μύρων Μιχαηλίδης, δηλώνει πως είναι πλέον και από το ‘δικό του μετερίζι’ ευθύνη να συμβάλει σε ένα καλύτερο μέλλον για την Ορχήστρα.
-Καλωσορίζοντάς σας στην Κύπρο, ήθελα να ρωτήσω εάν έχετε θέσει τις προτεραιότητες σας ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΣΟΚ; Σε αυτή την πρώτη συνέντευξη που δίνω, η οποία συμπίπτει και με την πρώτη μου μέρα στο γραφείο, βρίσκομαι σε διαδικασία ενημέρωσης. Αυτό που θα πω όμως είναι πως είμαι οπαδός του ρεαλιστικού οραματισμού. Δηλαδή, πρέπει να έχουμε όραμα και στρατηγική, που για να ενεργοποιηθούν θα πρέπει να πατάμε πάντα σε συγκεκριμένες βάσεις. Για τις ιδέες που έχω – και πιστέψτε με έχω έρθει με πολλές ιδέες τις οποίες θα ήθελα να αναπτύξω με μεγαλύτερη ακρίβεια σε μία από τις επόμενες συναντήσεις μας – αυτό που μπορώ να πω, είναι ότι πρωτεύον για μία ορχήστρα, όχι μόνο στην Κύπρο, είναι να ακολουθεί τον παλμό της κοινωνίας. Aυτό γίνεται με πολύ συγκεκριμένες καλλιτεχνικές επιλογές, προγραμμάτων, κοινού, τόπου εμφάνισης, ημερομηνιών και συνδυασμών – της ευκαιρίας δηλαδή, που θα δώσει στη μουσική να προσφέρει μαζί με μία άλλη τέχνη, με μια άλλη συγκυρία. Επίσης, θα επιθυμούσα η ορχήστρα να αποκτήσει μεγαλύτερη σχέση με το εξωτερικό αλλά και να εξετάσω πολύ σοβαρά και το ενδεχόμενο στοχευμένων δισκογραφικών παραγωγών. Πιο συγκεκριμένα την ψηφιοποίηση κάποιων έργων τα οποία θα προσδώσουν το καλλιτεχνικό στίγμα της ορχήστρας και την ποιότητά της.
-Έχετε θεωρηθεί υπερβολικά καινοτόμος στην πορεία σας, κυρίως για αυτές τις συγκυρίες στις οποίες αναφέρεστε… Ναι, είναι κάτι που χαρακτηρίζει τη δουλειά μου, στο πλαίσιο της ανανέωσης του κοινού. Να σας θυμίσω μόνο την εξωστρέφεια της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Αθηνών, όταν βγήκαμε εκτός με την Όπερα της Βαλίτσας για να βρεθούμε σε όλες τις γωνιές της Ελλάδας: στο Μετρό, τις πλατείες, το λιμάνι, το αεροδρόμιο, τα σχολεία, τη Βαρβάκειο Αγορά. Είχαμε επιτύχει να γίνει διασύνδεση της μουσικής με άλλες τέχνες, τη ζωγραφική, το θέατρο, τον χορό και τη λογοτεχνία κ.π.ά. Τέτοια προγράμματα δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητα από το καινούριο κοινό και δεν αναφέρομαι μόνο στο νέο ηλιακά κοινό.
-Και το ρεπερτόριο; Η διεύρυνσή του; Είναι σημαντική η διεύρυνση του ρεπερτορίου, τα όρια και τα προγράμματα αυτού που λέμε κλασική μουσική. Σαφώς η ορχήστρα έχει μια αποστολή να υπηρετεί το κλασικό ρεπερτόριο, όμως υπάρχουν τρόποι να διευρυνθεί, χωρίς να χαθεί η βασική κατεύθυνση.
-Για την επίτευξη τέτοιων στόχων θα εξυπηρετήσει και η ένταξη περισσότερων μουσικών στην ΣΟΚ; Αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο του ρεαλιστικού οραματισμού, που ανάφερα και πιο πάνω. Αναμφίβολα, μια συμφωνική ορχήστρα —όπως προδίδει και ο ίδιος ο όρος— είναι εξ ορισμού ένα μεγάλο σύνολο. Ωστόσο, πιστεύω βαθιά ότι ο καθένας κατακτά αυτό που του αναλογεί. Και μια ορχήστρα, μέσα από τις επιδόσεις της, την ευθύνη που αναλαμβάνει και την καλλιτεχνική της αξία, μπορεί να διεκδικήσει και να κατακτήσει αυτό το κάτι παραπάνω που επιθυμεί. Θεωρώ επίσης επιτακτική ανάγκη να απευθυνόμαστε κυρίως στις επενδύσεις που κάνει η Πολιτεία στα νέα παιδιά – όπως π.χ. στην Ακαδημία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου – ούτως ώστε να δημιουργείται παρακαταθήκη, συνοχή και ευκαιρίες για την επόμενη γενιά. Είναι, πιστεύω, σε πολύ μεγάλο βαθμό στο δικό μας χέρι.
