Η χρυσή εποχή των κινεζικών πανεπιστημίων: Ποια κάνουν τη διαφορά στις διεθνείς λίστες

Σύμφωνα με μια ανάλυση που κυκλοφόρησε στους New York Times, το Harvard, αμερικανικό σύμβολο της ακαδημαϊκής υπεροπλίας, έχασε τη θέση του ως η κορυφαία πανεπιστημιακή ερευνητική μηχανή στον κόσμο σε μια συγκεκριμένη κατάταξη. Κι αντί να το αντικαθιστούν στην κορυφή αμερικανικά ιδρύματα, όπως θα ήταν το πιο φυσικό, το κενό αυτό καλύφθηκε από κινεζικά πανεπιστήμια. Εμφανίζονται όχι μόνο στην πρώτη δεκάδα, αλλά στις υψηλότερες θέσεις σε παγκόσμιους πίνακες που μετρούν την παραγωγή και επιρροή επιστημονικής έρευνας.
Αυτή η αλλαγή δεν είναι λεπτομέρεια και προφανώς δεν αφορά μόνο τη στατιστική και τους αριθμολάγνους. Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία που η Κίνα βλέπει ξένα πανεπιστήμια να υποχωρούν σε δείκτες που μετρούν με μεγάλη ακρίβεια το βάθος της ερευνητικής παραγωγής και τον αριθμό των αναφορών που λαμβάνουν οι δημοσιεύσεις των καθηγητών και των ερευνητών της.
Στην κορυφή τα κινέζικα πανεπιστήμια
Στις πρώτες θέσεις της λίστας αυτού του νέου κύματος δε βρίσκονται ένα ή δύο ιδρύματα, αλλά μια σειρά από κινεζικά πανεπιστήμια με εκπληκτική εμφάνιση. Στην τελευταία έκδοση του Leiden Ranking, που δημοσιεύει το Κέντρο Μελετών Επιστήμης και Τεχνολογίας του ομώνυμου πανεπιστημίου στην Ολλανδία, το Zhejiang University κατέλαβε την πρώτη θέση παγκοσμίως βάσει παραγωγής ερευνητικών εργασιών, ξεπερνώντας πανεπιστήμια που κάποτε θεωρούνταν εκτός συναγωνισμού.
Ακολούθησαν στη λίστα ιδρύματα όπως το Shanghai Jiao Tong University, το Sichuan University, και Tsinghua University. Σχετικά άγνωστα μεν στο δυτικό κόσμο, χωρίς την παράδοση και τη λάμψη του ονόματος, αλλά με μια στρατηγική «εθνικής επένδυσης» στην έρευνα.
Αυτή η δημογραφική και ακαδημαϊκή μετατόπιση δεν είναι τυχαίο γεγονός. Μέσα στις τελευταίες δύο δεκαετίες, η κινεζική κυβέρνηση έχει επενδύσει συστηματικά σε χρηματοδότηση για ερευνητικά προγράμματα, σε υποδομές αιχμής και σε διεθνείς συνεργασίες. Τα πανεπιστήμιά της μετατράπηκαν σε πυλώνες της εθνικής στρατηγικής για τεχνολογική και επιστημονική υπεροχή. Οι πολιτικές αυτές όχι μόνο ενίσχυσαν το ερευνητικό δυναμικό, αλλά μετέτρεψαν τα ίδια τα ιδρύματα σε πόλους έλξης για ταλαντούχους ερευνητές από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων ξένων επιστημόνων που αναζητούν ευκαιρίες και χρηματοδότηση.
Tι συμβαίνει στις ΗΠΑ
Αντίθετα, στις ΗΠΑ παρά το γεγονός ότι η παραγωγή ερευνητικών εργασιών παραμένει υψηλή, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Το τελευταίο διάστημα έχει σημειωθεί σημαντική μείωση στη χρηματοδότηση από ομοσπονδιακά κονδύλια για έρευνα, μια εξέλιξη που έχει πλήξει ιδρύματα που παραδοσιακά εξαρτιούνται από αυτές τις πηγές για τη συντήρηση των εργαστηρίων και των προγραμμάτων τους.
Σε πολλές περιπτώσεις, αυτά τα χρηματοδοτικά κενά αντηχούν σε μεγαλύτερα ζητήματα. Η μείωση στη ροή διεθνών φοιτητών και ερευνητών προς τις ΗΠΑ είναι φανερή, και αυτή δεν οφείλεται μόνο σε εκπαιδευτικούς λόγους. Οι αλλαγές στην πολιτική μετανάστευσης και περιορισμών που επιβλήθηκαν τα τελευταία χρόνια επηρέασαν και την παγκόσμια κοινότητα των φοιτητών, οι οποίοι πλέον δεν βλέπουν τόσες ανοιχτές πόρτες και ευκαιρίες, όσες είχαν παλαιότερα.
Το αποτέλεσμα; Παρά το γεγονός ότι πανεπιστήμια όπως το Harvard και το Stanford εξακολουθούν να παράγουν κορυφαία έρευνα και να έχουν μεγάλη επιρροή (το Harvard, μάλιστα, παραμένει στην κορυφή σε ορισμένες απομονωμένες μετρήσεις υψηλής επιρροής), το συνολικό τοπίο δείχνει μια πιο ανταγωνιστική Κίνα. Ορισμένα αμερικανικά ιδρύματα, που πριν από μία δεκαετία θα φιγουράριζαν εξασφαλισμένα στην πρώτη δεκάδα, τώρα βρίσκονται πίσω από οκτώ ή ακόμα και περισσότερα κινεζικά ιδρύματα σε πίνακες που μετρούν αριθμό δημοσιεύσεων, επίδραση και επιρροή.
Αυτό, όμως, που έχει αλλάξει βαθύτερα είναι η δομή του παγκόσμιου οικοσυστήματος της επιστήμης. Σήμερα η Κίνα έχει εκατοντάδες πανεπιστήμια που εμφανίζονται στη λίστα με τα κορυφαία 1.000 του κόσμου σε πολλές από τις μεγάλες κατατάξεις. Ενισχύει, έτσι, την παρουσία της τόσο στο συνολικό αριθμό όσο και στην ποιότητα. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες καταγραφές, στην Academic Ranking of World Universities η Κίνα έχει 222 πανεπιστήμια μέσα στην παγκόσμια Top 1000. Περισσότερο από όσα έχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες εμφανίζουν 183 ιδρύματα στο ίδιο εύρος.
Αν και αυτές οι λίστες είναι χρήσιμες για να δείξουν μια γενική τάση, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν αποτυπώνουν πάντα την πλήρη εικόνα της ποιότητας της εκπαίδευσης ή της εμπειρίας των φοιτητών. Πίνακες όπως το QS ή το Times Higher Education λαμβάνουν υπόψη παράγοντες όπως η φήμη, η διδασκαλία και η διεθνής ορατότητα, όχι μόνον την καθαρή παραγωγή ερευνητικών δημοσιεύσεων. Εκεί η κυριαρχία των ΗΠΑ είναι αναμφισβήτητη. Αλλά ακόμη και σε αυτά τα πιο «πολυδιάστατα» συστήματα, η παρουσία κινεζικών ιδρυμάτων έχει γίνει αισθητή, αποδεικνύοντας πως η Κίνα δεν είναι πλέον περιθωριακή δύναμη, αλλά πρωταγωνιστής στο διεθνές ακαδημαϊκό σκηνικό.
Πηγή: newmoney.gr