Η Ευρώπη στην πράξη μέσω της Πολιτικής Συνοχής και του «ΘΑλΕΙΑ2021-2027»

Της Ανθής Φιλιππίδου*
Σε μια εποχή γεμάτη προκλήσεις, από την κρίση της υγείας και την ενεργειακή κρίση μέχρι τις γεωπολιτικές εξελίξεις, η Πολιτική Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ένας από τους ουσιαστικότερους μηχανισμούς στήριξης των κρατών – μελών και των πολιτών τους. Μια Πολιτική που επενδύει σε έργα που βελτιώνουν την καθημερινότητα μας.
Στην Κύπρο, η συμβολή της Πολιτικής Συνοχής αποτυπώνεται τα τελευταία είκοσι χρόνια με απτό τρόπο μέσα από έργα που μετασχηματίζουν το αστικό περιβάλλον, ενισχύουν τις κοινωνικές υποδομές, δημιουργούν νέες ευκαιρίες απασχόλησης και προωθούν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ευρωπαϊκοί πόροι που μεταφράζονται σε πραγματικά οφέλη για την καθημερινότητα των πολιτών.
Το 2025 ήταν χρονιά-σταθμός για το Πρόγραμμα Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ2021-2027». Από τον σχεδιασμό και τη φάση ενεργοποίησης περάσαμε στην ουσιαστική υλοποίηση, έργα που ήδη ολοκληρώθηκαν και χρησιμοποιούνται από τους πολίτες.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι νέες σύγχρονες κτηριακές εγκαταστάσεις της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, που ενισχύουν την έρευνα και την καινοτομία, το Δημοτικό Πάρκο «Σαλίνα» στην Λάρνακα, που συνέβαλε στη βράβευση της πόλης ως «Πράσινης Πόλης», το Κέντρο Δημιουργικής Ενασχόλησης στη Λάρνακα και η ανάπλαση του Παλαιού ΓΣΠ στη Λευκωσία, που μετατρέπει έναν ιστορικό χώρο σε σύγχρονο χώρο πρασίνου και αναψυχής.
Στον τομέα της πράσινης μετάβασης ξεχωρίζουν το φωτοβολταϊκό πάρκο του Δήμου Αραδίππου, τα έξυπνα συστήματα διαχείρισης ενέργειας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, οι ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και δημοσίων κτηρίων, καθώς και τα σχολεία με σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας. Όλα αυτά σημαίνουν χαμηλότερο ενεργειακό κόστος, λιγότερη ρύπανση και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η κοινωνική διάσταση του Προγράμματος. Μέσα από το «ΘΑλΕΙΑ2021-2027» επιδοτούνται δίδακτρα και σίτιση για παιδιά μέχρι τεσσάρων ετών, ενισχύονται οι δομές φροντίδας και απασχόλησης παιδιών, λειτουργούν υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας και δημιουργούνται δομές ανεξάρτητης διαβίωσης για άτομα με αναπηρία και λειτουργεί Κέντρο Οικογενειακής Παρέμβασης και Στήριξης για τον Αυτισμό. Πρόκειται για δράσεις που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και αναδεικνύουν τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του «ΘΑλΕΙΑ».
Το 2026 αναδεικνύεται σε έτος στρατηγικής σημασίας. Συνεχίζονται μεγάλα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ παράλληλα ξεκινά η προετοιμασία για τη νέα προγραμματική περίοδο 2028–2034. Την ίδια χρονιά, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η Κύπρος αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με σημαντικές διαπραγματεύσεις μπροστά της όπως ο νέος Ευρωπαϊκός Προϋπολογισμός και οι νέοι Κανονισμοί για τα Ταμεία της Πολιτικής Συνοχής.
Εντός του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθούν, μεταξύ άλλων, σημαντικά έργα αστικής και κοινωνικής υποδομής του Προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ», όπως το Πολυλειτουργικό Πάρκο στο Τσιακκιλερό και το Παττίχειο Πάρκο στη Λάρνακα, η ανάπλαση του εξωτερικού περιμετρικού τόξου της Τάφρου στη Λευκωσία, η ανάπλαση του αστικού ιστού της Κάτω Πάφου, καθώς και η δημιουργία χώρου αθλητικών δραστηριοτήτων και υγιούς απασχόλησης στη Σωτήρα.
Παράλληλα, το 2026 αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το νέο Μέλαθρο Ευγηρίας στη Λάρνακα, ενώ στον τομέα της κλιματικής ανθεκτικότητας ολοκληρώνονται έργα όπως η κατασκευή κυματοθραυστών σε Περβόλια και Ορόκλινη με στόχο την προστασία των παραλιών από τη διάβρωση, καθώς και έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και πλημμυρικής αποσυμφόρησης στη Λάρνακα και Λεμεσό.
Την ίδια στιγμή, προχωρούν στρατηγικά έργα, όπως ο περιμετρικός αυτοκινητόδρομος Λευκωσίας, ο εκσυγχρονισμός του ηλεκτρικού δικτύου, η αναβάθμιση της Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, η Τεχνική Σχολή Πράσινων Επαγγελμάτων, έργα υδατικής ανθεκτικότητας και έργα ψηφιακής αναβάθμισης των δημοσίων υπηρεσιών. Συνεχίζεται επίσης η υλοποίηση Σχεδίων για την έρευνα, την επιχειρηματικότητα και την απασχόληση ανέργων, νέων και ευάλωτων ομάδων.
Το Πρόγραμμα «ΘΑλΕΙΑ» διαθέτει συνολική δημόσια δαπάνη περί το €1,5 δισ. – τη μεγαλύτερη κατανομή πόρων που έχει λάβει ποτέ η Κύπρος από τα Ταμεία Πολιτικής Συνοχής. Ήδη περίπου €700 εκατ. έχουν δαπανηθεί και 150 έργα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν ολοκληρωθεί.
Η Κύπρος κατατάσσεται στην 4η θέση μεταξύ των κρατών-μελών σε ρυθμούς απορρόφησης κονδυλίων, στοιχείο που επιβεβαιώνει την αποτελεσματική αξιοποίηση και διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.
Το σημαντικότερο όμως δεν είναι οι αριθμοί. Είναι το γεγονός ότι η Πολιτική Συνοχής μεταφράζεται σε καλύτερες υποδομές, περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης, ισχυρότερο δίκτυ κοινωνικής προστασίας, σε μια πιο πράσινη χώρα και καλύτερη ποιότητα ζωής.
Σε μια περίοδο ενεργειακών, περιβαλλοντικών και δημογραφικών προκλήσεων, η Πολιτική Συνοχής καλείται να συνεχίσει να λειτουργεί ως μοχλός ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς. Η εμπειρία του Προγράμματος «ΘΑλΕΙΑ2021-2027» δείχνει ότι όταν οι ευρωπαϊκοί πόροι σχεδιάζονται με στρατηγική, διαφάνεια και κοινωνικό προσανατολισμό, μπορούν να φέρουν πραγματική πρόοδο.
Η επόμενη περίοδος αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία να αξιοποιήσουμε την εμπειρία που αποκτήθηκε και να συνεχίζουμε να χτίζουμε μια Κύπρο με Θεμέλια Αλλαγής, Ευημερίας, Ισότητας και Ανάπτυξης (Θ-Αλ-Ε-Ι-Α).
* Διευθύντρια Πολιτικής Συνοχής και Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου,
Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης, Υπουργείο Οικονομικών