Χωρίς πραγματική στρατηγική οι ΗΠΑ δεν θα πετύχουν τίποτα στο Ιράν

Της συντακτικής ομάδας του Bloomberg
Ο πρόεδρος έχει μακρά ιστορία με το Ιράν: αποχώρησε από τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα που διαπραγματεύτηκε ο προκάτοχός του το 2018, σκότωσε έναν κορυφαίο στρατιωτικό διοικητή το 2020, έριξε τις “bunker-busters” βόμβες κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν πέρυσι. Αυτό που του έλειπε πάντα ήταν μια συνεκτική στρατηγική. Έχοντας οδηγήσει τις ΗΠΑ σε ίσως το πιο ριψοκίνδυνο στοίχημα των δύο θητειών του, οφείλει μία στρατηγική στον αμερικανικό λαό.
Οι αεροπορικές επιδρομές που πλήττουν τώρα το Ιράν, μια κοινή προσπάθεια των ΗΠΑ και του Ισραήλ που εξόντωσε γρήγορα τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους, ήταν αναμφίβολα καλά σχεδιασμένες. Ωστόσο, το γιατί ήταν απαραίτητες παραμένει εντελώς ασαφές. Οι αιτιάσεις που επικαλέστηκε ο πρόεδρος για να εγκρίνει την επιχείρηση – η υποστήριξη του Ιράν σε τρομοκρατικές επιθέσεις, η δολοφονία Αμερικανών στο Ιράκ, η αναζήτηση τεχνολογίας για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, η απειλή για τις αμερικανικές βάσεις και τους συμμάχους στην περιοχή – είναι διαχρονικές. Στην πραγματικότητα, μετά τις αεροπορικές επιδρομές του περασμένου έτους, το καθεστώς απέχει περισσότερο από την κατασκευή πυρηνικής βόμβας από ό,τι τα τελευταία χρόνια, και το Πεντάγωνο εκτιμά ότι δεν θα μπορούσε να κατασκευάσει ένα οπλοστάσιο πυραύλων ικανών να φτάσουν στις ΗΠΑ για μια δεκαετία. Καμία άμεση απειλή δεν απαιτούσε τέτοια βία.
Αντίθετα, ο Λευκός Οίκος φαίνεται να οδηγήθηκε μόνος του σε πόλεμο. Η έντονη εκστρατεία κυρώσεων που διεξήγαγε συνέβαλε στην οικονομική κρίση στο Ιράν, η οποία προκάλεσε εκτεταμένες διαμαρτυρίες στα τέλη Δεκεμβρίου. Ο πρόεδρος ενθάρρυνε τους διαδηλωτές χωρίς να διαθέτει τα στρατιωτικά μέσα για να αποτρέψει τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας από το να σφαγιάσουν χιλιάδες από αυτούς. Διέταξε καθυστερημένα την αποστολή δύο αεροπλανοφόρων στην περιοχή για να υποστηρίξει τις απειλές του και να αποκτήσει πλεονέκτημα στις διαπραγματεύσεις, αλλά φαινόταν αβέβαιος ως προς τις παραχωρήσεις που έπρεπε να ζητήσει ή να αποδεχτεί. Τώρα, ανυπόμονος απέναντι στην πρόοδο των συνομιλιών, έδωσε το πράσινο φως για μια επιχείρηση αποκεφαλισμού του καθεστώτος και καταστροφής των στρατιωτικών του δυνατοτήτων, ελπίζοντας ότι αυτό θα δημιουργήσει αρκετό χώρο για την εσωτερική αντιπολίτευση ώστε να καταλάβει την εξουσία.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν ευπρόσδεκτο. Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει αποβεί καταστροφική για τον λαό της και απειλή για τις χώρες της περιοχής και πέραν αυτής. Οι ηγέτες της έχουν απομονώσει και εξαθλιώσει τον πληθυσμό τους στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν ικανότητα εμπλουτισμού ουρανίου, χωρίς ιδιαίτερο σκοπό πέρα από την τελική ανάπτυξη μιας βόμβας. Υπάρχει η πιθανότητα το καθεστώς να είναι αρκετά εύθραυστο ώστε να καταρρεύσει, η τοπική αντιπολίτευση σε διάφορα μέρη της χώρας να συνεργαστεί με τα απομεινάρια του για να αναλάβει τον έλεγχο, και να προκύψει κάτι καλύτερο.
Αυτό, ωστόσο, δεν είναι σε καμία περίπτωση το πιθανότερο σενάριο. Δεν υπάρχει ουσιαστικά καμία απόδειξη ότι οι αεροπορικές επιδρομές από μόνες τους μπορούν να ανατρέψουν ένα καθεστώς τόσο καλά ριζωμένο όσο αυτό του Ιράν. Ακόμη και αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ολοκληρώσουν τις επιχειρήσεις τους σε λίγες ημέρες χωρίς να υποστούν σημαντικές απώλειες, τα περισσότερα αντίποινα αναχαιτιστούν και οι στρατιωτικές και πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν υποβαθμιστούν σοβαρά, οι σκληροπυρηνικοί των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα εξακολουθούν να έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να καταλάβουν την εξουσία από τους άοπλους και άνευ ηγέτη πολίτες.
Χωρίς ένα σαφέστερο σχέδιο για το τι θα ακολουθήσει – πώς να εντοπιστούν και να υποστηριχθούν πιθανοί ηγέτες της αντιπολίτευσης, πώς θα προσελκύσουν αποστάτες του καθεστώτος, πώς να αποτραπεί ακόμη μια σφαγή διαδηλωτών, πώς να οργανωθεί η διεθνής υποστήριξη για μια αλλαγή στην κυβέρνηση, πώς θα διασφαλιστούν τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου κ.λπ. – οι ΗΠΑ διακινδυνεύουν ένα αποτέλεσμα που θα είναι χειρότερο για τους Ιρανούς και πιθανότατα και για τους Αμερικανούς. Ένα στριμωγμένο καθεστώς θα μπορούσε να επιτεθεί στα συμφέροντα των ΗΠΑ και του Ισραήλ πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ θα έπρεπε τότε να εκτρέψουν τουλάχιστον πόρους και προσοχή πίσω στην περιοχή και μακριά από πιο σημαντικά θέατρα, όπως έκαναν μετά τον πόλεμο που επέλεξαν να διεξάγουν στο Ιράκ. Και θα το έκαναν αφού θα είχαν εξαντλήσει τα αποθέματα των λιγοστών αντιαεροπορικών πυραύλων σε αυτή τη μάχη.
Ο αμερικανικός λαός δεν ζήτησε αυτόν τον πόλεμο. Του οφείλονται όχι μόνο μια καλύτερη εξήγηση, αλλά και μια ευρεία προσπάθεια από την κυβέρνηση για να διασφαλιστεί ότι οι κίνδυνοι που διατρέχουν οι στρατιώτες στο πεδίο της μάχης, το κόστος που πληρώνουν οι άμαχοι στην περιοχή και η ζημιά που έχει υποστεί η αξιοπιστία των ΗΠΑ δεν είναι μάταια. Το Κογκρέσο, το οποίο έχει ήδη παραιτηθεί από πάρα πολλές από τις εποπτικές του ευθύνες, πρέπει να ξυπνήσει και να απαιτήσει μια εξήγηση.
Απόδοση – Επιμέλεια: Λυδία Ρουμποπούλου
BloombergOpinion