Two Russian Citizens' Deaths in Cyprus and a Leaked Video: Unveiling Russia's Hybrid Influence

- Στα ρωσικά ΜΜΕ, εκείνα βεβαίως τα οποία δεν είναι υπό την επιρροή της Μόσχας, όλο και περισσότερο συνδέουν τους δύο θανάτους Ρώσων πολιτών οι οποίοι έχουν συμβεί ταυτοχρόνως στην Κύπρο. Ο ένας θάνατος αφορά εκείνον του Ρώσου διπλωμάτη Αντόν Πανόφ, ο οποίος πέθανε εντός της ρωσικής πρεσβείας στη Λευκωσία.
- Από την άλλη, υπήρξε και ο μυστηριώδης θάνατος του Vladislav Baumgertner, ενός εξέχοντος και εκ των κορυφαίων διευθυντών της επιχειρηματικής ελίτ της χώρας.
- Τα ρωσικά ΜΜΕ προχωρούν σταδιακά στη μια πιθανή διασύνδεση των δύο θανάτων αλλά τολμούν να κάνουν αναφορά και στον χρόνο διαρροής του περιλάλητου βίντεο, το περιεχόμενο του οποίου αποτελεί κόλαφο για τη διακυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη, η οποία οδηγείται στα Τάρταρα με την Κύπρο να εκτίθεται ακόμη μια φορά διεθνώς.
- Η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη χρησιμοποιεί την περίπτωση υβριδικού πολέμου ως μια βολική πραγματικότητα για να αμβλύνει τις διαστάσεις που πήρε το τεράστιο σκάνδαλο που προέκυψε με το περιλάλητο βίντεο που οδηγεί σε ανυποληψία την όλη κυβερνητική πολιτική, τη φυσιογνωμία αλλά και τη διαχείριση της Εκτελεστικής Εξουσίας με μεθόδους που δεν συνάδουν με το νέο και το διαφανές με το οποίο ο Νίκος Χριστοδουλίδης «πούλησε» τη δική του διακυβέρνηση
Η υπόθεση του Αντόν Πανόφ, του Ρώσου «διπλωμάτη» ο οποίος βρέθηκε νεκρός στο κτήριο της ρωσικής πρεσβείας στη Λευκωσία, φωτίζει με σκληρό τρόπο μια πολιτική. Δεν πρόκειται για έναν «μυστηριώδη θάνατο» διπλωματικού υπαλλήλου αλλά για ένα επεισόδιο που αποκαλύπτει τη λειτουργία της ρωσικής υβριδικής στρατηγικής σε ευρωπαϊκό έδαφος. Τα στοιχεία που αποκάλυψε το ερευνητικό Μέσο The Insider, σε συνδυασμό με τις δημόσιες τοποθετήσεις του δημοσιογράφου Σεργκέι Κάνεφ στο κανάλι Dozhd TV, το οποίο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία μετακόμισε στην Ολλανδία όπου και εκπέμπει, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας.
Ο Πανόφ δεν ήταν απλός διπλωμάτης. Η εκπαίδευσή του στην Ακαδημία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας (FSO), με ειδίκευση στην κυβερνοκατασκοπία, η εργασία του στο επιστημονικοτεχνικό κέντρο «Άτλας» της FSB ως κρυπτογράφος και οι συχνές επαφές του με εν ενεργεία στελέχη της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) συνθέτουν ένα καθαρά επιχειρησιακό προφίλ. Τα τηλεφωνικά αρχεία (billings) που επικαλείται το The Insider δείχνουν επικοινωνίες όχι μόνο με αξιωματικούς πληροφοριών αλλά και με ανώτατα πολιτικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο ίδιος ο Σεργκέι Λαβρόφ.
