Παρακράτος, μόλις εκατό μέτρα από το κράτος

Του Πατριάρχη
Στη Λάρνακα, απόγευμα Σαββάτου, σε πολυσύχναστο δρόμο, παίχτηκε μια σκηνή, που κανονικά θα έπρεπε να την είχε «κόψει» ο σκηνοθέτης του υποκόσμου, γιατί το σενάριο προβλέπει αυτά να συμβαίνουν νύχτα και χωρίς μάρτυρες. Συμπλοκή, τσεκούρια, πυροβολισμοί, πανικός, και όλα αυτά περίπου εκατό μέτρα από την Αστυνομική Διεύθυνση. Στο φως, εκεί που περπατά ο κόσμος και είναι βέβαιος πως υπάρχει, έστω, ένα στοιχειώδες όριο.
Αυτό που μας εκθέτει δεν είναι μόνο η ωμότητα. Είναι η οικειότητα του έργου. Μιλάμε χρόνια τώρα για εγκληματικές ομάδες που πουλάνε «προστασία», εκβιάζουν, απειλούν και ενίοτε υλοποιούν τις απειλές τους προς γνώση και συμμόρφωση όσων αμφισβητούν την ισχύ τους. Όλα αυτά τα ξέρουμε όπως ξέρουμε τις μικρές αλήθειες μιας πόλης, ξέρουμε ποιος κινείται πού, ξέρουμε ποιος κάνει κουμάντο σε ποιο μαγαζί, και ποιος «στέλνει μήνυμα» σε ποιον.
Η κοινωνική ανοχή δεν πηγάζει από συμπάθεια προς τον υπόκοσμο, αλλά από τον φόβο και την απογοήτευση. Όταν ο πολίτης βλέπει ότι οι καταγγελίες του δεν οδηγούν πουθενά ή, ακόμα χειρότερα, ότι οι πληροφορίες που δίνει διαρρέουν προς τους ίδιους τους εγκληματίες, τότε η σιωπή γίνεται μηχανισμός επιβίωσης. Το «όλοι τα γνωρίζουν» είναι η μεγαλύτερη αποτυχία της Πολιτείας, η οποία άφησε τον υπόκοσμο να φορέσει κοστούμι, να μπει στα σαλόνια και να κανονικοποιηθεί.
Όταν η κοινωνία συνηθίζει τον εκβιασμό, ο εκβιασμός παύει να κρύβεται και βγαίνει βόλτα στην λεωφόρο, με τους πρωταγωνιστές να διαλύονται ήρεμα, με ανατριχιαστική άνεση, όταν τελειώνει η παράσταση.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Κώστας Φυτιρής, είπε κάτι που ξέρουμε όλοι μας. Ότι το οργανωμένο έγκλημα έχει αποθρασυνθεί και ότι η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να το πατάξει.
Ουδείς αμφισβητεί την πρόθεση του Υπουργού, αλλά η δυσκολία είναι αλλού. Μπορεί;
Για να μπορεί, πρέπει να κάνει κάτι που στην Κύπρο αντιμετωπίζεται περίπου σαν βλασφημία. Πρέπει να καθαρίσει την αστυνομία από τον υπόκοσμο. Όχι επικοινωνιακά, με μετακινήσεις της στιγμής και φωτογραφίες από περιπολικά που πηγαινοέρχονται. Η συνήθης αντίδραση μετά από κάθε ηχηρό κτύπημα είναι η αύξηση της παρουσίας αστυνομικών στους δρόμους. Τα περίπολα και οι έλεγχοι που δίνουν μια ψευδαίσθηση ασφάλειας και εξυπηρετούν την επικοινωνιακή διαχείριση της κρίσης. Όμως, το οργανωμένο έγκλημα δεν καταπολεμάται με φάρους που αναβοσβήνουν στις λεωφόρους. Οργανωμένο έγκλημα χωρίς διαρροές, χωρίς πλάτες, χωρίς «τηλέφωνο από μέσα», σπανίως ανθίζει σε οποιαδήποτε χώρα. Όταν φτάνουμε στο σημείο να βλέπουμε αυτά που είδαμε δίπλα από την αστυνομική διεύθυνση Λάρνακας, αντιλαμβανόμαστε πως κάποιοι νιώθουν άτρωτοι. Δεν χρειάζεται να ντυθούμε όλοι ανακριτές για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό. Σημαίνει αυτό που είδαμε.
Ότι θα φτάσουν τα περίπολα όταν δεν θα βρουν κανέναν να συλλάβουν. Η «ατυχία» τους ήταν το βίντεο που έβγαλε πολίτης και έτσι δεν μπορούσαν να κρυφτούν πίσω από το «δεν είδαμε», «δεν βρήκαμε», «ψάχνουμε», «θα δούμε»…
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τα επεισόδια «απαράδεκτα», είπε ότι δεν θα ωραιοποιήσει καταστάσεις και μίλησε για συλλήψεις, απελάσεις και απαγόρευση επανεισόδου, όταν εμπλέκονται αλλοδαποί. Καλά όλα αυτά, αλλά αν μείνουμε μόνο στο διαβατήριο, θα κόβουμε δέντρα αφήνοντας ανέγγιχτο το δάσος. Τα δίκτυα «προστασίας» έχουν αφεντικά που είναι «δικοί» μας, διαμεσολαβητές που είναι «δικοί» μας και επαφές που είναι «δικές» μας. Η εύκολη λύση, που δεν είναι λύση, είναι πάντα ο κακός ξένος. Η δύσκολη είναι ο «καλός» Κυπραίος «νονός», τον οποίο όλοι γνωρίζουμε ως «γνωστό επιχειρηματία».
Πρέπει να ενθαρρυνθούν οι πολλοί ευσυνείδητοι αστυνομικοί, που είναι η πλειοψηφία, ώστε να συμβάλουν στην αντιμετώπιση αυτής της γάγγραινας, χωρίς να νιώθουν ότι θα βρεθούν μόνοι απέναντι σε δύο εχθρούς, τον υπόκοσμο και την κακή συνήθεια της ενδοαστυνομικής συγκάλυψης. Η κάθαρση πρέπει να ξεκινήσει από μέσα προς τα έξω, με τη χρήση της τεχνολογίας, τον έλεγχο του «πόθεν έσχες» και την αυστηρή τιμωρία όσων αστυνομικών πατούν σε δύο βάρκες. Όταν βλέπουμε πειθαρχικές κατά διεφθαρνένων αστυνομικών να λιμνάζουν για χρόνια σε συρτάρια και παράλληλα να επιβραβεύονται με προαγωγές, νομίζει πως θα τολμήσει κάποιος να τα βάλει με την διαφθορά;
Στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν ομάδες που εκβιάζουν. Αυτό το ξέρουμε και το είδαμε άλλωστε. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει κράτος που τις φοβίζει περισσότερο απ’ όσο φοβίζουν εκείνες τους πολίτες.