ΚΕΒΕ: Στρατηγική και όραμα Σταύρος Σταύρου για την οικονομία του 2026

Πρόεδρος του ΚΕΒΕ
Το 2026 βρίσκει την κυπριακή οικονομία σε ένα κρίσιμο για την ανάπτυξη σταυροδρόμι. Προερχόμαστε από μια περίοδο συνεχών εξωτερικών κλυδωνισμών, με πολεμικές συγκρούσεις, γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακές ανακατατάξεις, αναδιάταξη των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, ταχεία ψηφιακή μετάβαση και αυξημένες απαιτήσεις βιωσιμότητας. Ο επιχειρηματικός και εργοδοτικός κόσμος της Κύπρου καλείται όχι μόνο να αντέξει τις πιέσεις, αλλά και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που γεννιούνται.
Παρά τη βελτίωση στους κύριους οικονομικούς δείκτες, με ρυθμό ανάπτυξης γύρω στο 3%, πληθωρισμό στο 2%, ανεργία στο 4–5% και δημόσιο χρέος κάτω από το 60% του ΑΕΠ μετά από δεκαετίες, η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις ανταγωνιστικότητας σε σύγκριση με άλλες μικρές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Οι επιχειρήσεις χρειάζονται ένα περιβάλλον που να επιβραβεύει την καινοτομία, τη γρήγορη λήψη αποφάσεων και την ψηφιακή αναβάθμιση. Το ΚΕΒΕ τονίζει ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς:
- εκσυγχρονισμό του δημόσιου τομέα και ταχύτερες διαδικασίες,
- σταθερό, απλοποιημένο και ισορροπημένο φορολογικό καθεστώς,
- επενδύσεις σε υποδομές, ιδίως ψηφιακές και ενεργειακές.
Παράλληλα, η έλλειψη κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού παραμένει ένα από τα οξύτερα προβλήματα για τους εργοδότες. Το 2026 θεωρείται κρίσιμο έτος για:
- αναβάθμιση δεξιοτήτων (reskilling και upskilling),
- προσέλκυση εξειδικευμένων επαγγελματιών από το εξωτερικό,
- διασφάλιση μιας ισορροπημένης μεταναστευτικής πολιτικής που να στηρίζει πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Την ίδια ώρα, οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με πολλαπλές πηγές κόστους, όπως το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι νέες υποχρεώσεις ESG και οι κοστοβόρες διαδικασίες συμμόρφωσης, καθώς και οι πιέσεις στα εργασιακά κόστη σε μια περίοδο χαμηλής παραγωγικότητας. Ο εργοδοτικός κόσμος δεν διαφωνεί με την πράσινη και κοινωνική μετάβαση, υπογραμμίζει όμως την ανάγκη για πρακτικά εργαλεία, προγράμματα στήριξης και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα εφαρμογής, ώστε να μη διαβρωθεί η βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Η Κύπρος οφείλει να διατηρήσει τον χαρακτήρα της ως ελκυστικός επενδυτικός κόμβος. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται:
- προώθηση της διεθνούς επιχειρηματικότητας με σαφές και αξιόπιστο ρυθμιστικό πλαίσιο,
- ενδυνάμωση της τεχνολογικής καινοτομίας και των startups,
- ουσιαστική διασύνδεση του ιδιωτικού τομέα με τα πανεπιστήμια, ώστε τα ακαδημαϊκά προγράμματα να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Παρά τη στροφή στην τεχνολογία, η κυπριακή οικονομία δεν μπορεί να παραβλέψει τους παραδοσιακούς της πυλώνες. Ο τουρισμός χρειάζεται μια νέα στρατηγική, πιο ανθεκτική σε διεθνείς κρίσεις και με έμφαση στην ποιότητα και τη διαφοροποίηση. Η βιομηχανία έχει ανάγκη από τεχνολογική αναβάθμιση, ενώ ο πρωτογενής τομέας πρέπει να εξοπλιστεί με τεχνολογίες έξυπνης γεωργίας, ώστε να μειωθεί το κόστος και να αυξηθεί η παραγωγή.