-Αυτό ισχύει και για τη δημιουργία ενός Μεγάρου Μουσικής στην Κύπρο; Σίγουρα ένας καλός συναυλιακός χώρος και χώρος δοκιμών συμβάλλει απίστευτα, αλλά θεωρώ ότι όλα αυτά είναι κατακτήσεις, που έρχονται μετά από συγκεκριμένα βήματα. Είναι λοιπόν ευθύνη κι εγώ πιστεύω ότι είναι και από τη δική μου πλευρά ευθύνη, να συμβάλω στο να γίνει καλύτερο το μέλλον της Ορχήστρας.
-Ποια είναι η εικόνα που είχατε για τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, πριν αναλάβετε τα καθήκοντά σας; Την είχα παρακολουθήσει παλαιότερα και την εκτιμούσα από την περίοδο που καλλιτεχνικός διευθυντής ήταν ο κ. Μπαλτάς. Δεν έτυχε να τη διευθύνω στο παρελθόν, είχα όμως την ευκαιρία να παρακολουθήσω συναυλία κι αυτό που διαπίστωσα ήταν ένας ιδιαίτερα υψηλός επαγγελματισμός και επίπεδο. Πρόκειται επίσης για μια Ορχήστρα που διαθέτει κάτι που εκτιμώ βαθύτατα: τη συνομιλία πολιτισμών. Η παρουσία μουσικών από διαφορετικές χώρες συνιστά, κατά τη γνώμη μου, ό,τι καλύτερο μπορεί να διαθέτει ένα τέτοιο σύνολο. Και στη δική μου πορεία ως αρχιμουσικός, αυτό είναι ένα στοιχείο που με συγκινεί ιδιαίτερα: σήμερα στην Κίνα, αύριο στη Βραζιλία, μεθαύριο στην Αθήνα, στη συνέχεια στη Γερμανία. Αυτή η διαρκής ώσμωση πολιτισμών, είναι για μένα πηγή έμπνευσης. Χαίρομαι, λοιπόν, που η Ορχήστρα απαρτίζεται από μουσικούς προερχόμενους από πολλές διαφορετικές χώρες. Τρέφω βαθύ σεβασμό και ειλικρινή εκτίμηση για το έργο που ήδη επιτελείται και έρχομαι εδώ όχι για να «ανακαλύψω τον Ατλαντικό», αλλά για να προσφέρω κάτι παραπάνω. Είναι σημαντικό να τονίσω εδώ, πως κατά τη διάρκεια της ακρόασης όταν οι μουσικοί της ορχήστρας, μου έκαναν την τιμή να με ψηφίσουν, αισθάνθηκα από τα πρώτα δευτερόλεπτα ότι υπάρχει μια πολύ καλή χημεία.
-Πώς ένας μαέστρος μπορεί να αντιμετωπίσει διαφορετικές προσωπικότητες μιας ορχήστρας; Αυτό πιστεύω ανάγεται στο επικοινωνιακό χάρισμα ενός μαέστρου. Δηλαδή ένας μαέστρος ο οποίος έχει ταξιδέψει πολύ, είναι πολίτης του κόσμου, έχει ζήσει πολύ σε διάφορες χώρες και διαθέτει επικοινωνιακό χάρισμα, είναι σε θέση αμέσως να καταλάβει ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να αντλήσει από την ορχήστρα ένα μουσικό αποτέλεσμα τεχνικά και συναδελφικά. Ένα είναι σίγουρο: ότι το παιχνίδι είναι χαμένο αν ο μαέστρος πει ‘εγώ, κι όλοι εσείς απέναντί μου’. Είμαστε όλοι μαζί μια ομάδα, την οποία εκ των πραγμάτων εμπνέει κάποιος.
-Αυτό μπορεί να βοηθήσει να κρατηθούν και οι ισορροπίες. Αυτό έχει να κάνει και με τη διπλωματική ικανότητα ενός μαέστρου, όχι με την έννοια ενός συμβιβασμού χωρίς λύσεις. Πιστεύω ότι ο καλός διπλωμάτης συνδυάζει τα πράγματα, τις διαφορετικές απόψεις, αλλά δίνει και λύσεις.
-Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν αρκετές παλινδρομήσεις, ιδιαίτερα μετά τη λήξη του συμβολαίου του κ. Μπάχμαν… Δεν γνωρίζω για παρασκήνια και γιατί υπήρξαν παλινδρομήσεις. Αυτό που ξέρω είναι ότι από την πρώτη μέρα κοιτάζω μπροστά. Διδασκόμαστε φυσικά από το παρελθόν, από το ορατό παρελθόν, όχι από το κρυφό παρελθόν. Οπότε δεν ασχολούμαι με παρασκηνιακά προηγούμενα, αλλά με το τι θα κάνουμε από δω και πέρα. Αναλαμβάνω ανεπηρέαστος.