Κρυπτογράφος
Ο ρόλος του στην πρεσβεία δεν ήταν διοικητικός. Ήταν κρυπτογράφος. Διαχειριζόταν απόρρητα μηνύματα, δεχόταν και απέστελλε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες με το κέντρο στη Μόσχα και λειτουργούσε ως κρίσιμος κόμβος ασφαλών διαύλων. Αυτή ακριβώς είναι η λειτουργία που οι ρωσικές υπηρεσίες αποδίδουν σε στελέχη που τοποθετούνται σε διπλωματικές αποστολές. Δεν πρόκειται για εξαίρεση αλλά για πάγια πρακτική που, όπως υπενθυμίζει ο Κάνεφ, ξεκινά ήδη από τη σοβιετική εποχή, όταν περίπου το 30% των «διπλωματών» ήταν στην πραγματικότητα αξιωματικοί πληροφοριών. Σήμερα, το ποσοστό αυτό είναι ακόμη υψηλότερο.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη πιο ανησυχητική διάσταση αν ληφθεί υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρώπη προχώρησε σε μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών. Όπως αποκαλύπτεται από την ίδια τη ρωσική ερευνητική δημοσιογραφία, περίπου το 70% αυτών ήταν στην πραγματικότητα εν ενεργεία κατάσκοποι. Η επιστροφή τους στη Ρωσία δημιούργησε σοβαρή εσωτερική κρίση στις υπηρεσίες πληροφοριών. Δεν υπήρχαν θέσεις για όλους. Ξεκίνησαν εσωτερικές συγκρούσεις, ανώνυμες καταγγελίες, διαρροές. Το αποτέλεσμα ήταν η «διασπορά» στελεχών σε δευτερεύοντα θέατρα: Αφρική, Λατινική Αμερική, Ασία, χώρες της πρώην ΕΣΣΔ –και χώρες όπως η Κύπρος.
Ενδιάμεσος χώρος
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος λειτουργεί ως ιδανικός ενδιάμεσος χώρος. Ευρωπαϊκή αλλά εκτός Σένγκεν. Στρατηγικά τοποθετημένη ανάμεσα στη Μέση Ανατολή, τη Μαύρη Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική. Με ιστορικούς δεσμούς με τη Ρωσία και περιορισμένες δυνατότητες αντικατασκοπίας. Όχι απλώς ευάλωτη αλλά προβλέψιμη.
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της υπόθεσης Πανόφ δεν είναι όμως ο ρόλος του ιδίου. Είναι ο τρόπος με τον οποίον αντιμετωπίστηκε η Κυπριακή Δημοκρατία ως κράτος υποδοχής. Δεν επετράπη σε εμπειρογνώμονες των κυπριακών Αρχών να εισέλθουν στο γραφείο όπου βρέθηκε νεκρός. Δεν είχαν πρόσβαση στον χώρο, στον εξοπλισμό, ούτε καν στο αποχαιρετιστήριο σημείωμα. Η πρεσβεία λειτούργησε ως απόλυτο άβατο. Για τέσσερις ημέρες η σορός παρέμεινε σε ψυκτικό θάλαμο, μέχρι να αποφασιστεί αν και πώς θα δημοσιοποιηθεί το γεγονός. Τελικά, η απόφαση ελήφθη από τον Ρώσο πρέσβη Μουράντ Ζιαζίκοφ, πρώην στέλεχος της FSB, μια λεπτομέρεια κάθε άλλο παρά αδιάφορη.
Η διπλωματική ασυλία, στην περίπτωση αυτή, δεν προστάτευσε τη διπλωματία. Προστάτευσε την αδιαφάνεια. Μετέτρεψε την πρεσβεία σε χώρο πλήρους αναστολής της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό είναι ο υβριδικός πόλεμος στην πράξη: όχι σύγκρουση αλλά αδρανοποίηση. Όχι επιβολή αλλά αποδοχή.
Το σκάνδαλο δεν αμβλύνεται
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Ρωσία διεξάγει υβριδικό πόλεμο. Το κάνει! Ούτε το γεγονός ότι τώρα έγινε ξαφνικά σημείο αναφοράς επειδή η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη είδε αυτή την πραγματικότητα ως βολική για να αμβλύνει τις διαστάσεις που πήρε το τεράστιο σκάνδαλο που προέκυψε με το περιλάλητο βίντεο, που οδηγεί σε ανυποληψία την όλη κυβερνητική πολιτική, τη φυσιογνωμία αλλά και την διαχείριση της Εκτελεστικής Εξουσίας με μεθόδους που δεν συνάδουν με το νέο και το διαφανές με το οποίο ο Νίκος Χριστοδουλίδης «πούλησε» τη δική του διακυβέρνηση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Κύπρος αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται ήδη εντός αυτού του πολέμου και αν είναι διατεθειμένη να αναγνωρίσει ότι η σιωπή, η αμηχανία και η επίκληση της «διπλωματικής ευαισθησίας» λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές ισχύος για τρίτους. Όταν ένα κράτος αποδέχεται ότι δεν μπορεί να ερευνήσει έναν θάνατο στο έδαφός του, τότε, ο υβριδικός πόλεμος δεν χρειάζεται να κερδηθεί. Έχει ήδη πετύχει τον σκοπό του.