Όταν η δημοκρατία, μετατρέπεται σε «παζάρι» μεταχειρισμένων τίτλων

Του Πατριάρχη
Η σκηνή που εκτυλίχθηκε στον Λευκό Οίκο ήταν εφάμιλλη της πολιτικής κουλτούρας του Προέδρου των ΗΠΑ. Σουρεαλισμός και οριστική επιβεβαίωση πως στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ, η θεσμική σοβαρότητα και οι διεθνείς αξίες έχουν κατακρημνιστεί στο επίπεδο τηλεοπτικής συναλλαγής.
Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, μια γυναίκα που μέχρι πρότινος συμβόλιζε την ελπίδα για τη δημοκρατία στη Βενεζουέλα, επέλεξε να «παραδώσει» το Νόμπελ Ειρήνης, με το οποίο βραβεύτηκε, στον Αμερικανό Πρόεδρο και εκείνος, με την αλαζονεία του ανθρώπου που θεωρεί πως τα πάντα αγοράζονται ή «εκβιάζονται», το δέχθηκε σαν να επρόκειτο για ένα λάφυρο πολέμου ή ένα προσωπικό δώρο γενεθλίων.
Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα, τα οποία φαίνεται πως αγνοήθηκαν πλήρως μέσα στην ευφορία του Οβάλ Γραφείου. Η Νορβηγική Ακαδημία και το Ινστιτούτο Νόμπελ έχουν καταστήσει σαφές – με μια σπάνια επίδειξη δημόσιας αυστηρότητας – πως το βραβείο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την προσωπικότητα και τους αγώνες εκείνου στον οποίο απονέμεται. Δεν είναι μεταβιβάσιμο ομόλογο, δεν είναι κληρονομικό δικαίωμα και σίγουρα δεν είναι «φιλοδώρημα» για παροχή υπηρεσιών απαγωγής ενός δικτάτορα.
Η κίνηση της Ματσάδο να παραδώσει το μετάλλιο στον Τραμπ, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, στερείται κάθε ίχνους σοβαρότητας. Μπορεί κανείς να κατανοήσει το ψυχολογικό και πολιτικό φορτίο μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα του καθεστώτος Μαδούρο και είδε τον Τραμπ να πραγματοποιεί αυτό που για χρόνια φάνταζε αδύνατο, όμως, η πολιτική ηγεσία απαιτεί διάκριση μεταξύ προσωπικής ευγνωμοσύνης και θεσμικού σεβασμού. Μετατρέποντας το Νόμπελ σε «νόμισμα» για να κερδίσει την εύνοια της Ουάσινγκτον, η Ματσάδο ακύρωσε την ίδια την ουσία της βράβευσής της, υποβιβάζοντας έναν παγκόσμιο τίτλο ειρήνης σε εργαλείο συναλλαγής.
Από την άλλη πλευρά, η στάση του Ντόναλντ Τραμπ αγγίζει τα όρια του εξευτελισμού. Είναι γνωστό τοις πάσι πως ο Τραμπ επιζητεί και σχεδόν επαιτεί, την αναγνώριση μέσω του βραβείου Νόμπελ εδώ και χρόνια. Η εμμονή του με τη διεθνή καταξίωση, που δεν του απονεμήθηκε ποτέ από την αρμόδια επιτροπή, τον οδήγησε στο να δεχθεί μια «παραχώρηση» που στην πραγματικότητα τον εκθέτει.
Η αποδοχή του μεταλλίου από τη Ματσάδο δεν τον καθιστά κάτοχο Νόμπελ. Τον καθιστά απλώς κάτοχο ενός χρυσού αντικειμένου που ανήκει σε κάποιον άλλον. Είναι η μέγιστη απόδειξη της μεγαλομανίας του, με μοναδικό κίνητρο να θέλει να στολίσει το γραφείο του με έναν τίτλο που δεν κέρδισε, αλλά που άρπαξε εκβιαστικά, μέσα από τη σιωπηρή πίεση που ασκεί στην αντιπολίτευση της Βενεζουέλας για τον έλεγχο της «επόμενης μέρας» στο Καράκας.
Ένας απλός παραλληλισμός αποδεικνύει το μέγεθος του παραλογισμού. Αν αύριο το πρωί, κάποιος βραβευμένος ηθοποιός αποφάσιζε να δώσει το αγαλματίδιο των βραβείων Όσκαρ στον Ντόναλντ Τραμπ, θα καθιστούσε τον Τραμπ «κάτοχο Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου»; Προφανώς και όχι. Θα είχε απλώς ένα χρυσό αγαλματίδιο στο γραφείο του, χωρίς να έχει
παίξει ποτέ σε καμία ταινία, πέραν του περάσματος του, στο Home Alone 2.
Το ίδιο ισχύει και εδώ. Ο Τραμπ μπορεί να έχει το πιστοποιητικό ή το μετάλλιο στο κάδρο του, αλλά δεν θα γραφτεί ποτέ στην ιστορία ως κάτοχος βραβείου Νόμπελ Ειρήνης. Η ιστορία δεν καταγράφει ποιος έχει το αντικείμενο, αλλά ποιος κατέχει τον τίτλο τιμής και τη δράση που οδήγησε σε αυτό. Η προσπάθειά του να οικειοποιηθεί τον τίτλο της Ματσάδο, είναι μια φτηνή απομίμηση καταξίωσης, που ταιριάζει περισσότερο σε ριάλιτι παρά στον ηγέτη της ισχυρότερης δημοκρατίας του κόσμου.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι βαθύτερο από μια απλή συναλλαγή μεταλλίου με απαγωγή. Ο Τραμπ, με τέτοιες ενέργειες, εξευτελίζει καθημερινά την ποιότητα της Δημοκρατίας των ΗΠΑ. Μετατρέπει τη δημόσια ζωή σε ένα πεδίο ικανοποίησης της προσωπικής του αλαζονείας και όταν η εξωτερική πολιτική μιας υπερδύναμης και οι ηρωικοί αγώνες ενός λαού – όπως αυτός της Βενεζουέλας – καταλήγουν να γίνονται «σκηνικά» για τη μεγαλομανία ενός ανθρώπου, τότε η ίδια η έννοια του θεσμού καταρρακώνεται.
Η διεθνής σκηνή δεν μπορεί να είναι το πεδίο όπου η ελευθερία και η ειρήνη ανταλλάσσονται με «καθρεφτάκια» για ιθαγενείς ή, στην προκειμένη περίπτωση, με μετάλλια για ναρκισσιστές.
Η Ματσάδο μπορεί να ένιωσε πως «ξεπλήρωσε» ένα χρέος, αλλά στην πραγματικότητα έχασε ένα μέρος του ηθικού της αναστήματος. Ο Τραμπ μπορεί να νιώθει «δικαιωμένος», αλλά στην πραγματικότητα απέδειξε πόσο λίγος είναι μπροστά στο βάρος της πραγματικής ειρήνης. Η ποιότητα της Δημοκρατίας απαιτεί σοβαρότητα, όχι θεατρινισμούς και το Νόμπελ, όσο κι αν προσπαθήσουν να το υποβαθμίσουν, θα παραμείνει πάντα εκεί που ανήκει και είναι το επίτευγμα του αγώνα και όχι η βιτρίνα.