-Ποιο είναι το ιδανικό μοντέλο καλλιτεχνικής διεύθυνσης για εσάς; Aν μπορούσα να το πω με πολύ λίγες λέξεις, ειδικά σαν μαέστρος, είναι το μεσογειακό ταπεραμέντο με την βορειοευρωπαϊκή πειθαρχία.
-Πώς περιγράφετε τον δικό σας τρόπο ηγεσίας; Στη διεύθυνση ορχήστρας με απασχολεί πάρα πολύ όχι η εικόνα μου, αλλά ο ήχος της ορχήστρας. Δηλαδή, με ενδιαφέρει ο ήχος που θα παραχθεί, αυτός που όταν θα κλείσει τα μάτια του ακροατής θα απολαύσει, και όχι η κινησιολογία εντυπωσιασμού χωρίς ουσία. Δουλεύω την ορχήστρα βήμα-βήμα μέχρι να φτάσω στη συναυλία. Πάντα η δουλειά του μαέστρου απαιτεί μια μεγάλη εγρήγορση. Διαφορετικό τρόπο δοκιμής θέλει μια ορχήστρα ασιατική, μια βορειοευρωπαϊκή, μια αμερικανική. Έχει να κάνει πάντοτε με τη σχέση, με τη νοοτροπία των ανθρώπων και φυσικά με τη χημεία του μαέστρου με αυτούς.
-Ποια η δική σας φιλοσοφία σας γύρω από τη μουσική; Η μουσική δεν είναι οι νότες, είναι αυτό που έλεγε ο μεγάλος μαέστρος Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ: «μουσική είναι ό,τι βρίσκεται πίσω από τις νότες». Γι’ αυτό και λέμε πολλές φορές ότι η τεχνική αρτιότητα δεν έρχεται με τα χρόνια, όσο ο μαέστρος ωριμάζει – υπάρχουν νέοι μαέστροι που είναι εξαιρετικοί στην τεχνική. Αυτό που χρειάζεται ο μαέστρος είναι μια πάρα πολύ ευρεία κουλτούρα. Να έχει διαβάσει ιστορία, να έχει διαβάσει φιλοσοφία, για την τέχνη γενικότερα, να είναι πάρα πολύ μέσα στα πράγματα της ζωής. Αυτά όλα ακούγονται και στον ήχο του. Είναι αδιανόητο για παράδειγμα ένας μαέστρος να διευθύνει ένα κομμάτι της ρομαντικής περιόδου χωρίς να εντρυφήσει, χωρίς να έχει αναλύσει πολύ βαθιά τι συνέβαινε την περίοδο εκείνη που γράφονταν τα ρομαντικά έργα. Αυτό που κάνει ουσιαστικά ο μαέστρος είναι να μας διακτινίζει, να μας μεταφέρει σε ένα μαγικό κόσμο, ένα διαχρονικό κόσμο, χωρίς σταθερή γεωγραφική θέση.
-Κατά τη γνώμη σας, η επιτυχία μιας ορχήστρας, πέρα από το να γεμίζει το θέατρο, πώς μετριέται. Η επιτυχία μιας ορχήστρας μετριέται; Η επιτυχία της μετριέται όταν είναι κέντρο αναφοράς καθημερινότητας του πολίτη, όταν έχει εξωστρέφεια, όταν συνδέεται με τις νεαρές ηλικίες και τη ψηφιακή εποχή, όταν αρχίζει να ακούγεται η φήμη της εκτός συνόρων, πράγμα το οποίο είναι για μένα ένα από τα μεγάλα μου οράματα.
-Και το πιο σημαντικό σε μια συνεργασία μαέστρου και μουσικών, ποιο είναι; Είναι ο αλληλοσεβασμός και η αυτοπειθαρχία. Η αυτοπειθαρχία είναι ότι εγώ πρέπει να πειθαρχήσω στον εαυτό μου και μετά να πειθαρχήσω την ομάδα μου.
-Θα θέλατε η καταγωγή σας να συμβάλει με κάποιο τρόπο στο έργο σας εδώ; Αυτό που θα ήθελα είναι να συνεργαστούμε με την Κρήτη και δεν σας κρύβω ότι βρίσκεται στα άμεσα σχέδιά μου. Θα ήθελα να γίνει ένας άξονας δυνατός στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και η καλλιτεχνική ένωση Κρήτης και Κύπρου έχει για μένα μια βαθιά συμβολική διάσταση — όχι μόνο δημιουργική, αλλά και ευρύτερη.
Ελεύθερα, 18.01.2026