Η επιστροφή του «Κίμωνα» και οι ευρωπαϊκές εγγυήσεις γύρω από την Κύπρο

Κανείς δεν επιθυμεί τον πόλεμο. Πολύ περισσότερο, κανείς δεν επιθυμεί να δει την Κύπρο να μετατρέπεται, έστω και έμμεσα, σε πεδίο εμπλοκής μιας ευρύτερης πολεμικής αναμέτρησης στην ήδη εύφλεκτη Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, οι διεθνείς εξελίξεις δεν καθορίζονται από επιθυμίες, αλλά από στρατηγικές, συσχετισμούς ισχύος και αποφάσεις που λαμβάνονται πέραν από εμάς.
Το ξημέρωμα της Δευτέρας, μετά το πλήγμα με drones κατά των Βρετανικών Βάσεων και την επίθεση που ακολούθησε, υπενθύμισε με απότομο τρόπο μια πραγματικότητα που συχνά επιχειρούμε να αγνοούμε. Η Κύπρος, λόγω γεωγραφικής θέσης και λόγω της παρουσίας των Βρετανικών Βάσεων, βρίσκεται αναπόφευκτα στον άξονα κρίσιμων γεωπολιτικών εξελίξεων. Η ανησυχία που διαχύθηκε στην κοινωνία δεν ήταν υπερβολική. Ήταν η φυσική αντίδραση των κατοίκων μιας χώρας που αντιλαμβάνονται ότι η σταθερότητα στην περιοχή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη και ότι απειλείται πλέον και η δική τους καθημερινότητα.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι ο πανικός ούτε η συναισθηματική φόρτιση. Είναι η ψύχραιμη αποτίμηση των δεδομένων και η κατανόηση του ευρύτερου πλαισίου μέσα στο οποίο τοποθετείται η Κύπρος, ως κράτος της Ανατολικής Μεσογείου και ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πέραν από τον συμβολισμό που μπορεί να συνοδεύει την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας από την Ελλάδα, η αποστολή των φρεγατών «Κίμων» και «Ψαρά», καθώς και δύο ζευγών μαχητικών αεροσκαφών F-16, συνιστά κίνηση με σαφές πολιτικό και στρατηγικό αποτύπωμα τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κύπρο. Αντίστοιχα, ιδιαίτερης σημασίας είναι και η ευρύτερη κινητοποίηση ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Γαλλία και η Ιταλία και ίσως και η Γερμανία, που προχώρησαν στην αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.
Οι εξελίξεις αυτές υπογραμμίζουν τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο. Παράλληλα, αναδεικνύουν τον ρόλο της Κύπρου ως κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένων εντάσεων και στρατηγικού ενδιαφέροντος.
Οι Βρετανικές Βάσεις, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και της επιχειρησιακής τους σημασίας, αποτελούν διαχρονικά δυνητικό στόχο σε περιόδους περιφερειακής αστάθειας, ανεξαρτήτως του βαθμού εμπλοκής του Ηνωμένου Βασιλείου στις εκάστοτε επιχειρήσεις. Το γεγονός αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ασφάλειας που υπερβαίνει τα στενά όρια του κυπριακού χώρου.
Αφήνοντας κατά μέρος τις επιμέρους πολιτικές διαστάσεις, η κινητοποίηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή δεν αφορά αποκλειστικά την Κύπρο, αλλά συνδέεται με τις γενικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, το γεγονός ότι η αφορμή υπήρξε επίθεση εναντίον κράτους-μέλους της ΕΕ συνιστά πολιτικό δεδομένο που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η συμμετοχή της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο ασφάλειας. Η ΕΕ, μέσα από τους μηχανισμούς συνεργασίας και αλληλεγγύης που διαθέτει, διαμορφώνει ένα πλέγμα εγγυήσεων έναντι εξωτερικών απειλών. Η πρόσφατη κινητοποίηση προσφέρει ένα απτό παράδειγμα της δυναμικής αυτής, χωρίς αυτό να αναιρεί τις πολυπλοκότητες του διεθνούς περιβάλλοντος. Είναι όμως και ένα απτό επιχείρημα απέναντι στο τουρκικό αφήγημα για την ανάγκη τουρκικών εγγυήσεων. Η Ε.Ε. μπορεί να είναι εγγυητής ασφάλειας και για το εσωτερικό της Κύπρου, αλλά και έναντι οποιασδήποτε εξωτερικής απειλής.
Η Κύπρος, λόγω γεωγραφικής θέσης, θα παραμένει στο επίκεντρο περιφερειακών εξελίξεων. Η στρατηγική της τοποθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί διαρκή παράγοντα αυξημένου ενδιαφέροντος από διεθνείς δρώντες. Σε αυτό το πλαίσιο, ο προσανατολισμός της εξωτερικής πολιτικής και η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για τη διαχείριση προκλήσεων και κινδύνων.
Η αποστολή ευρωπαϊκών δυνάμεων στην περιοχή, ανεξαρτήτως επιμέρους ερμηνειών, καταγράφεται ως γεγονός με σημαντικό πολιτικό βάρος. Και αυτό, από μόνο του, συνιστά εξέλιξη που επηρεάζει τη θέση της Κύπρου στο ευρύτερο γεωπολιτικό τοπίο.