Το ΚΕΒΕ επισημαίνει ότι μια ανταγωνιστική οικονομία το 2026 δεν μπορεί να στηριχθεί σε αυξήσεις κόστους χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγικότητας. Ζητείται μια πολιτική προσέγγιση βασισμένη σε διάλογο και τεκμηριωμένες αποφάσεις, σε ισορροπία μεταξύ κοινωνικών πολιτικών και επιχειρηματικότητας και σε στρατηγικό όραμα για την Κύπρο των επόμενων 10 έως 15 ετών.
Για να συνεχίσει η οικονομία την αναπτυξιακή της πορεία, απαιτείται η συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, η αναδιάταξη του κρατικού προϋπολογισμού ώστε να μειωθούν οι ανελαστικές δαπάνες και να αυξηθούν οι αναπτυξιακές, η παροχή μόνο στοχευμένων μέτρων στήριξης σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, η συγκράτηση του κρατικού μισθολογίου που αντιπροσωπεύει περίπου το 28% του προϋπολογισμού, ο περιορισμός των νέων προσλήψεων στη δημόσια υπηρεσία, η πλήρης μηχανογράφηση και ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών, η αποκέντρωση υπηρεσιών και η διεύρυνση της εναλλαξιμότητας στο προσωπικό, καθώς και η κατάργηση ή ο εκσυγχρονισμός πεπαλαιωμένων νόμων και κανονισμών που ενισχύουν τη γραφειοκρατία. Παράλληλα, ζητείται αναθεώρηση των σχεδίων υπηρεσίας στο δημόσιο, ώστε να εναρμονιστούν με τα σημερινά δεδομένα και να τερματιστεί το φαινόμενο της καθολικής αξιολόγησης ως άριστων.
Επιπλέον, δεν θα πρέπει να υπάρξει εφησυχασμός σε σχέση με τη συμφωνία για την ΑΤΑ. Το ΚΕΒΕ εκτιμά ότι ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε για να αποφευχθεί μια καταστροφική εργατική σύγκρουση ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα στο λειτουργικό κόστος και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαίο τον περιορισμό άσκοπων απεργιακών κινητοποιήσεων, οι οποίες προκαλούν ταλαιπωρία στο κοινό και υπονομεύουν την οικονομία, καλώντας την κυβέρνηση να προωθήσει νομοθετική ρύθμιση για τις ουσιώδεις υπηρεσίες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις επιπτώσεις της φορολογικής μεταρρύθμισης που τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026, καθώς και στην πρόοδο των μεταρρυθμίσεων στην υγεία, τη δημόσια υπηρεσία, τη δικαιοσύνη και την τοπική αυτοδιοίκηση. Θέση του ΚΕΒΕ είναι ότι πρέπει να ξεκαθαρίσει το πλαίσιο σε ζητήματα όπως η εισαγωγή φυσικού αερίου, η αξιοποίηση των κοιτασμάτων στην ΑΟΖ, η ηλεκτρική διασύνδεση GSI με Ελλάδα και Ισραήλ, η ολοκλήρωση των ενεργειακών υποδομών και η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Το 2026 είναι χρονιά προκλήσεων αλλά και μεγάλων ευκαιριών. Οι εργοδότες δηλώνουν έτοιμοι να συμβάλουν στην ανάπτυξη και να επενδύσουν στο μέλλον, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαμορφωθεί ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα, επιβραβεύει την προσπάθεια και στηρίζει την πραγματική οικονομία. Η Κύπρος εισέρχεται σε μια φάση που απαιτεί στρατηγική προετοιμασία και ενισχυμένη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Αν υπάρξει σύνεση, υπευθυνότητα και όραμα, το ΚΕΒΕ εκτιμά ότι το 2026 μπορεί να σηματοδοτήσει την απαρχή μιας νέας, πιο βιώσιμης και δυναμικής φάσης ανάπτυξης για τη χώρα.