Η Λεμεσός στο ευρωπαϊκό προσκήνιο: Ο απολογισμός της υψηλού επιπέδου επίσκεψης στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας

Η επίσκεψη του Κολεγίου των Επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο εξελίχθηκε σήμερα σε ένα περιβάλλον αυξημένων μέτρων ασφάλειας, έντονου διεθνούς δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος και μιας σαφούς προσπάθειας να παρουσιαστεί η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ως ταυτόχρονα συμβολική και ουσιαστική.
Μιλώντας δίπλα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη μετά τις διαβουλεύσεις στο νέο λιμάνι Λεμεσού, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έθεσε τον τόνο για τους επόμενους έξι μήνες. «Μαζί πλοηγούμε σε ταραγμένα πολιτικά ύδατα», ανέφερε, περιγράφοντας την Κύπρο ως μια χώρα που βρίσκεται σε μοναδική θέση στο σταυροδρόμι ηπείρων και πολιτισμών.
Η γεωγραφία αυτή, πρόσθεσε, έχει προσδώσει στους Κυπρίους ιδιαίτερη εμπειρογνωμοσύνη στον διάλογο, στη διαπραγμάτευση και στη διπλωματία, στοιχεία που, όπως είπε, «θα μετρήσουν πάρα πολύ καθώς θα καθοδηγήσετε το κοινό ευρωπαϊκό μας θεματολόγιο το 2026».
Από την Πράσινη Γραμμή στη Λεμεσό
Οι διαβουλεύσεις στο νέο λιμάνι Λεμεσού προηγήθηκαν επίσκεψης το πρωί στην Πράσινη Γραμμή στη Λευκωσία, ενισχύοντας τον πολιτικό συμβολισμό της παρουσίας της ΕΕ στη μοναδική διχοτομημένη πρωτεύουσα της Ευρώπης.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες που τέθηκαν στη συνάντηση με το Κολέγιο των Επιτρόπων, μεταξύ των οποίων το μεταναστευτικό, η κλιματική αλλαγή, το αμυντικό πρόγραμμα SAFE, η υδατική ασφάλεια, το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κοινωνική συνοχή και η Ανατολική Μεσόγειος. Επανέλαβε, επίσης, την ετοιμότητα της Κύπρου για πλήρη ένταξη στη Ζώνη του Σένγκεν εντός του έτους.
Ο Πρόεδρος ανέφερε ακόμη ότι ενημέρωσε την Πρόεδρο της Επιτροπής για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό και τις προσπάθειες επανέναρξης ουσιαστικών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, ευχαριστώντας την για τον διορισμό του Johannes Hahn ως εκπροσώπου της Προέδρου της Κομισιόν για το Κυπριακό, κίνηση που χαρακτήρισε σαφές μήνυμα ευρωπαϊκής εμπλοκής.
Κόμβος πυρόσβεσης σε τροχιά υλοποίησης
Ερωτηθείσα για την πρόθεση της ΕΕ να δημιουργήσει περιφερειακό κόμβο πυρόσβεσης με έδρα την Κύπρο, η Πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι το έργο αποτελεί προτεραιότητα για την Ένωση και εξέφρασε την ελπίδα ότι ο κόμβος θα εγκαινιαστεί κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιβεβαίωσε ότι ο κόμβος θα χωροθετηθεί κοντά στη βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο, τονίζοντας ότι η Κύπρος είναι έτοιμη να συνεργαστεί στενά με την Επιτροπή για την υλοποίηση του έργου. Η πρωτοβουλία, όπως ανέφερε, αντικατοπτρίζει τη φιλοδοξία της χώρας να συμβάλει έμπρακτα στην περιφερειακή διαχείριση κρίσεων.
Μεσόγειος, ασφάλεια και τα επόμενα βήματα
Απαντώντας σε περαιτέρω ερωτήσεις, η κ. φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στο Σχέδιο Δράσης για τη Μεσόγειο, το οποίο χαρακτήρισε επίσης προτεραιότητα για την ΕΕ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή.
