Ο πρόγονος κάθε μορφής ζωής στη Γη: Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες – «Όλοι είμαστε Ασγκαρντιανοί»

Οι επιστήμονες εδώ και δεκαετίες αναζητούν τις ρίζες των ευκαρυωτών, της κατηγορίας ζωής που χαρακτηρίζεται από κύτταρα με πυρήνα, δηλαδή όλα τα ζώα, τα φυτά, οι μύκητες και τα έντομα. Αν καταφέρουν να λύσουν το μυστήριο, ίσως κατανοήσουν πώς ξεκίνησε η πολύπλοκη ζωή.
Μία από τις κυρίαρχες θεωρίες υποστηρίζει ότι οι ευκαρυώτες εξελίχθηκαν πριν από 1,6 έως 2,2 δισεκατομμύρια χρόνια μέσω μιας στενής συμβιωτικής σχέσης με ένα βακτήριο που χρησιμοποιούσε οξυγόνο.
Το «κλειδί» μπορεί να βρίσκεται στους… Ασγκαρντιανούς
Ακολουθώντας αυτό το εξελικτικό μονοπάτι, οι ερευνητές προσπαθούσαν να εντοπίσουν τη γενεαλογία των αρχαιοβακτηρίων που θα μπορούσε να αποτελεί τον κοινό πρόγονο όλης της ευκαρυωτικής ζωής στη Γη.
Το 2023, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Όστιν έκαναν μια μεγάλη ανακάλυψη. Αναλύοντας τα γονιδιώματα εκατοντάδων αρχαιόβιων μικροοργανισμών, διαπίστωσαν ότι όλοι οι γνωστοί ευκαρυώτες μπορούν να εντοπιστούν σε μία μόνο γενεαλογική γραμμή αρχαιόβιων, γνωστών ως Asgard archaea.
Η νέα αυτή γενεαλογική ομάδα ανήκει σε μια τάξη που ονομάζεται Hodarchaeales (Hods), η οποία εντοπίστηκε σε θαλάσσια ιζήματα. Όπως και άλλα Asgard archaea, περιέχουν πρωτεΐνες που παλαιότερα θεωρούνταν αποκλειστικές στους ευκαρυώτες, υποδηλώνοντας μια στενή εξελικτική σχέση.
«Για μένα, το πιο συναρπαστικό είναι ότι αρχίζουμε να βλέπουμε τη μετάβαση από αυτό που θεωρούμε ένας τυπικός αρχαιοβιός οργανισμός σε κάτι πιο κοντά σε ευκαρυώτη», δήλωσε ο Brett Baker, συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής βιολογίας και θαλάσσιας επιστήμης στο UT Austin. «Με έναν άλλο τρόπο, αυτά τα Hods είναι η αδελφική μας ομάδα στον κόσμο των αρχαιοβακτηρίων».
Μυθολογία, επιστήμη και… τα βάθη του χρόνου
Όλα αυτά έχουν και μια πιο… ποιητική διάσταση, αφού οι ονομασίες προέρχονται από τη νορβηγική μυθολογία. Το Asgard είναι ο ουράνιος κόσμος των θεών, ενώ ο Hod (ή Höðr) είναι ο τυφλός γιος του Όντιν και της Φριγκ, που εξαπατάται από τον Λόκι ώστε να σκοτώσει τον αδελφό του, Μπάλντρ. «Πάντα αστειεύομαι στις ομιλίες μου λέγοντας “Όλοι είμαστε Asgardian”. Μάλλον αυτό θα γραφτεί και στην ταφόπλακά μου», είπε ο Baker.
Τα Asgard archaea εκτιμάται ότι εξελίχθηκαν πριν από περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια χρόνια και οι απόγονοί τους υπάρχουν ακόμη σήμερα, θαμμένοι βαθιά σε θαλάσσια ιζήματα και ζώντας σε θερμές πηγές ανά τον κόσμο. Μελετώντας αυτούς τους οργανισμούς, οι επιστήμονες ελπίζουν να αποκαλύψουν πώς εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τα πολύπλοκα ευκαρυωτικά κύτταρα.