Γροιλανδία: Γιατί δεν μπορεί να γίνει το εργοστάσιο σπάνιων γαιών που οραματίζεται ο Τραμπ – «Καλύτερα εξόρυξη στο Φεγγάρι!»

Ο ανεκμετάλλευτος ορυκτός πλούτος της Γροιλανδίας έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο ειδικοί επισημαίνουν ότι οι συνθήκες εξόρυξης στο νησί είναι εξαιρετικά δύσκολες και οικονομικά ασύμφορες. Όπως τονίζουν, σε ορισμένες περιπτώσεις η διαδικασία είναι «χειρότερη κι από την προσπάθεια εξόρυξης στο Φεγγάρι».
Σύμφωνα με το CNN, στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ εκτιμούν ότι τα υπόγεια κοιτάσματα της Γροιλανδίας θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως μέσο περιορισμού της κυριαρχίας της Κίνας στα σπάνια μέταλλα, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για πολλές τεχνολογικές και αμυντικές εφαρμογές, από μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα λέιζερ έως ηλεκτρικά οχήματα και μαγνητικούς τομογράφους.
«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία… Είναι τόσο στρατηγική αυτή τη στιγμή» δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Λίγες ημέρες αργότερα, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου με στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας, ανέβασε τους τόνους, λέγοντας: «Θα κάνουμε κάτι για τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι. Αν δεν το κάνουμε με τον εύκολο τρόπο, θα το κάνουμε με τον δύσκολο».
Παρότι ο Τραμπ το τελευταίο διάστημα εμφανίζεται να υποβαθμίζει τη σημασία των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησής του, Μάικ Γουόλτς, είχε δηλώσει στο Fox News το 2024 ότι το αμερικανικό ενδιαφέρον για το νησί αφορούσε πρωτίστως «κρίσιμα ορυκτά» και «φυσικούς πόρους».
Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς, το γεγονός ότι η Γροιλανδία ανήκει στη Δανία, δεν είναι αυτό που εμποδίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες να αξιοποιήσουν τον ορυκτό της πλούτο. Το βασικό εμπόδιο είναι το ακραίο και… τιμωρητικό αρκτικό περιβάλλον.
«Η ιδέα να μετατραπεί η Γροιλανδία σε εργοστάσιο σπάνιων γαιών της Αμερικής είναι επιστημονική φαντασία. Είναι εντελώς παράλογο. Θα μπορούσες κάλλιστα να κάνεις εξόρυξη στο Φεγγάρι -και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η Γροιλανδία είναι ακόμα χειρότερη» τονίζει ο Μάλτε Χούμπερτ, ιδρυτής και ανώτερος ερευνητής στο The Arctic Institute.
Όπως επισημαίνουν ερευνητές, η εξόρυξη ορυκτών στη Γροιλανδία θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και κοστοβόρα, καθώς πολλά από τα κοιτάσματα βρίσκονται σε απομονωμένες περιοχές πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, όπου δεσπόζει πολικό στρώμα πάγου, πάχους περίπου 1,5 χιλιομέτρου και το σκοτάδι καλύπτει μεγάλο μέρος του έτους. Επιπλέον, η Γροιλανδία, αν και αυτοδιοικούμενη περιοχή της Δανίας, στερείται τόσο των αναγκαίων υποδομών όσο και του ανθρώπινου δυναμικού που θα απαιτούσε μια μεγάλης κλίμακας εξορυκτική δραστηριότητα.
Παρά το όνομά της, περίπου το 80% της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγο, ενώ οποιαδήποτε δραστηριότητα στην Αρκτική -πόσο μάλλον η εξόρυξη- μπορεί να κοστίζει από πέντε έως δέκα φορές περισσότερο, σε σύγκριση με άλλες περιοχές του πλανήτη.
Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν είναι καινούργιο, ούτε είναι ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που έχει εκφράσει ανάλογες βλέψεις. Ωστόσο, η πρόσφατη και αιφνιδιαστική παρέμβασή του στη Βενεζουέλα και η απόφαση να αναλάβει τον έλεγχο των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας επανέφεραν στο προσκήνιο και τη συζήτηση για τη Γροιλανδία.
Εδώ και δεκαετίες, οι τοπικές αρχές προσπαθούν να προσελκύσουν άμεσες ξένες επενδύσεις. «Δεν βλέπω καμία ανάγκη να καταληφθεί η Γροιλανδία. Είμαστε ανοιχτοί σε επενδύσεις και συνεργασία με Αμερικανούς» δήλωσε στο CNN ο διευθύνων σύμβουλος της Ένωσης Επιχειρήσεων Γροιλανδίας, Κρίστιαν Κέλντσεν. «Γιατί να λες “να καταλάβουμε τη χώρα”, όταν μπορείς να πάρεις αυτό που θέλεις, απλώς φερόμενος σωστά;».
Ακόμη κι αν η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρούσε να προσφέρει οικονομικά κίνητρα και εγγυήσεις, όπως συμβαίνει με τις πετρελαϊκές στη Βενεζουέλα, το ερώτημα παραμένει. «Αν δοθούν αρκετά χρήματα των φορολογουμένων, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα έκαναν σχεδόν τα πάντα» λέει ο Κίργκεγκααρντ. «Αλλά αυτό δεν αποτελεί υγιή βάση για την αγορά ενός εδάφους -ούτε στη Γροιλανδία ούτε στη Βενεζουέλα».
Η κλιματική κρίση, με την τήξη των πάγων και την άνοδο των θερμοκρασιών στην Αρκτική, έχει οδηγήσει ορισμένους στο να βλέπουν για νέες οικονομικές ευκαιρίες. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι η μείωση των πάγων δεν καθιστά την εξόρυξη ευκολότερη, καθώς το έδαφος γίνεται λιγότερο σταθερό και αυξάνεται ο κίνδυνος κατολισθήσεων, ενώ οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανονισμοί της Γροιλανδίας προσθέτουν επιπλέον κόστος και πολιτική ένταση.
Τέλος, οποιαδήποτε συζήτηση περί πώλησης της Γροιλανδίας θα απαιτούσε δημοψήφισμα, με δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2025 να δείχνει ότι μόλις το 6% των κατοίκων τάσσεται υπέρ της ένταξης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ το 85% είναι αντίθετο. Όπως προειδοποιούν αναλυτές, η επιθετική ρητορική κινδυνεύει να μετατρέψει τις ΗΠΑ από σύμμαχο σε «νταή» στα μάτια των Γροιλανδών, με ήδη εμφανή σημάδια καχυποψίας απέναντι σε οτιδήποτε αμερικανικό.