Η Κύπρος, σημείωσε, βρίσκεται σε μοναδική θέση για την προώθηση του Συμφώνου για τη Μεσόγειο, χαρακτηρίζοντάς την «την καλύτερη Προεδρία» για να προχωρήσει η συγκεκριμένη πρωτοβουλία.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής επιβεβαίωσε, επίσης, ότι μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και θα παρουσιαστεί πολύ σύντομα, εντάσσοντάς την σε μια ευρύτερη επανεκτίμηση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ασφάλειας, από την Αρκτική μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο.
SAFE: πράσινο φως για τα εθνικά αμυντικά σχέδια
Στο περιθώριο των σημερινών εργασιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τα εθνικά αμυντικά σχέδια οκτώ κρατών μελών της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και της Κύπρου, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας SAFE (Security Action for Europe).
Η απόφαση άνοιξε τον δρόμο για τη χορήγηση χαμηλότοκων, μακροπρόθεσμων δανείων, με την Κύπρο να αναμένεται να λάβει €1,18 δισ. Στην πρώτη ομάδα περιλαμβάνονται επίσης το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Δανία, η Ισπανία, η Κροατία, η Πορτογαλία και η Ρουμανία, με συνολική πρόσβαση σε περίπου €38 δισ. μετά την υπογραφή των σχετικών δανειακών συμφωνιών.
Ο Επίτροπος Άμυνας Άντρους Κουμπίλιους τόνισε ότι «δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο», σημειώνοντας ότι η ΕΕ περνά πλέον από τον σχεδιασμό στη χρηματοδότηση της αμυντικής ετοιμότητας. Όπως ανέφερε, τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν αποφάσεις του Συμβουλίου, την ολοκλήρωση των δανειακών συμφωνιών και την αποδέσμευση αρχικής προχρηματοδότησης ύψους 15%.
Διεθνές ενδιαφέρον και κλίμα
Περισσότεροι από 70 δημοσιογράφοι από την Ευρώπη και πέραν αυτής κάλυψαν την επίσκεψη, μεταξύ των οποίων ανταποκριτές των The New York Times και The Guardian, προσδίδοντας στη σημερινή ημέρα έναν ασυνήθιστα διεθνή χαρακτήρα για εκδήλωση Προεδρίας του Συμβουλίου.
Τα μέτρα ασφάλειας παρέμειναν αυξημένα τόσο στη Λευκωσία όσο και στη Λεμεσό, υπογραμμίζοντας το πολιτικό βάρος που αποδόθηκε στην επίσκεψη.
Αξιωματούχοι τόσο της Κυπριακής Κυβέρνησης όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαρακτήρισαν τις συζητήσεις παραγωγικές και επωφελείς, με Υπουργούς και Επιτρόπους να επισημαίνουν ότι η επίσκεψη λειτούργησε ως ουσιαστική συνεδρία εργασίας.
Μεταξύ των δημοσιογράφων που κάλυψαν το γεγονός, το κλίμα ήταν θετικό, με το πρόγραμμα να εκπέμπει σαφή πολιτική πρόθεση από την πρώτη κιόλας φάση της Κυπριακής Προεδρίας.
Η συνέχεια στη Λευκωσία
Αύριο, τα μέλη του Κολεγίου των Επιτρόπων αναμένεται να περιηγηθούν στην παλιά πόλη της Λευκωσίας και κατά μήκος τμημάτων της Πράσινης Γραμμής, συνοδευόμενα από ανώτερους Κύπριους αξιωματούχους, πριν αναχωρήσουν από το νησί.
Όπως σημείωσε η Πρόεδρος της Επιτροπής, η Κύπρος συμβάλλει στην καθοδήγηση της Ένωσης μέσα σε ταραγμένα πολιτικά ύδατα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο το πυκνό σημερινό πρόγραμμα θα μεταφραστεί σε απτά αποτελέσματα τους μήνες που ακολουθούν.